Βαλεριάνα στην εγκυμοσύνη: τι πρέπει να ξέρετε πριν τη λάβετε

Αν είστε έγκυος και σκέφτεστε να πάρετε βαλεριάνα για να κοιμηθείτε καλύτερα, πιθανότατα δεν είναι καλή ιδέα — τα στοιχεία είναι πολύ αδύναμα για να τη συστήσουμε. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες μελέτες που να επιβεβαιώνουν ότι η βαλεριάνα είναι ασφαλής κατά την εγκυμοσύνη, και τα λίγα δεδομένα που υπάρχουν δεν αρκούν για να αποκλείσουμε κινδύνους. Γι' αυτό, η συνετή σύσταση είναι να την αποφύγετε, εκτός αν ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας τη γνωρίζει και την εγκρίνει ρητά. Δεν λέμε ότι θα συμβεί κάτι κακό — λέμε ότι κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα, και σε μια περίοδο που κυοφορείτε μια ζωή, η αρχή είναι να μην ρισκάρετε χωρίς λόγο.

Γιατί η βαλεριάνα είναι τόσο συνηθισμένη και γιατί αυτό δεν βοηθά

Η βαλεριάνα είναι ένα από τα πιο χρησιμοποιούμενα βότανα για τον ύπνο και την ηρεμία, και πολλοί άνθρωποι τη λαμβάνουν χωρίς δεύτερη σκέψη. Είναι φυσική, υπάρχει στο φαρμακείο, και η γιαγιά πάντα έλεγε ότι είναι καλή. Αλλά το «φυσικό» δεν σημαίνει «ακίνδυνο», ειδικά στην εγκυμοσύνη. Το σώμα της εγκύου επεξεργάζεται τα πάντα διαφορετικά, και ό,τι είναι ασφαλές για έναν υγιή ενήλικα μπορεί να μην είναι για το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Το πρόβλημα είναι ότι η βαλεριάνα δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, και δεν ξέρουμε σε ποιο βαθμό αυτές οι επιδράσεις περνούν στο μωρό ή αν επηρεάζουν την ανάπτυξη. Μερικές μελέτες σε ζώα υποδηλώνουν πιθανές επιδράσεις, αλλά τα δεδομένα σε ανθρώπους είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Και η αλήθεια είναι ότι, χωρίς μελέτες, δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι ασφαλής.

Τι σημαίνει «υπερβολική δόση» — και η διαφορά μεταξύ ενός ορίου και μιας επικίνδυνης δόσης

Όταν μιλάμε για δόσεις, υπάρχει μια κοινή σύγχυση μεταξύ του τι είναι «ανεκτό όριο» και τι είναι επικίνδυνη δόση. Για πολλές ουσίες, υπάρχει μια ποσότητα που μπορεί κανείς να λάβει χωρίς εμφανή προβλήματα, και μια άλλη, πολύ μεγαλύτερη, που προκαλεί σοβαρά συμπτώματα. Με τη βαλεριάνα, δεν έχουμε καν ένα ανεκτό όριο για εγκύους, γιατί δεν υπάρχουν μελέτες που να το καθορίζουν. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι σε μη έγκυους ενήλικες, οι κανονικές δόσεις (αυτές που αναγράφονται στις ετικέτες) προκαλούν το πολύ υπνηλία και ίσως πονοκέφαλο. Πολύ υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν ζάλη, ναυτία και ακόμα τρέμουλο, αλλά αυτό είναι σπάνιο. Στην εγκυμοσύνη, όμως, το τι είναι «υπερβολικό» είναι ακόμα πιο δύσκολο να οριστεί, γιατί ο οργανισμός αλλάζει συνεχώς και το μωρό είναι πιο ευαίσθητο. Επομένως, μην προσπαθήσετε να υπολογίσετε μόνη σας μια «ασφαλή» δόση — δεν υπάρχουν αριθμοί στους οποίους να βασιστείτε.

Οι συνηθισμένες παρενέργειες και τι να κάνετε αν τις νιώσετε

Αν πάρετε βαλεριάνα (ακόμα και χωρίς να είστε έγκυος), οι πιο συχνές επιδράσεις είναι υπνηλία την επόμενη μέρα, ήπιος πονοκέφαλος, ζάλη και μερικές φορές στομαχική ενόχληση. Είναι ενοχλητικά αλλά συνήθως υποχωρούν από μόνα τους σε λίγες ώρες. Αν τα νιώσετε, το καλύτερο είναι να μην οδηγήσετε ούτε να χειριστείτε μηχανήματα, και να πιείτε νερό. Στην εγκυμοσύνη, προσθέστε μια επιπλέον προσοχή: αν παρατηρήσετε οποιαδήποτε αντίδραση, έστω και ήπια, μιλήστε με τον γιατρό σας. Δεν λέμε ότι είναι επείγον, αλλά είναι ένα σημάδι ότι το σώμα σας δεν το δέχεται, και αυτό αξίζει προσοχή.

Ποιοι δεν πρέπει να πάρουν βαλεριάνα χωρίς να μιλήσουν πρώτα με έναν επαγγελματία

Εκτός από τις εγκύους, υπάρχουν και άλλες ομάδες που πρέπει να αποφύγουν τη βαλεριάνα χωρίς επίβλεψη. Άτομα με ηπατική νόσο, επειδή το συκώτι επεξεργάζεται το βότανο και μπορεί να μην λειτουργεί σωστά. Άτομα που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, γιατί η βαλεριάνα μπορεί να αλληλεπιδράσει με την αναισθησία. Και όσοι παίρνουν ηρεμιστικά, αντικαταθλιπτικά ή αγχολυτικά, γιατί τα αποτελέσματα μπορεί να αθροιστούν και να προκαλέσουν υπερβολική υπνηλία. Αν θηλάζετε, επίσης πρέπει να είστε προσεκτική: η βαλεριάνα περνά στο μητρικό γάλα σε άγνωστες ποσότητες, και οι επιδράσεις στο μωρό δεν έχουν μελετηθεί. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η συζήτηση με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό είναι υποχρεωτική πριν από οποιαδήποτε απόφαση.

Αλληλεπιδράσεις που αξίζει να γνωρίζετε

Η βαλεριάνα αλληλεπιδρά με πολλά πράγματα, και μερικά είναι σχετικά στην εγκυμοσύνη. Αλληλεπιδρά με το αλκοόλ (το οποίο ήδη πρέπει να αποφεύγετε), με ηρεμιστικά και με φάρμακα για το άγχος — τα αποτελέσματα μπορεί να ενισχυθούν και να προκαλέσουν βαθιά υπνηλία. Μπορεί επίσης να αλληλεπιδράσει με μερικά φάρμακα για την αρτηριακή πίεση και με αντιπηκτικά. Αν είστε έγκυος και παίρνετε κάποιο χρόνιο φάρμακο, μην υποθέσετε ότι είναι ασφαλές να προσθέσετε βαλεριάνα. Η λίστα αλληλεπιδράσεων δεν είναι εξαντλητική, και ο φαρμακοποιός σας μπορεί να ελέγξει τη δική σας περίπτωση. Δεν αξίζει να ρισκάρετε μια άγνωστη αλληλεπίδραση με ένα φάρμακο που παίρνετε για μια σοβαρή κατάσταση.

Τα σημάδια συναγερμού — πότε να σταματήσετε και να μιλήσετε με έναν επαγγελματία

Υπάρχει διαφορά μεταξύ των φυσιολογικών παρενεργειών και των σημάτων ότι κάτι δεν πάει καλά. Αν νιώσετε γρήγορο καρδιακό παλμό, σύγχυση, θολή όραση, δύσπνοια, ή αν έχετε αλλεργική αντίδραση (εξάνθημα, πρήξιμο στα χείλη ή στο λαιμό), σταματήστε αμέσως και αναζητήστε ιατρική βοήθεια. Επίσης, αν παρατηρήσετε συσπάσεις, κοιλιακό πόνο ή οποιοδήποτε σημάδι πρόωρου τοκετού, πηγαίνετε στο νοσοκομείο — αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η βαλεριάνα τα προκαλεί, δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε. Αυτά τα σημάδια είναι σπάνια, αλλά δεν πρέπει να αγνοηθούν. Αντίθετα, η ήπια υπνηλία ή ένας περαστικός πονοκέφαλος είναι ενοχλήσεις, αλλά δεν δικαιολογούν πανικό.

Τι αλλάζει η μορφή σε ζελεδάκια — και τι δεν αλλάζει

Αν σκέφτεστε να πάρετε βαλεριάνα σε ζελεδάκια, υπάρχουν μερικές πρακτικές πτυχές να λάβετε υπόψη. Τα ζελεδάκια περιέχουν ζάχαρη ή γλυκαντικά, κάτι που μπορεί να είναι σημαντικό αν έχετε διαβήτη κύησης ή αν προσέχετε το βάρος σας. Το μάσημα ζελεδάκων μπορεί επίσης να έχει επιπτώσεις στα δόντια, ειδικά αν έχετε τερηδόνα ή ευαισθησία. Και φυσικά, κρατήστε τα μακριά από παιδιά — ένα παιδί που τρώει πολλά ζελεδάκια μπορεί να πάθει υπερδοσολογία. Αν συμβεί αυτό, μην περιμένετε: επικοινωνήστε με τον γιατρό σας, τον φαρμακοποιό ή το κέντρο δηλητηριάσεων της χώρας σας. Αλλά η μορφή σε ζελεδάκι δεν αλλάζει το ουσιαστικό: η βαλεριάνα παραμένει η ίδια ουσία, και οι ανησυχίες ασφαλείας στην εγκυμοσύνη παραμένουν. Δεν είναι πιο ασφαλής επειδή έρχεται σε ζελεδάκι.

Τι δεν γνωρίζουμε ακόμα — και γιατί αυτό έχει σημασία

Τα στοιχεία για τη βαλεριάνα στην εγκυμοσύνη είναι αδύναμα. Δεν υπάρχουν ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές σε εγκύους, για προφανείς ηθικούς λόγους — δεν γίνονται μελέτες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο ένα έμβρυο. Τα δεδομένα που έχουμε προέρχονται από μελέτες σε ζώα και από μεμονωμένες αναφορές, και δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν την ασφάλεια. Επίσης, δεν ξέρουμε αν η βαλεριάνα επηρεάζει τη νευρολογική ανάπτυξη του μωρού μακροπρόθεσμα, ή αν υπάρχει μια συγκεκριμένη περίοδος κινδύνου κατά την εγκυμοσύνη. Γι' αυτό η σύσταση είναι τόσο συντηρητική: ελλείψει αποδείξεων, η αρχή είναι να μην εκθέτετε το μωρό σε κάτι που δεν ξέρουμε αν είναι ασφαλές. Αυτό δεν είναι ανησυχία υπερβολική — είναι απλώς η σωστή επιστημονική στάση.

Ασφαλέστερες εναλλακτικές για καλύτερο ύπνο κατά την εγκυμοσύνη

Αν αυτό που ψάχνετε είναι μια καλύτερη νύχτα ύπνου, υπάρχουν μέτρα που μπορείτε να πάρετε πριν καταφύγετε σε συμπληρώματα. Η υγιεινή του ύπνου — να πηγαίνετε για ύπνο και να ξυπνάτε σε τακτικές ώρες, να αποφεύγετε τις οθόνες πριν τον ύπνο, να διατηρείτε το δωμάτιο σκοτεινό και δροσερό — είναι το πρώτο βήμα. Η ελαφριά άσκηση κατά τη διάρκεια της ημέρας, όπως το περπάτημα, βοηθά επίσης. Και το να μιλήσετε με τον γιατρό σας για τη στάση ύπνου και για μαξιλάρια στήριξης μπορεί να κάνει τη διαφορά. Αν παρόλα αυτά χρειαστείτε κάτι, ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει επιλογές με περισσότερα στοιχεία ασφάλειας, ή απλώς να σας κατευθύνει σε τεχνικές χαλάρωσης. Δεν υπάρχει ντροπή στο να ζητήσετε βοήθεια — η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος πολλών αλλαγών, και ο ύπνος συχνά επηρεάζεται.

Εν ολίγοις: η βαλεριάνα στην εγκυμοσύνη δεν είναι σαφώς ασφαλής, και η έλλειψη μελετών είναι αρκετός λόγος για να την αποφύγετε. Αν θηλάζετε, ισχύει η ίδια προσοχή. Μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας πριν πάρετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα, και θυμηθείτε ότι το πιο ασφαλές είναι να μην πάρετε. Η υγεία σας και του μωρού σας δεν αξίζουν τον κίνδυνο μιας αβεβαιότητας.