Προβιοτικά για ταξίδια: τι βοηθάει πριν φύγετε

Αν σκέφτεστε προβιοτικά για ταξίδια, η πιο συνηθισμένη προσδοκία είναι ότι ένα κουτί κάψουλες ή ζελεδάκια θα σας προστατεύσει από τη διάρροια του ταξιδιώτη. Τα στοιχεία δεν επιτρέπουν μια τέτοια υπόσχεση. Αυτό που μειώνει με συνέπεια τον κίνδυνο είναι κάτι άλλο: να διαλέγετε προσεκτικά τι τρώτε και τι πίνετε, να πλένετε τα χέρια σας συχνά και να κρατάτε τον εαυτό σας ενυδατωμένο αν κάτι πάει στραβά. Τα προβιοτικά μπορεί να έχουν μια μικρή επίδραση, αλλά οι μελέτες διαφέρουν τόσο πολύ μεταξύ τους που δεν συνιστάται η χρήση τους για αυτόν τον σκοπό. Άρα, δείτε τα στην καλύτερη περίπτωση ως ένα προαιρετικό συμπλήρωμα — ποτέ ως το κύριο σχέδιο.

Τι προστατεύει πραγματικά πριν από το ταξίδι

Η διάρροια του ταξιδιώτη είναι η πιο συχνή ταξιδιωτική ασθένεια, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC). Οι περιοχές υψηλότερου κινδύνου περιλαμβάνουν την Ασία (εκτός από την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα), τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, το Μεξικό και την Κεντρική και Νότια Αμερική. Σε υγιείς ενήλικες σπάνια είναι σοβαρή ή δυνητικά θανατηφόρα, αλλά μπορεί να χαλάσει ολόκληρο το ταξίδι. Αυτό εξηγεί γιατί η πρόληψη έχει σημασία — και γιατί οι περισσότεροι αναζητούν μια απλή λύση, όπως ένα συμπλήρωμα.

Οι οδηγίες του CDC για την αποφυγή της διάρροιας του ταξιδιώτη είναι αρκετά συγκεκριμένες. Τρώτε μόνο μαγειρεμένα φαγητά που σερβίρονται ζεστά. Αποφύγετε το φαγητό που μένει για ώρες στον μπουφέ. Τρώτε ωμά φρούτα και λαχανικά μόνο αν έχουν πλυθεί με καθαρό νερό ή αν τα καθαρίσετε εσείς. Πίνετε μόνο ποτά σε σφραγισμένες από το εργοστάσιο συσκευασίες και αποφύγετε τον πάγο, που μπορεί να έχει φτιαχτεί με μη πόσιμο νερό.

Προσθέστε σε αυτά την υγιεινή των χεριών: πλύνετε τα συχνά με νερό και σαπούνι, ειδικά μετά την τουαλέτα και πριν το φαγητό. Αν δεν υπάρχει νερό και σαπούνι, χρησιμοποιήστε αντισηπτικό τζελ με βάση το αλκοόλ. Και κρατήστε τα χέρια μακριά από το στόμα. Ακούγεται βασικό. Είναι, και γι' αυτό ακριβώς λειτουργεί.

Γιατί αυτά τα μέτρα δουλεύουν και τα προβιοτικά δεν είναι ισοδύναμα

Οι διατροφικές και υγειονομικές συστάσεις του CDC επικεντρώνονται στην επιλογή καλών τροφίμων και ποτών και στο συχνό πλύσιμο των χεριών. Αν ακολουθήσετε αυτές τις οδηγίες, βοηθάτε στην αποφυγή της διάρροιας του ταξιδιώτη. Δεν χρειάζεται να κατανοήσετε τη μικροβιολογία του εντέρου για να δράσετε πάνω σε αυτό.

Με τα προβιοτικά, το σκεπτικό είναι πιο έμμεσο. Αυτό που έχει μελετηθεί είναι η πιθανότητα τα προβιοτικά να βοηθούν στην πρόληψη της διάρροιας του ταξιδιώτη, αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι οριστικά. Ακούγεται εύλογο. Το πρόβλημα είναι ότι το εύλογο δεν είναι απόδειξη.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση που εξέτασε το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωτικής Υγείας των ΗΠΑ, η οποία συγκέντρωσε 11 μελέτες με περισσότερους από πέντε χιλιάδες συμμετέχοντες, κατέληξε ότι τα προβιοτικά ή τα πρεβιοτικά μπορεί να είναι χρήσιμα στην πρόληψη της διάρροιας του ταξιδιώτη — αλλά δεν αξιολόγησε την ποιότητα αυτών των μελετών. Λίγο αργότερα, μια κατευθυντήρια γραμμή της Διεθνούς Εταιρείας Ταξιδιωτικής Ιατρικής δήλωσε ότι τα στοιχεία είναι ανεπαρκή για να συνιστούν προβιοτικά ή πρεβιοτικά στην πρόληψη ή τη θεραπεία της διάρροιας του ταξιδιώτη. Αναγνώρισε ένα μικρό όφελος, αλλά και μια τεράστια διακύμανση μεταξύ των μελετών: διαφορετικά στελέχη, διαφορετικές αιτίες διάρροιας, διαφορετικές τοποθεσίες. Όταν οι μελέτες δεν χρησιμοποιούν καν το ίδιο στέλεχος, η σύγκριση των αποτελεσμάτων γίνεται μια εύθραυστη άσκηση.

Γι' αυτό η ειλικρινής απάντηση στο «με προστατεύουν τα προβιοτικά σε ένα ταξίδι;» είναι: ίσως λίγο, πιθανώς όχι καθοριστικά, και κανείς δεν ξέρει σίγουρα σε ποιες συνθήκες. Αν περιμένετε εγγύηση, δεν θα τη βρείτε εδώ.

Πώς να το εντάξετε σε μια πραγματική μέρα ταξιδιού

Το πρακτικό μέρος ξεκινά πριν φύγετε από το σπίτι. Πριν από την αναχώρηση, ενημερωθείτε για τον προορισμό και για τις προφυλάξεις σχετικά με το φαγητό και το νερό που ισχύουν. Πάρτε αντισηπτικό τζελ χεριών στη χειραποσκευή, για τις στιγμές που δεν υπάρχει νιπτήρας κοντά. Αν παίρνετε φάρμακα τακτικά ή έχετε προβλήματα υγείας, μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας πριν το ταξίδι — ειδικά αν έχετε αμφιβολίες για το τι να πάρετε μαζί σας.

Στον προορισμό, η σειρά των αποφάσεων είναι απλή. Πρώτον, πού θα φάτε: προτιμήστε ό,τι είναι μαγειρεμένο και σερβίρεται ζεστό. Δεύτερον, τι θα πιείτε: σφραγισμένες από το εργοστάσιο συσκευασίες, χωρίς πάγο. Τρίτον, τα χέρια: πριν από κάθε γεύμα και μετά από κάθε επίσκεψη στην τουαλέτα. Τα ωμά φρούτα και λαχανικά μπαίνουν στο πιάτο μόνο αν τα καθαρίσετε εσείς ή αν ξέρετε ότι πλύθηκαν με καθαρό νερό.

Και οι μέρες που όλα πάνε στραβά; Αν εμφανιστεί διάρροια, η προτεραιότητα είναι να πίνετε πολλά υγρά για να αποφύγετε την αφυδάτωση. Το NHS λέει το ίδιο: το πιο σημαντικό είναι να αναπληρώνετε τα υγρά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάρροια περνά σε πέντε έως επτά ημέρες. Τίποτα από αυτά δεν εξαρτάται από το αν πήρατε ή όχι ένα συμπλήρωμα.

Τα λάθη που ακυρώνουν την προσπάθεια — και αυτά που μετράνε λιγότερο

Το λάθος που βαραίνει περισσότερο είναι να βασιστείτε σε ένα συμπλήρωμα και να χαλαρώσετε στις διατροφικές επιλογές. Αν πιείτε νερό με πάγο άγνωστης προέλευσης ή φάτε από έναν μπουφέ που είναι ώρες στη ζέστη, καμία κάψουλα ή ζελεδάκι δεν το αντισταθμίζει. Το ίδιο ισχύει για την υγιεινή των χεριών: ένα αντισηπτικό που ξεχάσατε στο ξενοδοχείο δίπλα σε ένα πιάτο street food είναι προστασία που δεν υπάρχει.

Ένα άλλο συχνό λάθος είναι να περιμένετε ότι η διάρροια δεν θα συμβεί και να μην έχετε σχεδιάσει τι θα κάνετε αν συμβεί. Το να ξέρετε από την αρχή ότι η ενυδάτωση είναι η προτεραιότητα και ότι οι πέντε έως επτά ημέρες είναι η συνήθης διάρκεια αποτρέπει βιαστικές αποφάσεις.

Υπάρχουν λάθη που, αντίθετα, μετράνε λιγότερο απ' όσο φοβούνται οι άνθρωποι. Δεν χρειάζεται να αποστειρώσετε τα πάντα ούτε να αποφύγετε κάθε τρόφιμο που δεν είναι ύποπτο εκ των προτέρων. Η οδηγία είναι να επιλέγετε καλά, όχι να ζείτε σε πανικό. Και δεν χρειάζεται να αποφασίσετε για τα προβιοτικά εβδομάδες νωρίτερα, σαν να είναι εμβόλιο — τα στοιχεία δεν στηρίζουν μια τέτοια βιασύνη.

Κι αν η διάρροια εμφανιστεί τελικά;

Αν έχετε σημάδια αφυδάτωσης, μιλήστε με έναν φαρμακοποιό. Το NHS συμβουλεύει επίσης να ζητάτε συμβουλή σε αυτές τις περιπτώσεις από ηλικιωμένους, από άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή από άτομα με άλλες καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης.

Ζητήστε επείγουσα ιατρική συμβουλή αν η διάρροια διαρκεί περισσότερο από επτά ημέρες, αν υπάρχει αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από τον πρωκτό, αν συνεχίζετε να κάνετε εμετό και δεν μπορείτε να κρατήσετε υγρά, ή αν τα σημάδια αφυδάτωσης — όπως σκούρα και έντονα οσμή ούρα, ή λιγότερη ούρηση από το συνηθισμένο — επιμένουν μετά τη χρήση διαλυμάτων από του στόματος ενυδάτωσης.

Υπάρχει και μια ειδική περίπτωση: αν μια σοβαρή διάρροια εμφανιστεί λίγο μετά την επιστροφή από το ταξίδι, συμβουλευτείτε γιατρό και ζητήστε εξετάσεις κοπράνων. Αυτό δεν είναι αυτόματο σήμα συναγερμού, αλλά είναι λόγος για να μην το αφήσετε να περάσει.

Πού χωράει ένα συμπλήρωμα, αν χωράει

Εδώ τα στοιχεία είναι αδύναμα και πρέπει να αντιμετωπιστούν ως τέτοια. Το πολύ, τα προβιοτικά είναι ένα προαιρετικό συμπλήρωμα στα μέτρα που πραγματικά μετράνε, ποτέ υποκατάστατό τους. Αν αποφασίσετε να δοκιμάσετε, κάντε το με ρεαλιστικές προσδοκίες: μπορεί να μην έχει καμία επίδραση, και δεν υπάρχει τρόπος να ξέρετε εκ των προτέρων αν θα έχει.

Αν ψάχνετε ένα προϊόν σε μορφή ζελεδακιού, η TuttiBear έχει τα Προβιοτικά Ζελεδάκια, που περιλαμβάνουν ένα σύμπλεγμα μικροβιακών καλλιεργειών και ένα σύμπλεγμα πεπτικών ενζύμων. Η συνιστώμενη δόση είναι δύο ζελεδάκια την ημέρα για ενήλικες. Μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα μιας ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής και ενός υγιεινού τρόπου ζωής και πρέπει να φυλάσσονται μακριά από παιδιά. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας πριν από τη χρήση. Άτομα με ανοσοανεπάρκεια ή που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό πριν από τη χρήση. Το προϊόν περιέχει πολυόλες και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει καθαρτική δράση.

Προσέξτε τι δεν γράφεται παραπάνω: δεν υπάρχει εδώ καμία υπόσχεση ότι αυτά τα ζελεδάκια προλαμβάνουν τη διάρροια του ταξιδιώτη. Δεν μπορούμε να το κάνουμε, γιατί τα στοιχεία δεν το στηρίζουν. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να ελέγξετε την ετικέτα, να επιβεβαιώσετε τη σύνθεση και να αποφασίσετε με πληροφόρηση — και, κυρίως, να μην ανταλλάξετε τις προφυλάξεις για φαγητό και υγιεινή με ένα ζελεδάκι.

---

Πριν φύγετε, η λίστα που πραγματικά μετράει είναι σύντομη: ενημερωθείτε για τον προορισμό, πάρτε αντισηπτικό τζελ, φάτε ζεστό και μαγειρεμένο, πιείτε από σφραγισμένες συσκευασίες, αποφύγετε τον πάγο και πλύνετε τα χέρια σας πριν το φαγητό. Αν έχετε αμφιβολίες για την υγεία σας ή αν παίρνετε φάρμακα τακτικά, μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας πριν το ταξίδι. Αν η διάρροια εμφανιστεί και δεν περνά, ή αν έρθει με αίμα, ζητήστε βοήθεια — και αν εμφανιστεί λίγο μετά την επιστροφή, ζητήστε εξετάσεις κοπράνων. Όσο για τα προβιοτικά, η ειλικρινής απάντηση είναι ότι πιθανώς δεν θα κάνουν τη διαφορά που περιμένετε, και ότι κανείς δεν ξέρει ακόμα αρκετά για να σας πει το αντίθετο.