Πόσο καιρό κάνουν τα προβιοτικά να δράσουν;

Δεν υπάρχει καθολική προθεσμία. Η πιο συγκεκριμένη κατεύθυνση που υπάρχει έρχεται από το NHS: να παίρνεις προβιοτικά καθημερινά για τουλάχιστον έναν μήνα πριν αποφασίσεις αν σου κάνουν. Ο μήνας είναι το πρώτο λογικό σημείο αξιολόγησης — όχι υπόσχεση ότι κάτι θα συμβεί την εικοστή ένατη ημέρα.

Αξίζει να καταλάβεις γιατί η ερώτηση δεν έχει καθαρή απάντηση. Διαφορετικοί τύποι προβιοτικών μπορεί να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα, και δεν είναι γνωστό ποιοι είναι χρήσιμοι και ποιοι όχι. Είναι μικροβιακές καλλιέργειες. Το τι περιμένεις από αυτές εξαρτάται από το ποιες είναι, σε τι ποσότητα, σε ποιον άνθρωπο και για ποιον σκοπό.

Γιατί κανείς δεν μπορεί να σου δώσει έναν ακριβή αριθμό

Το NIH National Center for Complementary and Integrative Health είναι ξεκάθαρο σε ένα σημείο που ανατρέπει μεγάλο μέρος της εμπορικής συζήτησης γύρω από αυτό το θέμα: διαφορετικοί τύποι προβιοτικών μπορεί να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα, και δεν ξέρουμε ποιοι είναι χρήσιμοι και ποιοι όχι. Αυτό δεν είναι ένα μικρό κενό στην έρευνα. Είναι το κεντρικό κενό.

Όταν ένας κατασκευαστής σου λέει ότι το προϊόν «λειτουργεί σε δύο εβδομάδες», μιλάει για ένα συγκεκριμένο προϊόν, με συγκεκριμένα στελέχη, δοκιμασμένο σε συγκεκριμένους ανθρώπους. Δεν μιλάει για τα προβιοτικά γενικά. Δεν μπορείς να μεταφέρεις αυτή την προθεσμία σε οτιδήποτε άλλο έχεις στα χέρια σου.

Το NHS προσθέτει και την άλλη πλευρά: υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι τα προβιοτικά μπορούν να βοηθήσουν ορισμένες καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, αλλά υπάρχουν λίγες ενδείξεις που να στηρίζουν κάποιους άλλους ισχυρισμούς υγείας που γίνονται γι' αυτά. Η αισιοδοξία πρέπει να είναι επιλεκτική. Δεν είναι το ίδιο «προβιοτικά» σε κάθε πρόταση.

Ένας μήνας, λοιπόν. Αλλά ένας μήνας κάνοντας τι;

Η σύσταση του NHS για καθημερινή λήψη για περίπου ένα μήνα έχει αξία μόνο αν τηρηθεί όπως περιγράφεται: κάθε μέρα, χωρίς κενά, για αρκετό καιρό ώστε το σώμα και εσύ ο ίδιος να έχετε κάτι στο οποίο να αντιδράσετε. Το να πάρεις τρεις μέρες και να σταματήσεις επειδή «δεν κατάλαβα τίποτα» δεν δοκιμάζει τίποτα.

Υπάρχει μια ερώτηση που πρέπει να κάνεις πριν ξεκινήσεις, και είναι πιο χρήσιμη από οποιοδήποτε ημερολόγιο: τι πρόκειται να παρατηρήσω; Αν η απάντηση είναι αόριστη — «να νιώσω καλύτερα» —, ο μήνας θα περάσει και δεν θα ξέρεις τι να συμπεράνεις. Διάλεξε ένα ή δύο συγκεκριμένα πράγματα που θέλεις να παρακολουθήσεις, σημείωσε πώς είναι σήμερα, και ξανακοίταξέ τα μετά από τέσσερις εβδομάδες. Αυτό μετατρέπει την αναμονή σε παρατήρηση.

Και αν στο τέλος του μήνα δεν υπάρχει καμία διαφορά; Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι πιθανότατα εκείνο το προϊόν δεν σου κάνει τίποτα, και το να συνεχίσεις να ξοδεύεις χρήματα σε αυτό δεν θα το αλλάξει. Το να δοκιμάσεις άλλη σύνθεση είναι μια θεμιτή επιλογή, αλλά δεν είναι υποχρεωτική. Δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζεις τη συμπληρωματική αγωγή σαν ουρά στην οποία προχωράς μέχρι να λειτουργήσει κάτι.

Πότε αρχίζουν να δρουν τα προβιοτικά, στην πράξη

Η ερώτηση που κάνουν πολλοί είναι ελαφρώς διαφορετική: όχι «πότε κάνουν αποτέλεσμα», αλλά «πότε αρχίζουν να κάνουν κάτι». Πάνω σε αυτό, οι διαθέσιμες ενδείξεις δεν επιτρέπουν να δοθεί ημερομηνία. Δεν ξέρουμε σε ποια στιγμή, ούτε σε ποιον άνθρωπο, ούτε για ποιο στέλεχος.

Αυτό που ξέρουμε είναι τι συνιστά το NHS: ένας μήνας καθημερινής λήψης είναι το διάστημα που θεωρείται λογικό για να κρίνεις αν σου ταιριάζουν. Πρόσεξε τη λέξη — να κρίνεις αν σου ταιριάζουν. Δεν είναι «για να αρχίσεις να νιώθεις τα οφέλη». Είναι μια δοκιμή, με προθεσμία απέξω, και η απόφαση είναι δική σου στο τέλος.

Υπάρχει ακόμα ένα επίπεδο που συνήθως αγνοείται: τα προϊόντα δεν είναι όλα ίδια εσωτερικά. Το NCCIH σημειώνει ότι ορισμένα προϊόντα προβιοτικών έχουν αναφερθεί ότι περιέχουν μικροοργανισμούς διαφορετικούς από αυτούς στην ετικέτα. Αυτό που παίρνεις μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτό που υπόσχεται η συσκευασία. Δεν είναι λόγος για πανικό, αλλά είναι λόγος για να μην αποδίδεις μαγικές δυνάμεις σε ένα βαζάκι.

Τι μάλλον δεν θα βοηθήσει όσο περιμένεις

Υπάρχει μια σειρά από δημοφιλείς συμβουλές γύρω από τα προβιοτικά που δεν έχουν στήριξη στις πληροφορίες που έχουμε. Η πρώτη είναι να αυξάνεις τη δόση όταν δεν νιώθεις τίποτα. Δεν υπάρχει λόγος να υποθέσεις ότι μεγαλύτερη ποσότητα λύνει αυτό που η συνιστώμενη ποσότητα δεν έλυσε, και στην περίπτωση των ζελεδακίων υπάρχει ρητή προειδοποίηση που πρέπει να τηρείται: μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση.

Η δεύτερη είναι η ιδέα ότι τα προβιοτικά αντισταθμίζουν μια ανισορροπημένη διατροφή. Δεν την αντισταθμίζουν, και οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής είναι ακριβώς αυτό — ένα συμπλήρωμα, όχι υποκατάστατο μιας ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής και ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Αυτή η φράση βρίσκεται στις ίδιες τις ετικέτες, και δεν είναι νομική ρητορική: είναι ο σωστός τρόπος να το πλαισιώσεις.

Η τρίτη είναι να περιμένεις αποτελέσματα για προβλήματα που δεν είναι πεπτικά. Το NHS αναφέρει ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι τα προβιοτικά μπορούν να βοηθήσουν σε ορισμένες καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, αλλά ότι υπάρχουν λίγες ενδείξεις για να στηρίξουν άλλους ισχυρισμούς υγείας που γίνονται γι' αυτά.

Πού μπαίνουν τα ζελεδάκια σε όλο αυτό, χωρίς υπερβολές

Αν αποφασίσεις να κάνεις αυτή τη δοκιμή του ενός μήνα, η μορφή έχει μικρή σημασία από την άποψη των ενδείξεων — αυτό που μετράει είναι η λήψη να είναι καθημερινή και συνεπής. Τα Προβιοτικά Ζελεδάκια της TuttiBear είναι μία από τις πιθανές μορφές: δύο ζελεδάκια την ημέρα, για ενήλικες. Η ετικέτα αναφέρει ένα σύμπλεγμα μικροβιακών καλλιεργειών και ένα σύμπλεγμα πεπτικών ενζύμων· για να ξέρεις ακριβώς τι περιέχει η συσκευασία που έχεις στο σπίτι, έλεγξε την ετικέτα.

Δεν θα σου πούμε ότι αυτά τα ζελεδάκια δρουν πιο γρήγορα από άλλα, γιατί δεν έχουμε τρόπο να το ισχυριστούμε, και κανείς δεν έχει. Το μόνο πλεονέκτημα που μπορούμε να αναφέρουμε με ειλικρίνεια είναι πρακτικό: όποιος δεν του αρέσουν οι κάψουλες ή τις ξεχνάει εύκολα μπορεί να βρει πιο απλό το να μασήσει δύο ζελεδάκια από το να καταπιεί κάτι. Αυτό είναι συμμόρφωση, όχι αποτελεσματικότητα, και είναι διαφορετικά πράγματα.

Υπάρχουν προειδοποιήσεις που πρέπει να διαβάσεις πριν αγοράσεις. Μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Να φυλάσσεται μακριά από τα παιδιά. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν από τη χρήση. Άτομα με ανοσοανεπάρκεια ή που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό πριν από τη χρήση. Περιέχει πολυόλες, και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει υπακτική δράση.

Αν το ερώτημά σου είναι η όρεξη και όχι η πέψη, τα Ζελεδάκια για Έλεγχο της Όρεξης είναι άλλο προϊόν, με άλλη σύνθεση, και δεν απαντούν σε αυτή την ερώτηση για τα προβιοτικά. Δεν αξίζει να μπερδέψεις τα δύο θέματα.

Τα σημάδια που αλλάζουν τη συζήτηση θέση

Αυτό είναι το κομμάτι που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στα υπόλοιπα. Το NHS συμβουλεύει να μιλήσεις με γιατρό πριν χρησιμοποιήσεις συμπληρώματα προβιοτικών αν έχεις κάποια πάθηση ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Υπάρχουν όμως καταστάσεις όπου η ερώτηση παύει να είναι «πόσο καιρό κάνει» και γίνεται «πρέπει να μιλήσω σε κάποιον».

Το NHS συμβουλεύει να μιλήσεις με γιατρό πριν χρησιμοποιήσεις συμπληρώματα προβιοτικών αν έχεις κάποια πάθηση ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτό δεν είναι τυπικότητα του φυλλαδίου. Είναι πραγματική προφύλαξη, γιατί μιλάμε για ζωντανούς οργανισμούς που εισάγονται στο σώμα.

Είναι λόγος να συμβουλευτείς επαγγελματία υγείας, και κανένα συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά αυτή τη συζήτηση.

Μια ρεαλιστική προσδοκία, γραμμένη αναλυτικά

Αν θέλεις να ξεκινήσεις αύριο, το ειλικρινές σχέδιο είναι αυτό: διάλεξε ένα προϊόν, έλεγξε την ετικέτα, πάρ' το κάθε μέρα όπως υποδεικνύεται και σημείωσε στο ημερολόγιο τέσσερις εβδομάδες. Πριν ξεκινήσεις, γράψε σε ένα σημείωμα τι θέλεις να παρατηρήσεις. Κατά τη διάρκεια του μήνα, μην αλλάξεις τίποτα άλλο ριζικά — αν αλλάξεις διατροφή, ύπνο και άσκηση ταυτόχρονα, στο τέλος δεν θα ξέρεις τι να αποδώσεις σε τι. Στο τέλος του μήνα, κοίτα το σημείωμα και αποφάσισε. Αν δεν υπάρχει διαφορά, σταμάτα χωρίς ενοχές.

Το όριο αυτής της απάντησης είναι το όριο των διαθέσιμων ενδείξεων. Ξέρουμε ότι κάποιες ενδείξεις στηρίζουν τη χρήση προβιοτικών σε ορισμένες καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, και ξέρουμε ότι άλλοι ισχυρισμοί δεν έχουν αυτή τη στήριξη. Δεν ξέρουμε, για την πλειονότητα των προϊόντων στην αγορά, ποια στελέχη είναι χρήσιμα και σε ποιους. Γι' αυτό το διάστημα που μπορούμε να σου δώσουμε είναι ένα παράθυρο δοκιμής και όχι μια υπόσχεση — και γι' αυτό η απόφαση, στο τέλος αυτού του μήνα, παραμένει δική σου.