Γκίνγκο Μπιλόμπα

Το γκίνγκο των συμπληρωμάτων είναι, σχεδόν πάντα, ένα τυποποιημένο εκχύλισμα των φύλλων του Ginkgo biloba, του μοναδικού ζωντανού είδους της οικογένειας Ginkgoaceae. Άλλα ονόματα που μπορεί να δείτε στην ετικέτα: «ginkgo biloba», «εκχύλισμα φύλλου γκίνγκο», «EGb 761» (μια ειδική ονομασία εκχυλίσματος που χρησιμοποιείται στην έρευνα) ή, σε παλαιότερα κείμενα, «δέντρο των ναών». Το μέρος που χρησιμοποιείται είναι το φύλλο· οι σπόροι και οι καρποί δεν αποτελούν μέρος των σύγχρονων εκχυλισμάτων.

Οι ενώσεις που μας ενδιαφέρουν είναι δύο ομάδες: οι τερπενολακτόνες (γκινγκολίδια A, B, C και μπιλομπαλίδιο) και τα φλαβονοειδή (κερσετίνη, καεμφερόλη και παράγωγα). Σε αυτές τις ομάδες αναφέρεται η φαρμακοκινητική έρευνα όταν μετρά την απορρόφηση του εκχυλίσματος: σε μια δοκιμή με 12 υγιείς εθελοντές, το γκινγκολίδιο B ανιχνεύθηκε στο πλάσμα με χρόνο μέχρι τη μέγιστη συγκέντρωση περίπου 2,3 ώρες, τόσο με 40 mg δύο φορές την ημέρα όσο και με 80 mg μία φορά την ημέρα ¹.

Από κανονιστική άποψη, το γκίνγκο είναι ένα βοτανικό συστατικό, όχι βιταμίνη ή ανόργανο στοιχείο. Αυτό έχει μια σημαντική πρακτική συνέπεια: σε αντίθεση με τη βιταμίνη C ή τη βιταμίνη B12, δεν υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υγείας στην ΕΕ για το γκίνγκο — οι ισχυρισμοί για βοτανικά έμειναν «σε εκκρεμότητα» και δεν εγκρίθηκαν ². Γι' αυτό, σε αυτόν τον οδηγό δεν θα βρείτε φράσεις όπως «συμβάλλει σε…» για το γκίνγκο: μόνο τι εξέτασαν οι μελέτες και τι βρήκαν.

Αν ψάχνετε το γενικό πλαίσιο του συστατικού στη σειρά, δείτε τη συλλογή Ζελεδάκια με Γκίνγκο· για να καταλάβετε πώς το γκίνγκο συγκρίνεται με άλλα βοτανικά που χρησιμοποιούνται για εστίαση, το άρθρο Πώς λειτουργεί το γκίνγκο: τι λέει η επιστήμη εμβαθύνει στον μηχανισμό.

Η έρευνα σε ανθρώπους με εκχύλισμα γκίνγκο επικεντρώθηκε σε τέσσερις κύριους τομείς: εμβοές (tinnitus), γνωστικά συμπτώματα άνοιας, άγχος και γνωστική λειτουργία σε υγιείς ενήλικες. Υπάρχουν επίσης μελέτες αλληλεπίδρασης με φάρμακα και οφθαλμικής ροής αίματος.

Τι μας επιτρέπουν να πούμε τα στοιχεία

• Εμβοές: μια μετα-ανάλυση 6 τυχαιοποιημένων, διπλά τυφλών, ελεγχόμενων με εικονικό φάρμακο δοκιμών (συμπεριλαμβανομένης της δοκιμής των ίδιων των συγγραφέων με 66 ενήλικες με εμβοές) κατέληξε ότι το γκίνγκο δεν έφερε μετρήσιμο όφελος: 21,6% όσων έλαβαν γκίνγκο ανέφεραν όφελος έναντι 18,4% με εικονικό φάρμακο, μια διαφορά χωρίς στατιστική σημασία ³. Συστηματικές ανασκοπήσεις για τη θεραπεία χρόνιων εμβοών συμπεριέλαβαν το γκίνγκο μεταξύ των παρεμβάσεων που αξιολογήθηκαν, χωρίς να το ξεχωρίζουν ως αποτελεσματικό ⁴.
• Γνωστικά συμπτώματα άνοιας: συστηματικές ανασκοπήσεις κλινικών αποδείξεων αξιολόγησαν το γκίνγκο μεταξύ των παρεμβάσεων για γνωστικά και συμπεριφορικά συμπτώματα άνοιας (Alzheimer, σωμάτια Lewy, αγγειακή), χωρίς να προκύπτει ως καθιερωμένη θεραπεία ⁵.
• Άγχος: μια μετα-ανάλυση δικτύου 29 δοκιμών σε ενήλικες με διαγνωσμένο ή υποκλινικό άγχος συνέκρινε 12 φυτά· το γκίνγκο ήταν ένα από αυτά που συγκρίθηκαν, αλλά τα σημαντικά αποτελέσματα ανέδειξαν άλλα φυτά, όχι το γκίνγκο ⁶.
• Υγιείς ενήλικες: σε μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή, 66 υγιείς εθελοντές 50 έως 65 ετών χωρίς γνωστικό έλλειμμα έλαβαν 240 mg εκχυλίσματος τρεις φορές την ημέρα για 4 εβδομάδες· υπήρξαν διαφορές υπέρ του γκίνγκο στην αυτοαξιολόγηση ψυχικής υγείας και ποιότητας ζωής, αλλά τα αποτελέσματα στις αντικειμενικές δοκιμές γνωστικής λειτουργίας δεν είναι σαφή στη διαθέσιμη πηγή ⁷.
• Αλληλεπιδράσεις: σε μια διασταυρούμενη δοκιμή με 18 υγιείς εθελοντές, 120 mg εκχυλίσματος δύο φορές την ημέρα για 8 ημέρες δεν άλλαξε σημαντικά τη δραστηριότητα των κύριων ενζύμων CYP (1A2, 2C9, 2C19, 2D6 και 3A) ⁸.

Τι δεν μας επιτρέπουν να πούμε τα στοιχεία

Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν να ισχυριστούμε ότι το γκίνγκο βελτιώνει τη μνήμη ή τη συγκέντρωση σε υγιείς ανθρώπους, ότι θεραπεύει τις εμβοές, ότι προλαμβάνει ή θεραπεύει την άνοια, ούτε ότι μειώνει το άγχος. Επίσης δεν επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι «βελτιώνει την κυκλοφορία» με κλινικά σημαντικό τρόπο: σε μια διασταυρούμενη δοκιμή με 15 υγιείς εθελοντές, μια εφάπαξ δόση 240 mg δεν άλλαξε σημαντικά την οφθαλμική ροή αίματος σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο ⁹. Τα αποτελέσματα αφορούν τις μορφές, τις δόσεις και τους πληθυσμούς που μελετήθηκαν — δεν είναι υποσχέσεις για κανένα προϊόν.

Στις βραχυπρόθεσμες δοκιμές με υγιείς εθελοντές, το εκχύλισμα γκίνγκο ήταν γενικά καλά ανεκτό: στη μελέτη αλληλεπίδρασης με ραλτεγκραβίρη, 18 εθελοντές ολοκλήρωσαν τη δοκιμή χωρίς σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα ¹⁰, και η μελέτη φαινοτύπησης CYP με 18 συμμετέχοντες δεν βρήκε σημαντικές αλληλεπιδράσεις στα ένζυμα CYP που μελετήθηκαν ⁸. Αυτό δεν σημαίνει ότι το γκίνγκο είναι ακίνδυνο — σημαίνει ότι, στις δόσεις και τις διάρκειες που μελετήθηκαν, τα σοβαρά συμβάντα ήταν σπάνια.

Το σημείο με τη μεγαλύτερη προσοχή είναι η πήξη του αίματος. Μια συστηματική ανασκόπηση για αλληλεπιδράσεις με βαρφαρίνη ανέλυσε 149 άρθρα και 78 προϊόντα (βότανα, τρόφιμα ή συμπληρώματα) και εντόπισε το Ginkgo biloba μεταξύ εκείνων που συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας σε ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή, συμπεριλαμβανομένων ήσσονος σημασίας συμβάντων (πορφύρα, αιμορραγία ούλων) και μείζονος σημασίας ¹¹. Αν παίρνετε αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά, ή αν έχετε προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση, μιλήστε με τον γιατρό σας πριν χρησιμοποιήσετε γκίνγκο.

Άλλες καταστάσεις όπου απαιτείται προσοχή:

• Εγκυμοσύνη και θηλασμός: δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για να θεωρηθεί το γκίνγκο κατάλληλο σε αυτές τις φάσεις· η σύσταση είναι να μην χρησιμοποιείται χωρίς υπόδειξη επαγγελματία υγείας.
• Παιδιά: δεν υπάρχουν μελέτες που να υποστηρίζουν τη χρήση γκίνγκο σε παιδιά, και οι δόσεις που χρησιμοποιούνται σε ενήλικες δεν μπορούν να μεταφερθούν.
• Φαρμακευτική αγωγή γενικά: όπως κάθε βοτανικό, το γκίνγκο μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα· σε περίπτωση ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν το καταναλώσετε.
• Χειρουργική επέμβαση: λόγω της αβεβαιότητας για την επίδραση στην πήξη, συνήθως συνιστάται η διακοπή του γκίνγκο πριν από χειρουργικές επεμβάσεις — απόφαση που λαμβάνεται με τον γιατρό.

Για μια πιο λεπτομερή ανάλυση των σημάτων ασφάλειας, δείτε Το γκίνγκο κάνει κακό; Τι να ξέρετε πριν το πάρετε.

Σε μια ετικέτα συμπληρώματος, αυτό που έχει σημασία στο γκίνγκο είναι απλό: ποιο μέρος του φυτού (πρέπει να είναι φύλλο), τι τύπος εκχυλίσματος (τυποποιημένο ή όχι) και πόσο ανά ημερήσια δόση. Η ποσότητα μπορεί να εμφανίζεται ως «εκχύλισμα γκίνγκο» ή ως «εκχύλισμα Ginkgo biloba (φύλλο)», και μερικές φορές με την αναλογία εκχύλισης (για παράδειγμα, 50:1). Η αναλογία περιγράφει τη διαδικασία παρασκευής, όχι τη δόση: ο αριθμός που μετράει είναι τα χιλιοστόγραμμα ανά μερίδα.

Στα Ζελεδάκια για Εστίαση και Συγκέντρωση της TuttiBear, κάθε ημερήσια δόση 2 ζελεδακίων παρέχει 120 mg εκχυλίσματος γκίνγκο, σε ένα βαζάκι 60 ζελεδακίων (30 δόσεις). Το προϊόν συνδυάζει το γκίνγκο με εκχύλισμα μανιταριού Hericium erinaceus (200 mg), εκχύλισμα μπακόπα (150 mg), L-θεανίνη (100 mg), κιτικολίνη (100 mg), βιταμίνη B12 στη μορφή μεθυλοκοβαλαμίνης (500 µg, 20000% ΠΠΤ) και βιταμίνη B6 στη μορφή πυριδοξίνης (1,4 mg, 100% ΠΠΤ). Ο τρόπος χρήσης που αναγράφεται είναι να μασάτε 2 ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από ένα γεύμα, χωρίς να υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση.

Για σύγκριση: στις μελέτες αλληλεπίδρασης, οι δόσεις που μελετήθηκαν ήταν 120 mg δύο φορές την ημέρα (240 mg/ημέρα) ⁸ και 240 mg την ημέρα ¹⁰· στη δοκιμή σε υγιείς ενήλικες, 240 mg τρεις φορές την ημέρα ⁷. Τα ζελεδάκια παρέχουν 120 mg ανά μερίδα — λιγότερο από τις περισσότερες δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτές τις μελέτες. Οι δόσεις των μελετών δεν είναι οδηγίες λήψης: χρησιμεύουν μόνο για να τοποθετήσουν σε πλαίσιο τι έχει ερευνηθεί.

Προειδοποιήσεις του προϊόντος, σύμφωνα με την ετικέτα: προορίζεται για ενήλικες· δεν πρέπει να καταναλώνεται από παιδιά· δεν συνιστάται σε έγκυες ή θηλάζουσες· σε περίπτωση ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν το καταναλώσετε· περιέχει πολυόλες, η υπερβολική κατανάλωση των οποίων μπορεί να έχει υπακτική δράση. Για να καταλάβετε τις διαφορές μεταξύ μορφών, δείτε Γκίνγκο σε ζελεδάκι ή χάπι: τι να διαλέξεις; και Γκίνγκο δόση ημερησίως: πόσο να παίρνετε και τι να περιμένετε.

Ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 θεσπίζει τον κατάλογο των εγκεκριμένων ισχυρισμών υγείας για τα τρόφιμα. Για βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία, υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί με καθορισμένες προϋποθέσεις χρήσης· για βοτανικά όπως το γκίνγκο, δεν υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί — οι διαδικασίες ανεστάλησαν και δεν εγκρίθηκαν ².

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν θα δείτε σε αυτόν τον οδηγό (ούτε θα έπρεπε να δείτε σε σοβαρές ετικέτες) φράσεις όπως «το γκίνγκο βελτιώνει τη μνήμη» ή «το γκίνγκο συμβάλλει στην κυκλοφορία». Αυτό που είναι δυνατόν να γίνει είναι να περιγράψουμε τι εξέτασαν και τι βρήκαν οι μελέτες, με την κατάλληλη τοποθέτηση σε πλαίσιο — που είναι ακριβώς αυτό που κάνουν οι προηγούμενες ενότητες. Οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί που υπάρχουν για βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία αφορούν τις βιταμίνες B12 και B6, όχι το γκίνγκο.

Αν το ενδιαφέρον σας είναι η ρουτίνα εστίασης στο σύνολό της, μπορείτε να εξερευνήσετε τη συλλογή Ενέργεια & Συγκέντρωση, που συγκεντρώνει προϊόντα σχεδιασμένα για τις γεμάτες μέρες, και το άρθρο Οφέλη του γκίνγκο: τι δείχνει σήμερα η επιστήμη για συμπληρωματική ανάγνωση.