Έλλειψη ενέργειας: τι συνήθως κρύβεται και τι να κάνετε

Η έλλειψη ενέργειας μπορεί να οφείλεται σε καθημερινές συνήθειες: λίγο ύπνο, άγχος όλη μέρα ή λίγο νερό. Μπορεί να έχει πολλές αιτίες, μερικές από τις οποίες είναι παθήσεις. Ο βρετανικός οργανισμός υγείας NHS περιγράφει την επίμονη κόπωση ως κάτι που μπορεί να προέρχεται από ανεπαρκή ύπνο, άγχος, ορμονικές διαταραχές, ορισμένες ασθένειες και ορισμένα φάρμακα — και συνιστά να συμβουλευτείτε γιατρό όταν η κόπωση διαρκεί εβδομάδες χωρίς εξήγηση ή επηρεάζει την καθημερινή σας ζωή. Δηλαδή: συνήθως δεν είναι ανησυχητικό, αλλά δεν είναι και κάτι που αγνοείτε επ' αόριστον.

Αυτό που ακολουθεί είναι όσα γνωρίζουμε για τις συχνές αιτίες, τι αξίζει συνήθως να αλλάξετε, τι σπάνια βοηθάει και πού υπεισέρχονται τα συμπληρώματα — με ειλικρίνεια για το λίγο που εγγυώνται.

Γιατί νιώθω συνέχεια έλλειψη ενέργειας;

Ξεκινήστε από το πιο πιθανό, όχι από το πιο εξωτικό. Η λίστα του NHS για την κόπωση είναι σύντομη και καθόλου εντυπωσιακή: ανεπαρκής ύπνος, άγχος, ορμονικές διαταραχές, ορισμένες ασθένειες και ορισμένα φάρμακα. Προσέξτε ότι τα περισσότερα από αυτά δεν λύνονται σε ένα φαρμακείο ούτε σε ένα κατάστημα συμπληρωμάτων.

Υπάρχει ένα στοιχείο που συχνά εκπλήσσει: πολλοί άνθρωποι δεν κοιμούνται όσο χρειάζονται για να είναι σε εγρήγορση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δεν είναι μια κακή νύχτα. Είναι το μοτίβο. Και το μοτίβο είναι αυτό που μετράει.

Το άγχος αξίζει ξεχωριστή αναφορά γιατί καταναλώνει ενέργεια πραγματικά, όχι φανταστικά. Το άγχος καταναλώνει πολλή ενέργεια, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες. Αν θέλετε να εμβαθύνετε στην κόπωση που δεν περνάει, υπάρχει ξεχωριστό υλικό για τη συνεχή κόπωση σε αυτή τη σειρά — εδώ αρκεί να συγκρατήσετε ότι η επιμονή είναι το σήμα κινδύνου.

Διατροφή και ενυδάτωση: οι δύο σιωπηλές αστοχίες

Ο NHS συνιστά τακτικά γεύματα και υγιεινά σνακ κάθε τρεις ή τέσσερις ώρες, αντί για ένα μεγάλο και αραιό γεύμα. Ακούγεται σαν συμβουλή γιαγιάς. Είναι, και έχει το πλεονέκτημα ότι είναι φθηνή και εύκολη στη δοκιμή.

Η ήπια αφυδάτωση είναι άλλη μια αιτία που περνάει απαρατήρητη, ακριβώς επειδή είναι ήπια. Ο NHS αναφέρει ότι μερικές φορές η κόπωση είναι απλώς ήπια αφυδάτωση. Αν περνάτε ώρες συνεχόμενα χωρίς να πιείτε τίποτα, αυτό μπορεί να είναι μέρος της απάντησης στην ερώτησή σας.

Οθόνες, καφές και η υπόλοιπη μέρα

Ο καφές είναι διεγερτικό: σας κάνει να νιώθετε πιο ξύπνιοι, και τα αποτελέσματά του μπορεί να διαρκέσουν έως και επτά ώρες. Επτά ώρες είναι πολύς χρόνος. Αν ο τελευταίος καφές είναι στις πέντε το απόγευμα, στις δέκα το βράδυ ακόμα τον πληρώνετε, ακόμα κι αν δεν το νιώθετε.

Για τις οθόνες, ας είμαστε ακριβείς: αυτό που είναι στέρεα γνωστό είναι ότι η έλλειψη ύπνου είναι αιτία κόπωσης. Η αλυσίδα που συνδέει την οθόνη με την έλλειψη ύπνου είναι εύλογη και συζητιέται ευρέως, αλλά δεν θα την παρουσιάσουμε εδώ ως τεκμηριωμένο γεγονός. Μένει η ερώτηση που μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας: τι ώρα αφήνετε το κινητό, και τι ώρα αποκοιμιέστε;

Τι μπορώ να αλλάξω από αυτή την εβδομάδα;

Τρία πράγματα, με σειρά αποδεικτικών στοιχείων. Δεν είναι πρωτότυπα. Είναι αυτά που τονίζει ο NHS.

Κινηθείτε, έστω και λίγο. Ένας περίπατος δεκαπέντε λεπτών μπορεί να σας δώσει ώθηση ενέργειας. Και, μακροπρόθεσμα, η τακτική άσκηση σας κάνει να νιώθετε λιγότερο κουρασμένοι — όχι περισσότερο, όπως πολλοί φοβούνται. Αν η ιδέα της προπόνησης σας εξαντλεί μόνο που τη σκέφτεστε, ξεκινήστε με τα δεκαπέντε λεπτά. Αύριο άλλα δεκαπέντε.

Τρώτε σε τακτικές ώρες. Τακτικά γεύματα και υγιεινά σνακ κάθε τρεις ή τέσσερις ώρες. Συγκεκριμένα: πρωινό, κάτι στα μέσα του πρωινού, μεσημεριανό, κάτι στα μέσα του απογεύματος, βραδινό. Αν συνηθίζετε να παραλείπετε γεύματα και να αναπληρώνετε το βράδυ, δοκιμάστε για δύο εβδομάδες το αντίθετο.

Πίνετε νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δεν χρειάζεται να μετράτε λίτρα. Χρειάζεται να μην περνάτε τέσσερις ώρες συνεχόμενα χωρίς τίποτα. Ένα μπουκάλι στο γραφείο λύνει περισσότερα απ' ό,τι φαίνεται.

Και κοιμηθείτε. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Αν πρέπει να επιλέξετε μία μόνο αλλαγή και το πρόβλημά σας είναι ότι ξυπνάτε ήδη κουρασμένοι, είναι αυτή.

Τι συνήθως δεν βοηθάει, παρόλο που όλοι το προτείνουν

Εδώ χρειάζεται λίγο θάρρος, γιατί μέρος από αυτά που λέγονται είναι αβλαβή αλλά άχρηστα, και μέρος είναι αντιπαραγωγικό.

• Περισσότερος καφές για να αναπληρώσετε την έλλειψη ύπνου. Η καφεΐνη είναι διεγερτικό που σας κάνει να νιώθετε πιο ξύπνιοι, αλλά τα αποτελέσματά της μπορεί να διαρκέσουν έως και επτά ώρες. Και, καθώς τα αποτελέσματά της μπορεί να διαρκέσουν έως και επτά ώρες, αξίζει να το έχετε υπόψη σας κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Συμπληρώματα ως πρώτο βήμα. Αν η αιτία είναι ο ύπνος, το φαγητό ή το άγχος, προτεραιότητα είναι να αντιμετωπίσετε αυτούς τους παράγοντες, όχι να ψάξετε για συμπλήρωμα. Το να αγοράσετε πριν τακτοποιήσετε τα βασικά είναι σαν να ξεκινάτε από το τέλος.
• Αναβολή της επίσκεψης στον γιατρό. Αν η κόπωση διαρκεί ήδη εβδομάδες, η αναβολή δεν είναι υπομονή, είναι χαμένος χρόνος.

Σχετικά με την ερώτηση «έλλειψη ενέργειας, τι να πάρω;» — η ειλικρινής απάντηση είναι ότι το να πάρετε κάτι είναι το δεύτερο βήμα, όχι το πρώτο. Και, όπως θα δείτε, αυτό που υπάρχει στην αγορά δεν υπόσχεται θαύματα.

Πού υπεισέρχονται τα συμπληρώματα — και τι πραγματικά αξίζουν

Με μια επιφύλαξη που δεν θα κρύψουμε: τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν να ισχυριστούμε ότι τα συστατικά αυτής της κατηγορίας λύνουν την έλλειψη ενέργειας ενός ανθρώπου, και αυτό που υπάρχει είναι μόνο τα γενικά γεγονότα που περιγράφονται παραπάνω. Δεν υπάρχουν εγγυήσεις εδώ. Αυτό που υπάρχει είναι μόνο τα γενικά γεγονότα που περιγράφονται παραπάνω, τα οποία δεν μεταφράζονται αυτόματα σε «θα νιώσετε καλύτερα».

Τα Ζελεδάκια Ενέργειας με Γκουαρανά συνδυάζουν, ανά δόση δύο ζελεδάκια, εκχύλισμα γκουαρανά (200 mg, εκ των οποίων 44 mg καφεΐνης), L-θεανίνη (200 mg), L-τυροσίνη (100 mg), βιταμίνη B6, βιταμίνη B12 και βιταμίνη C. Το γκουαρανά είναι πηγή καφεΐνης, και η καφεΐνη είναι διεγερτικό — αυτό είναι τεκμηριωμένο.

Δύο πρακτικές σημειώσεις, χωρίς περιστροφές. Η πρώτη: η καφεΐνη είναι διεγερτικό που σας κάνει να νιώθετε πιο ξύπνιοι και τα αποτελέσματά της μπορεί να διαρκέσουν έως και 7 ώρες, οπότε τα 44 mg ανά δόση μετράνε στο σύνολο της ημέρας. Η δεύτερη: το προϊόν περιέχει καφεΐνη και δεν συνιστάται σε παιδιά, έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες· περιέχει πολυόλες, και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει καθαρτικά αποτελέσματα. Η οδηγία είναι να μασάτε δύο ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από γεύμα, χωρίς να υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Σε περίπτωση ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας πριν. Και, όπως κάθε συμπλήρωμα, δεν υποκαθιστά μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή ούτε έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Αν ψάχνετε ένα χάπι που θα σας επιστρέψει την ενέργεια, αυτό δεν είναι το σωστό προϊόν — και πιθανώς κανένα δεν είναι. Αν ψάχνετε να στηρίξετε τη ρουτίνα σας με μια μέτρια πρόσληψη καφεΐνης και θρεπτικών συστατικών, γνωρίζοντας ακριβώς τι παίρνετε, τότε έχει νόημα να κοιτάξετε την ετικέτα προσεκτικά. Ελέγχετε πάντα την ετικέτα της συσκευασίας που έχετε μπροστά σας.

Πότε η έλλειψη ενέργειας παύει να είναι φυσιολογική

Το όριο είναι αυτό: κόπωση που διαρκεί εβδομάδες χωρίς εξήγηση, ή που επηρεάζει την καθημερινή σας ζωή. Σε αυτή την περίπτωση, ο NHS συμβουλεύει να συμβουλευτείτε γιατρό.

Μην προσπαθείτε να διαγνώσετε τον εαυτό σας μέσω του διαδικτύου, και δεν είναι αυτό το κείμενο που θα το κάνει για εσάς. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να πάτε στο ραντεβού με χρήσιμες πληροφορίες: πόσο καιρό διαρκεί, αν χειροτερεύει κατά τη διάρκεια της ημέρας, αν κοιμάστε άσχημα, αν αλλάξατε πρόσφατα φαρμακευτική αγωγή, αν η κόπωση συνοδεύεται από άλλα ενοχλήματα. Ένα ραντεβού με αυτές τις απαντήσεις αποδίδει πολύ περισσότερο.

Αν παίρνετε φάρμακα ή έχετε διαγνωσμένη ασθένεια, ο φαρμακοποιός είναι συχνά το πρώτο λογικό σημείο — και το ταχύτερο.

Πόσος χρόνος μέχρι να ξέρετε αν λειτουργεί

Μην περιμένετε αποτελέσματα σε δύο μέρες. Ο NHS προτείνει τακτικά γεύματα και υγιεινά σνακ κάθε 3 έως 4 ώρες και λέει ότι η τακτική άσκηση θα σας κάνει να νιώθετε λιγότερο κουρασμένοι μακροπρόθεσμα. Δώστε στον εαυτό σας τουλάχιστον μερικές εβδομάδες συνέπειας πριν κρίνετε.

Γι' αυτό το κριτήριο του NHS — μερικές εβδομάδες χωρίς εξήγηση — είναι και ένα καλό προσωπικό ημερολόγιο. Αν αλλάξατε τα βασικά και, στο τέλος αυτής της περιόδου, συνεχίζετε να μην έχετε ενέργεια, δεν δοκιμάζετε πλέον συνήθειες: αναβάλλετε μια συζήτηση με έναν επαγγελματία υγείας. Δεν είναι κινδυνολογία. Είναι το επόμενο βήμα, και το μόνο που δεν μπορεί να κάνει κανείς άλλος για εσάς.

Ξεκινήστε από αυτά που δεν αγοράζονται: ύπνο, φαγητό σε τακτικές ώρες, νερό, έναν περίπατο δεκαπέντε λεπτών. Αν μετά από αυτά χρειάζεστε ακόμα βοήθεια, ζητήστε την — και πάρτε μαζί σας τις σωστές πληροφορίες.