Ψυχική κόπωση: τι είναι, τι βοηθά και πότε να ζητήσεις βοήθεια

Δεν είναι έλλειψη θέλησης. Το στρες, η κατάθλιψη και οι δυσκολίες της ζωής μπορούν να συμβάλλουν στην κόπωση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει την επαγγελματική εξουθένωση ως ένα σύνδρομο που προκύπτει από χρόνιο στρες στον χώρο εργασίας κακώς διαχειριζόμενο, με τρία χαρακτηριστικά: εξάντληση ενέργειας, νοητική αποστασιοποίηση από την εργασία και μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι η εξουθένωση αφορά ειδικά το επαγγελματικό πλαίσιο. Αυτό που αλλάζει είναι η πηγή της πίεσης.

Αν έφτασες εδώ ψάχνοντας για μια γρήγορη απάντηση, να το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή: δεν υπάρχει ένα χάπι που λύνει το πρόβλημα. Υπάρχουν μέτρα που βοηθούν, πράγματα που δυσκολεύουν την κατάσταση και σημάδια που ζητούν μια συζήτηση με επαγγελματία υγείας. Τα υπόλοιπα είναι θέμα διαχείρισης προσδοκιών.

Τι συνήθως κρύβεται πίσω από την ψυχική κόπωση

Οι πιο συχνές αιτίες είναι και οι πιο βαρετές για να τις ακούσεις. Το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) περιλαμβάνει το στρες, την κατάθλιψη και τις προκλήσεις της ζωής ανάμεσα στις αιτίες κόπωσης. Δεν είναι μια λίστα που εκπλήσσει.

Πρόσεξε κάτι: το στρες μπορεί να είναι ανάμεσα στις αιτίες της κόπωσης. Το στρες μπορεί να είναι ανάμεσα στις αιτίες της κόπωσης, και το NHS καταγράφει τη δυσκολία συγκέντρωσης, το αίσθημα υπερφόρτωσης, τη συνεχή ανησυχία και τον ύπνο υπερβολικά πολύ ή υπερβολικά λίγο ανάμεσα στα συμπτώματά του. Αν αναγνωρίζεις δύο ή τρία από αυτά, πιθανότατα δεν έχεις ένα μυστηριώδες πρόβλημα. Έχεις μια ζωή που ζητά φρένα.

Υπάρχει επίσης η συναισθηματική κόπωση, που είναι στενός συγγενής. Το NHS περιλαμβάνει το στρες, την κατάθλιψη και την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής ανάμεσα στις αιτίες κόπωσης. Το να το ονομάσεις ψυχική και συναισθηματική κόπωση είναι, πολλές φορές, η πιο ειλικρινής περιγραφή.

Τι μπορεί να αλλάξει αυτή την εβδομάδα

Ξεκίνα από αυτό που έχει τις περισσότερες πιθανότητες να κάνει τη διαφορά και τις λιγότερες να σε εξαντλήσει ακόμα περισσότερο. Το NHS είναι σαφές: η άσκηση δεν κάνει το στρες να εξαφανιστεί, αλλά μπορεί να μειώσει μέρος της συναισθηματικής έντασης. Αυτή είναι μια μετριοπαθής δήλωση και γι' αυτό αξίζει να την πάρεις στα σοβαρά. Δεν χρειάζεσαι μαραθώνιους. Κάθε κίνηση μετράει, και δεν χρειάζεται να είναι εξαντλητική. Αν καταφέρεις να το κρατήσεις για δύο εβδομάδες, εξαιρετικά. Αν χάσεις μια μέρα, δεν χάλασε τίποτα.

Και το να μιλάς βοηθά. Η ίδια υπηρεσία υγείας λέει ότι το να συζητήσεις με έναν φίλο μπορεί να βοηθήσει. Δεν χρειάζεται μια επίσημη συνεδρία. Μπορεί να είναι ένας καφές με κάποιον που εμπιστεύεσαι, ή ένα τηλεφώνημα. Ο στόχος δεν είναι να λύσεις τα πάντα σε ένα απόγευμα. Είναι να βγάλεις την πίεση από το κεφάλι σου.

Για τον ύπνο, η οδηγία είναι απλή και δυσάρεστη: τακτικές ώρες, λιγότερες οθόνες το βράδυ και λιγότερη καφεΐνη προς το τέλος της ημέρας. Δεν έχουμε, αυτή τη στιγμή, μια σύσταση για ώρες ύπνου να σου δώσουμε χωρίς περιθώριο λάθους. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι ο ύπνος υπερβολικά πολύ ή υπερβολικά λίγο εμφανίζεται συνδεδεμένος με το στρες. Προσάρμοσε ό,τι μπορείς και παρατήρησε.

Και κόψε ό,τι χρησιμοποιείς για να αντέξεις. Το NHS συμβουλεύει ρητά να μην βασίζεσαι στο αλκοόλ, τον καπνό και την καφεΐνη ως τρόπους αντιμετώπισης του στρες. Αυτό δεν είναι ηθικολογία. Το NHS συμβουλεύει να μην βασίζεσαι στο αλκοόλ, τον καπνό και την καφεΐνη ως τρόπους αντιμετώπισης του στρες.

Τι τείνει να μη βοηθά

Υπάρχει μια σειρά από δημοφιλείς συμβουλές που υπόσχονται περισσότερα από όσα δίνουν. «Απλώς σκέψου θετικά.» «Απλώς οργάνωσε καλύτερα το πρόγραμμά σου.» «Πάρε ένα συμπλήρωμα και λύθηκε.» Καμία από αυτές τις φράσεις δεν είναι σχέδιο. Η πρώτη αγνοεί ότι το στρες, η κατάθλιψη και οι δυσκολίες της ζωής είναι ανάμεσα στις αιτίες της κόπωσης. Η τρίτη πουλάει μια λύση που δεν υπάρχει.

Ούτε βοηθά το να επιμένεις σε περισσότερο ερέθισμα όταν το σώμα είναι ήδη χρεωμένο: το NHS αναφέρει ότι δεν πρέπει να καταφεύγεις στο αλκοόλ, τον καπνό και την καφεΐνη ως τρόπους αντιμετώπισης του στρες. Περισσότερος καφές, περισσότερες οθόνες, περισσότερες προθεσμίες, άλλη μια σειρά μέχρι τη μία το πρωί. Μπορεί να σου φαίνεται ότι αντέχεις.

Η ψυχική κόπωση σπάνια λύνεται με μία μόνο αλλαγή. Λύνεται με πολλές μικρές, που κρατιούνται αρκετό καιρό ώστε να φανούν.

Πού χωρούν τα συμπληρώματα, ειλικρινά

Η L-θεανίνη, η L-τυροσίνη, το γκουαρανά, η βιταμίνη B6 και η βιταμίνη B12 είναι συστατικά που βρίσκονται σε ορισμένα συμπληρώματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι λύνουν την ψυχική κόπωση. Σημαίνει ότι υπάρχουν, ότι είναι αναγνωρισμένα και ότι κάποιοι τα εντάσσουν στη ρουτίνα τους. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν να πούμε ότι ένα συμπλήρωμα θεραπεύει ή γιατρεύει την ψυχική κόπωση. Και κανείς δεν πρέπει να το περιμένει αυτό.

Αν αποφασίσεις να δοκιμάσεις, διάβασε την ετικέτα προσεκτικά. Στην περίπτωση των Ζελεδάκιων Ενέργειας με Γκουαρανά, η ημερήσια δόση είναι 2 ζελεδάκια. Κάθε δόση περιέχει 200 mg εκχυλίσματος γκουαρανά, από τα οποία 44 mg καφεΐνη, 200 mg L-θεανίνη, 100 mg L-τυροσίνη, 1,4 mg βιταμίνη B6, 10 µg βιταμίνη B12 και 40 mg βιταμίνη C. Περιέχει καφεΐνη, γι' αυτό δεν συνιστάται σε παιδιά, έγκυες ή θηλάζουσες. Περιέχει πολυόλες· η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει καθαρτικά αποτελέσματα. Μην υπερβαίνεις τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Και, όπως κάθε συμπλήρωμα, δεν υποκαθιστά μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή ούτε έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Αν έχεις κάποια ασθένεια ή παίρνεις φάρμακα, μίλα με επαγγελματία υγείας πριν το καταναλώσεις.

Αυτά μπορούν να ειπωθούν με ακρίβεια. Τα υπόλοιπα θα ήταν να υποσχεθούμε όσα δεν μπορούμε.

Πότε σταματά αυτό να είναι φυσιολογικό

Η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί συνδεδεμένη με το στρες, την κατάθλιψη και τις προκλήσεις της ζωής, όπως αναφέρει το NHS. Τότε, δεν είναι έλλειψη θέλησης. Είναι σημάδι ότι χρειάζεσαι υποστήριξη.

Το NHS συμβουλεύει να συμβουλευτείς γιατρό αν δυσκολεύεσαι να διαχειριστείς το στρες ή αν οι στρατηγικές αυτοβοήθειας δεν λειτουργούν. Στην Αγγλία, οι ενήλικες μπορούν ακόμη και να παραπέμψουν τον εαυτό τους σε θεραπείες συζήτησης. Στην Ελλάδα, η διαδρομή είναι διαφορετική, αλλά η αρχή παραμένει: ξεκίνα από τον οικογενειακό γιατρό ή από έναν φαρμακοποιό, που μπορούν να σε κατευθύνουν. Μην περιμένεις να περάσει μόνο του αν ήδη σέρνεσαι εδώ και μήνες.

Πόσο καιρό μέχρι να δεις διαφορά

Δεν υπάρχει ένα καθολικό χρονοδιάγραμμα. Εξαρτάται από το τι βρίσκεται στην αιτία, από πόσο καιρό το κουβαλάς και από το τι μπορείς να αλλάξεις. Και ακόμα και τότε, με σκαμπανεβάσματα.

Αν μετά από ένα μήνα πιο τακτικού ύπνου, κάποιας σωματικής δραστηριότητας και ειλικρινών συζητήσεων συνεχίζεις να είσαι εξαντλημένος, αυτό είναι κλινική πληροφορία. Πήγαινέ την σε έναν επαγγελματία. Όχι ως αποτυχία, αλλά ως δεδομένο.

Η ψυχική κόπωση δεν είναι έλλειψη χαρακτήρα ούτε μόδα. Είναι ένα σήμα. Τις περισσότερες φορές, ζητά συγκεκριμένες προσαρμογές στην καθημερινότητα, όχι μια μαγική λύση. Ξεκίνα με μία: διάλεξε μια βόλτα αυτή την εβδομάδα και σημείωσέ την στο ημερολόγιο. Μετά βλέπουμε.