Κούραση που δεν φεύγει: συχνότερες αιτίες και τι να κάνετε

Οι πιο συχνές αιτίες είναι κοινότοπες και αθροίζονται: λίγος ή κακός ύπνος, παρατεταμένο στρες, ανισορροπημένη διατροφή, ανεπαρκής ενυδάτωση, λίγη σωματική δραστηριότητα και πολλές οθόνες το βράδυ. Η βρετανική υπηρεσία υγείας (NHS) περιγράφει την περιστασιακή κούραση ως φυσιολογική και αναφέρει, ανάμεσα στα συνηθισμένα αίτια, την έλλειψη ύπνου, το στρες, ορμονικές αλλαγές όπως η εφηβεία, η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση, ορισμένες ασθένειες όπως η λοιμώδης μονοπυρήνωση και η COVID-19, καθώς και κάποιες θεραπείες και φάρμακα.

Είναι φυσιολογική η επίμονη κούραση ή πρέπει να ανησυχήσω;

Και τα δύο μπορεί να ισχύουν ταυτόχρονα. Αυτό που αλλάζει την εικόνα είναι η διάρκεια και ο αντίκτυπος.

Η κατεύθυνση του NHS είναι σαφής: αν είστε κουρασμένοι εδώ και μερικές εβδομάδες χωρίς να ξέρετε γιατί, ή αν η κούραση επηρεάζει την καθημερινότητά σας — δουλειά, σπουδές, σχέσεις, πράγματα που απολαμβάνατε —, πρέπει να μιλήσετε με γιατρό. Όχι επειδή υπάρχει οπωσδήποτε κάτι σοβαρό, αλλά επειδή η αξιολόγηση υπάρχει ακριβώς για να ξεχωρίσει την κούραση της καθημερινότητας από κάτι που χρειάζεται προσοχή. Σε ένα ραντεβού ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις για να ελέγξει καταστάσεις όπως αναιμία, διαβήτης ή υπερδραστήριος θυρεοειδής.

Προσέξτε τι δεν λέει η οδηγία: δεν λέει να περιμένετε μήνες, ούτε να εξαντλήσετε πρώτα κάθε αλλαγή τρόπου ζωής πριν ζητήσετε βοήθεια. Αν η κούραση σας θολώνει τις μέρες, αυτό αρκεί για να κλείσετε ραντεβού.

Οι καθημερινές αιτίες, από τις πιο συχνές στις λιγότερο προφανείς

Αξίζει να τις περάσετε με αυτή τη σειρά, γιατί η πιθανότερη είναι σχεδόν πάντα η πιο βαρετή στην επίλυση.

Λίγος ή ακανόνιστος ύπνος

Αν δουλεύετε με βάρδιες, έχετε μικρά παιδιά ή πηγαίνετε για ύπνο πάντα την ώρα που αποφασίζει το κινητό, ξεκινήστε από εδώ.

Παρατεταμένο στρες

Το στρες καταναλώνει πολλή ενέργεια. Δεν είναι σχήμα λόγου — η ίδια η δημόσια πληροφόρηση για την κούραση συνδέει το στρες με πραγματική ενεργειακή δαπάνη.

Διατροφή και ενυδάτωση

Η ανισορροπημένη διατροφή και η έλλειψη νερού βρίσκονται στη λίστα των παραγόντων που η δημόσια πληροφόρηση συνδέει με την κούραση. Μερικές φορές η κούραση είναι απλώς ήπια αφυδάτωση — λίγο νερό μέσα στη μέρα, με τον καφέ να αντικαθιστά το νερό.

Λίγη σωματική δραστηριότητα

Φαίνεται αντιφατικό: είστε κουρασμένοι, άρα ξεκουράζεστε. Όμως η τακτική άσκηση περιλαμβάνεται στις συστάσεις για τη διαχείριση της κούρασης, και η δημόσια πληροφόρηση σημειώνει ότι ένα μόνο περπάτημα 15 λεπτών μπορεί να δώσει ώθηση ενέργειας.

Οθόνες και η ώρα πριν τον ύπνο

Η σύσταση είναι να αποφεύγετε κινητά και οθόνες την ώρα πριν κοιμηθείτε και να κρατάτε δύο ώρες χαλάρωσης πριν την ώρα του ύπνου.

Ορμονικές αλλαγές και ασθένειες

Η εφηβεία, η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση αναφέρονται στα αίτια, όπως και ορισμένες ασθένειες — μονοπυρήνωση, COVID-19 — και κάποια φάρμακα και θεραπείες. Εδώ δεν πρόκειται πια για ζήτημα ρουτίνας, και είναι το είδος της αιτίας που ξεκαθαρίζεται με έναν επαγγελματία, όχι με δοκιμές και λάθη.

Τι μπορείτε να αλλάξετε αυτή την εβδομάδα

Συγκεκριμένα, με δόσεις και ώρες, για να μη μείνει στις καλές προθέσεις.

1. Σταθερές ώρες ύπνου. Διαλέξτε μια ώρα για ύπνο και μια για ξύπνημα και τηρήστε τις επτά μέρες, μαζί με το Σαββατοκύριακο. Η κανονικότητα είναι το σημείο όπου οι περισσότεροι αποτυγχάνουν.
2. Μία ώρα χωρίς οθόνες πριν τον ύπνο. Αν η μία ώρα είναι μη ρεαλιστική, ξεκινήστε με τριάντα λεπτά. Αφήστε το κινητό έξω από το δωμάτιο ή μακριά από το κρεβάτι.
3. Δύο ώρες επιβράδυνσης πριν την ώρα του ύπνου. Πιο χαμηλό φως, ήρεμες δουλειές, τίποτα εκκρεμότητες στις έντεκα το βράδυ.
4. Ένα περπάτημα 15 λεπτών. Κάθε μέρα, αν γίνεται. Η δημόσια πληροφόρηση δείχνει ότι ένα σύντομο περπάτημα μπορεί να δώσει ώθηση ενέργειας — και είναι από τα φθηνότερα μέτρα που υπάρχουν.
5. Νερό μέσα στη μέρα. Μην περιμένετε να διψάσετε. Κρατήστε ένα μπουκάλι σε κοινή θέα και πιείτε πριν τον καφέ.
6. Τακτικά γεύματα.

Κάντε τα για δύο με τρεις εβδομάδες πριν συμπεράνετε ότι δεν δουλεύουν.

Τι συνήθως δεν βοηθά

Κυκλοφορεί πολλή λαϊκή συμβουλή για την κούραση που δεν ανταποκρίνεται σε ό,τι γνωρίζουμε. Μερικά παραδείγματα:

• Περισσότερος καφές για αναπλήρωση.
• Συμπληρώματα ενέργειας ως πρώτο μέτρο. Κανένα συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη διατροφή και την κίνηση. Το να τα βάζετε ως αφετηρία σημαίνει να ξεκινάτε από το τέλος.
• Πλήρης ανάπαυση. Η σύσταση είναι τακτική άσκηση, όχι απόλυτη ακινησία.
• Αυτοδιάγνωση μέσω διαδικτύου. Η οδηγία είναι ρητά να μην κάνετε αυτοδιάγνωση. Μια λίστα αιτιών δεν είναι διάγνωση, και το άγχος του να ψάχνεις συμπτώματα σπάνια βοηθά.

Υπάρχει επίσης ο πειρασμός να τα αποδώσετε όλα σε ένα πράγμα — «είναι έλλειψη σιδήρου», «είναι ο θυρεοειδής», «είναι το στρες».

Πού χωράνε τα συμπληρώματα, με ειλικρίνεια

Εδώ η απάντηση είναι μετρημένη, και καλό είναι να ειπωθεί πριν από οποιοδήποτε όνομα προϊόντος.

Τα Ζελεδάκια Ενέργειας με Γκουαρανά συνδυάζουν, ανά δόση δύο ζελεδάκια, εκχύλισμα γκουαρανά (200 mg, εκ των οποίων 44 mg καφεΐνη), L-θεανίνη (200 mg), L-τυροσίνη (100 mg), βιταμίνη B6, βιταμίνη B12 και βιταμίνη C. Περιέχουν καφεΐνη, και αυτό έχει σημασία: δεν συνιστώνται σε παιδιά, έγκυες ή θηλάζουσες, και πρέπει να μασώνται κατά προτίμηση μετά από γεύμα, χωρίς υπέρβαση της ημερήσιας δόσης.

Τα Πολυβιταμινούχα Ζελεδάκια περιλαμβάνουν βιταμίνες του συμπλέγματος B, βιταμίνη C, βιταμίνη D, βιταμίνη E, ψευδάργυρο και φυλλικό οξύ, μεταξύ άλλων. Το να καλύψετε ένα κενό δεν είναι το ίδιο με το να κερδίσετε επιπλέον ενέργεια αν η διατροφή σας είναι ήδη καλή.

Πριν αγοράσετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα, ελέγξτε την ετικέτα και μιλήστε με έναν φαρμακοποιό, ειδικά αν παίρνετε φάρμακα ή έχετε κάποια πάθηση. Και κρατήστε ρεαλιστικές προσδοκίες: αν η κούραση προέρχεται από πέντε ώρες ύπνου τη νύχτα, κανένα ζελεδάκι δεν το λύνει.

Σημάδια που ζητούν ραντεβού

Συμβουλευτείτε γιατρό αν η κούραση διαρκεί εβδομάδες χωρίς αναγνωρίσιμο λόγο, αν εμποδίζει την καθημερινότητά σας ή αν συνοδεύεται από κάτι που σας ανησυχεί. Σε ένα ραντεβού ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για να αποκλείσει αναιμία, διαβήτη ή υπερδραστήριο θυρεοειδή.

Μην προσπαθήσετε να βρείτε την αιτία μόνοι σας πριν πάτε. Πηγαίνετε με αυτά που ξέρετε: πόσο καιρό συμβαίνει, τι άλλαξε, πώς είναι ο ύπνος σας, τι τρώτε, τι φάρμακα παίρνετε. Αυτό είναι πιο χρήσιμο από μια λίστα υποψιών.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να δείτε αν δουλεύει

Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε χρονοδιαγράμματα, γιατί εξαρτώνται από την αιτία και από το άτομο. Δώστε δύο με τρεις εβδομάδες στα μέτρα αυτής της εβδομάδας πριν τα αξιολογήσετε, και κρατήστε ένα απλό ημερολόγιο — ώρα ύπνου, ώρες που κοιμηθήκατε, αν περπατήσατε, πόσο νερό ήπιατε. Ένα τετράδιο ή μια σημείωση στο κινητό αρκούν.

Αν, ύστερα από μερικές εβδομάδες σταθερής ρουτίνας, συνεχίζετε χωρίς ενέργεια και χωρίς εξήγηση, αυτή είναι η πιο πολύτιμη πληροφορία που μπορείτε να πάρετε σε ένα ραντεβού. Δεν είναι δικό σας λάθος, και δεν είναι λόγος να αγοράσετε περισσότερα συμπληρώματα. Είναι το σημάδι ότι αξίζει να το διερευνήσετε με κάποιον που έχει τα εργαλεία γι' αυτό.