Όχι. Το φολικό οξύ ούτε παχαίνει ούτε αδυνατίζει: δεν έχει θερμίδες που να έχουν σημασία (οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται σε συμπληρώματα μετρώνται σε μικρογραμμάρια), δεν είναι πηγή ενέργειας και δεν υπάρχει καμία εγκεκριμένη δήλωση υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση που να το συνδέει με αύξηση ή μείωση του βάρους. Αυτό που έχει μελετήσει η έρευνα είναι κάτι άλλο: η σχέση μεταξύ των επιπέδων φυλλικού οξέος στο αίμα, της ομοκυστεΐνης και του υπερβολικού βάρους.
Αυτό το άρθρο εξηγεί τι μέτρησαν πραγματικά οι μελέτες, γιατί επιμένει ο μύθος και τι μπορεί, στην πραγματικότητα, να ειπωθεί για το φυλλικό οξύ. Δεν συνιστά κανένα προϊόν.
Γρήγορη απάντηση
- Θερμίδες: η ποσότητα φολικού οξέος σε ένα συμπλήρωμα (συνήθως εκατοντάδες μικρογραμμάρια) δεν συμβάλλει ουσιαστικά στην ενέργεια της διατροφής.
- Βάρος: σε μια μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων δοκιμών, η συμπληρωματική χορήγηση φολικού οξέος δεν άλλαξε σημαντικά το σωματικό βάρος ούτε τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) στο σύνολο των μελετών 1.
- Δηλώσεις: καμία εγκεκριμένη δήλωση για το βάρος, την όρεξη ή την «καύση λίπους» για το φυλλικό οξύ 2.
- Ανώτατο όριο: 1.000 µg την ημέρα φολικού οξέος από συμπληρώματα και εμπλουτισμένα τρόφιμα 3.
Τι έχει μελετήσει πραγματικά η έρευνα
Όταν αναζητά κανείς «φυλλικό οξύ και παχυσαρκία», υπάρχουν τρία διαφορετικά ερωτήματα που καλό είναι να μην συγχέονται.
1. Η λήψη φολικού οξέος αλλάζει το βάρος;
Μια συστηματική ανασκόπηση με μετα-ανάλυση συγκέντρωσε εννέα τυχαιοποιημένες δοκιμές και κατέληξε στο ότι η συμπληρωματική χορήγηση φολικού οξέος δεν άλλαξε το βάρος (μέση διαφορά -0,16 kg, διάστημα εμπιστοσύνης 95% από -0,47 έως 0,16) ούτε τον ΔΜΣ (-0,23 kg/m², διάστημα από -0,49 έως 0,03), με μεγάλη ετερογένεια μεταξύ των μελετών 1. Σε αναλύσεις υποομάδων, οι συγγραφείς περιέγραψαν μια μικρή μείωση του ΔΜΣ σε άτομα με ομοκυστεΐνη ίση ή μεγαλύτερη από 15 µmol/L και σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Πρόκειται για μικρές υποομάδες, με αποτελέσματα που δεν επιτρέπουν να συμπεράνει κανείς ότι το φολικό οξύ αποτελεί θεραπεία για το βάρος, και η συνολική ανάλυση ήταν ουδέτερη.
2. Όσοι έχουν υπερβολικό βάρος έχουν διαφορετικά επίπεδα φυλλικού οξέος;
Εδώ οι μελέτες είναι παρατηρητικές: συγκρίνουν άτομα, δεν δοκιμάζουν μια παρέμβαση. Μια συστηματική ανασκόπηση 17 μελετών ανέφερε χαμηλότερες συγκεντρώσεις φυλλικού οξέος στο αίμα σε άτομα με υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία, χωρίς διαφορά στην πρόσληψη, και οι συγγραφείς επισημαίνουν πιθανές εξηγήσεις, όπως διαφορές στη διατροφή, αραίωση του όγκου του αίματος ή αλλαγές στον μεταβολισμό 4. Σε μια μετα-ανάλυση σε παιδιά και εφήβους, ωστόσο, δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στα επίπεδα φυλλικού οξέος μεταξύ εκείνων που είχαν και εκείνων που δεν είχαν παχυσαρκία 5. Μια συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι το χαμηλό φυλλικό οξύ προκαλεί το βάρος, ούτε το αντίστροφο.
3. Και η ομοκυστεΐνη;
Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που ο οργανισμός επεξεργάζεται με τη βοήθεια φυλλικού οξέος και άλλων βιταμινών του συμπλέγματος B. Μια μετα-ανάλυση 14 μελετών παρατήρησε υψηλότερες συγκεντρώσεις σε άτομα με παχυσαρκία από ό,τι σε μάρτυρες, με μεγάλη ετερογένεια μεταξύ των μελετών 6· το αποτέλεσμα ήταν παρόμοιο σε παιδιά και εφήβους 5. Και εδώ πρόκειται για συσχέτιση, που δεν δείχνει την κατεύθυνση της αιτίας, και όχι για μια επίδραση στο πάχυναν ή στο αδυνάτισμα.
Γιατί υπάρχει ο μύθος
- Όρεξη. Γίνεται λόγος για «άνοιγμα της όρεξης» με τις βιταμίνες του συμπλέγματος B, αλλά οι πηγές που συμβουλευτήκαμε δεν δείχνουν ότι το φολικό οξύ σε συνήθεις δόσεις αυξάνει την όρεξη ή το βάρος.
- Εγκυμοσύνη. Το φολικό οξύ συνιστάται πριν και στην αρχή της εγκυμοσύνης, περίοδο κατά την οποία το βάρος αυξάνεται για λόγους που σχετίζονται με την κύηση. Η χρονική σύμπτωση οδηγεί στο να του αποδοθεί μια επίδραση που δεν έχει.
- Σύγχυση με την «ενέργεια». Οι βιταμίνες B συνδέονται συχνά με την «ενέργεια» και τον «μεταβολισμό», και από εκεί περνάει εύκολα κανείς στο «παχαίνει» ή «επιταχύνει τον μεταβολισμό». Η παροχή ενέργειας, με την έννοια των θερμίδων, είναι κάτι άλλο.
- Η σειρά των γεγονότων. Όσοι ξεκινούν ένα συμπλήρωμα συμπίπτουν συχνά με μια αλλαγή ρουτίνας, διατροφής ή φάσης της ζωής, και το βάρος ποικίλλει για αυτούς τους λόγους.
Τι λένε οι εγκεκριμένες δηλώσεις, και τι δεν λένε
Στον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 432/2012, ο κατάλογος των επιτρεπόμενων δηλώσεων υγείας περιλαμβάνει αρκετές για το φυλλικό οξύ. Δύο από τις πιο συχνά αναφερόμενες, όπως ακριβώς αναγράφονται στο επίσημο κείμενο, είναι οι εξής:
Το φολικό οξύ συμβάλλει στη φυσιολογική αιμοποίηση.
Το φολικό οξύ συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.
Αυτές οι δηλώσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο σε τρόφιμα που είναι τουλάχιστον πηγή φυλλικού οξέος 2. Καμία δεν αναφέρεται στο βάρος, την όρεξη, το λίπος ή τον ενεργειακό μεταβολισμό. Οποιαδήποτε διαφήμιση υπόσχεται ότι το φολικό οξύ αδυνατίζει δεν έχει βάση στον κατάλογο των εγκεκριμένων δηλώσεων. Για τις λειτουργίες του θρεπτικού συστατικού γενικότερα, δείτε Φολικό οξύ: τι είναι, σε τι χρησιμεύει και ποιος πρέπει να το λαμβάνει και Πώς λειτουργεί το φολικό οξύ στον οργανισμό.
Ανώτατο όριο και εγκυμοσύνη
Η παλαιότερη Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων (SCF), σε γνώμη που εγκρίθηκε το 2000 και συντάχθηκε από την EFSA, καθόρισε το ανώτατο όριο πρόσληψης συνθετικού φολικού οξέος σε 1.000 µg την ημέρα (1 mg), από συμπληρώματα και εμπλουτισμένα τρόφιμα, για ενήλικες. Η γνώμη εφαρμόζει αυτό το όριο και σε έγκυες και θηλάζουσες. Ο κύριος λόγος είναι ότι οι υψηλές δόσεις μπορούν να συγκαλύψουν σημεία ανεπάρκειας βιταμίνης B12, καθυστερώντας τη διάγνωση 3. Για παιδιά και εφήβους τα όρια είναι χαμηλότερα και εξαρτώνται από την ηλικία. Για περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε Το φολικό οξύ κάνει κακό; και Φολικό οξύ: ημερήσια δόση.
10% έκπτωση για την αρχή ✨
Εγγράψου στο newsletter μας και λάβε αμέσως τον κωδικό καλωσορίσματος. Νέα, συμβουλές και αποκλειστικές προσφορές.
Με την εγγραφή, συμφωνείς να λαμβάνεις ενημερώσεις μάρκετινγκ από την Tutti Bear. Μπορείς να διαγραφείς οποιαδήποτε στιγμή. Δες την Πολιτική Απορρήτου και τους Όρους Χρήσης .
Όλα έτοιμα! 10% έκπτωση ❤️
WELLCOME10
Χρησιμοποίησε τον κωδικό στην πρώτη σου παραγγελία!
Στην εγκυμοσύνη, οι επίσημες οδηγίες του Ηνωμένου Βασιλείου, που απευθύνονται σε επαγγελματίες υγείας, συνιστούν στις γυναίκες που μπορεί να μείνουν έγκυες να λαμβάνουν καθημερινό συμπλήρωμα 400 μικρογραμμαρίων φολικού οξέος πριν από τη σύλληψη και έως την 12η εβδομάδα της εγκυμοσύνης, για να μειωθεί ο κίνδυνος βλαβών του νευρικού σωλήνα 7. Η δόση μπορεί να είναι διαφορετική σε ειδικές περιπτώσεις, και αυτό πρέπει να αποφασίζεται με τον γιατρό ή τη μαία.
Αν θέλετε να χάσετε ή να διατηρήσετε το βάρος σας
Το βάρος εξαρτάται κυρίως από την ισορροπία μεταξύ της ενέργειας που προσλαμβάνετε και αυτής που καταναλώνετε, από την ποιότητα της διατροφής, τη σωματική δραστηριότητα, τον ύπνο και κλινικούς παράγοντες. Κανένα συμπλήρωμα βιταμινών δεν τα υποκαθιστά. Αν το φολικό οξύ σας είναι χρήσιμο, για παράδειγμα με ιατρική υπόδειξη ή επειδή σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, πάρτε το για τον σωστό λόγο και όχι για το βάρος. Για τη διατροφική προέλευση του φυλλικού οξέος, δείτε Φολικό οξύ στα τρόφιμα· για σημεία έλλειψης, Έλλειψη φολικού οξέος: συμπτώματα.
Πότε να μιλήσετε με έναν επαγγελματία υγείας
- Αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, είστε έγκυος ή θηλάζετε, πριν ξεκινήσετε ή αλλάξετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα.
- Αν έχετε μια αλλαγή βάρους ή όρεξης που δεν μπορείτε να εξηγήσετε, ή που εμφανίστηκε ξαφνικά, γιατί μπορεί να έχει άλλες αιτίες που χρειάζονται αξιολόγηση.
- Αν παίρνετε φάρμακα (ορισμένα αλληλεπιδρούν με το φυλλικό οξύ) ή έχετε χρόνια νόσο.
- Αν υποψιάζεστε έλλειψη βιταμίνης B12 ή αναιμία, γιατί το φολικό οξύ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να «λύσει» μόνο του αυτές τις καταστάσεις.
Συνοπτικά
Το φολικό οξύ ούτε παχαίνει ούτε αδυνατίζει. Οι μελέτες που υπάρχουν εξέτασαν τα επίπεδα φυλλικού οξέος και ομοκυστεΐνης σε άτομα με διαφορετικά βάρη, και την επίδραση της συμπληρωματικής χορήγησης στο βάρος, χωρίς να βρουν συνολική επίδραση. Δεν υπάρχει εγκεκριμένη δήλωση για το βάρος, το ανώτατο όριο για το φολικό οξύ από συμπληρώματα είναι 1.000 µg την ημέρα και, στην εγκυμοσύνη, η επίσημη οδηγία που αναφέρεται είναι 400 µg πριν και στην αρχή της κύησης.
Συχνές ερωτήσεις
Το φολικό οξύ παχαίνει;
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι το φολικό οξύ παχαίνει. Σε μια μετα-ανάλυση εννέα τυχαιοποιημένων δοκιμών, η συμπληρωματική χορήγηση δεν άλλαξε σημαντικά ούτε το βάρος ούτε τον ΔΜΣ στο σύνολο των μελετών. Το βάρος εξαρτάται κυρίως από τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και κλινικούς παράγοντες.
Το φολικό οξύ αδυνατίζει;
Όχι. Δεν υπάρχει καμία εγκεκριμένη δήλωση υγείας που να συνδέει το φυλλικό οξύ με απώλεια βάρους, και το φολικό οξύ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για αυτόν τον σκοπό. Τα αποτελέσματα ορισμένων μικρών υποομάδων στις μελέτες δεν επιτρέπουν να συμπεράνει κανείς ότι χρησιμεύει για αδυνάτισμα.
Το φολικό οξύ αυξάνει την όρεξη;
Οι πηγές που συμβουλευτήκαμε δεν δείχνουν ότι το φολικό οξύ σε συνήθεις δόσεις αυξάνει την όρεξη. Αν παρατηρήσετε έντονη αλλαγή στην όρεξη ή στο βάρος, μιλήστε με έναν επαγγελματία υγείας για να αξιολογηθούν άλλες αιτίες.
Το φολικό οξύ έχει θερμίδες;
Οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται σε συμπληρώματα μετρώνται σε μικρογραμμάρια, οπότε η ενεργειακή τους συμβολή είναι ασήμαντη. Οι θερμίδες ενός συμπληρώματος, όταν υπάρχουν, προέρχονται από άλλα συστατικά, όπως σάκχαρα ή πολυόλες, και αναγράφονται στην ετικέτα.
Γιατί παχαίνω στην εγκυμοσύνη αν παίρνω φολικό οξύ;
Η αύξηση του βάρους στην εγκυμοσύνη οφείλεται στην ίδια τη διαδικασία της κύησης και στον τρόπο ζωής, και όχι στο φολικό οξύ. Η λήψη συμπίπτει χρονικά, αλλά το ότι συμπίπτει δεν σημαίνει ότι προκαλεί. Ο γιατρός ή η μαία σας παρακολουθεί την κατάλληλη αύξηση βάρους για εσάς.
Ποιο είναι το ανώτατο ημερήσιο όριο φολικού οξέος;
Το ανώτατο όριο πρόσληψης συνθετικού φολικού οξέος, από συμπληρώματα και εμπλουτισμένα τρόφιμα, είναι 1.000 µg την ημέρα για ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων και θηλαζουσών. Δόσεις πάνω από αυτό μπορούν να συγκαλύψουν ανεπάρκεια βιταμίνης B12.
Πόσο φολικό οξύ συνιστάται στην εγκυμοσύνη;
Οι επίσημες οδηγίες του Ηνωμένου Βασιλείου συνιστούν 400 μικρογραμμάρια την ημέρα πριν από τη σύλληψη και έως την 12η εβδομάδα της εγκυμοσύνης, για να μειωθεί ο κίνδυνος βλαβών του νευρικού σωλήνα. Σε ειδικές περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να υποδείξει διαφορετική δόση.
Πηγές και βιβλιογραφία
Ενημερωτικό άρθρο χωρίς προϊόν. Συνοψίζει μετα-αναλύσεις και ανασκοπήσεις για το φυλλικό οξύ, την ομοκυστεΐνη και το βάρος, και παραθέτει δηλώσεις του Κανονισμού 432/2012 μόνο ως έχουν· συνιστάται επανεξέταση από επαγγελματία υγείας της ενότητας για την εγκυμοσύνη και του ανώτατου ορίου πριν από τη δημοσίευση.
- Jafari A, Gholizadeh E, Sadrmanesh O, Tajpour S, Yarizadeh H, Zamani B, Sohrabi Z. The effect of folic acid supplementation on body weight and body mass index: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Nutr ESPEN. 2023;53:206-213. doi.org · PMID 36657915 · DOI 10.1016/j.clnesp.2022.11.020
- Regulamento (UE) n.º 432/2012 da Comissão, de 16 de maio de 2012, que estabelece uma lista de alegações de saúde permitidas relativas a alimentos. JO L 136, 25.5.2012, p. 1. eur-lex.europa.eu
- Scientific Committee on Food. Opinion on the tolerable upper intake level of folate (expressed on 19 October 2000). In: EFSA. Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals. 2006. efsa.europa.eu
- Köse S, Sözlü S, Bölükbaşi H, Ünsal N, Gezmen-Karadağ M. Obesity is associated with folate metabolism. Int J Vitam Nutr Res. 2020;90:353-364. doi.org · PMID 31512572 · DOI 10.1024/0300-9831/a000602
- Ulloque-Badaracco JR, Alarcon-Braga EA, Hernandez-Bustamante EA, Von-Koeller-Jones BM, Huayta-Cortez M, Saavedra-Custodio E, et al. Vitamin B12, folate, and homocysteine levels in children and adolescents with obesity: a systematic review and meta-analysis. Front Public Health. 2025;13:1481002. doi.org · PMID 39991695 · DOI 10.3389/fpubh.2025.1481002
- Wang J, You D, Wang H, Yang Y, Zhang D, Lv J, et al. Association between homocysteine and obesity: a meta-analysis. J Evid Based Med. 2021;14(3):208-217. doi.org · PMID 33145936 · DOI 10.1111/jebm.12412
- UK Chief Medical Officers, Chief Nursing Officers and Chief Midwifery Officers. Folic acid supplementation: advice to health professionals. GOV.UK; published 27 November 2024. gov.uk
Συνεχίστε την εξερεύνηση
Εξερευνήστε το θέμα
Εξερευνήστε το θέμα
Related reads
Related reads
Αντιοξειδωτικά τρόφιμα: ποια είναι και πώς να τα εντάξετε
Τα αντιοξειδωτικά τρόφιμα δεν είναι μία ενιαία κατηγορία. Η βιταμίνη C, η βιταμίνη E, το σελήνιο, ο ψευδάργυρος και εκατοντάδες άλλες ουσίες — όπως τα…
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη B12: πού θα τη βρείτε
Η βιταμίνη B12 βρίσκεται φυσικά σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης: ψάρι, κρέας, πουλερικά, αυγά, γάλα και γαλακτοκομικά. Το μοσχαρίσιο συκώτι και τα δίθυρα μαλάκια,…
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη B6: πού τη βρίσκετε
Η βιταμίνη B6 βρίσκεται σε μια αρκετά μεγάλη λίστα κοινών τροφών: χοιρινό, πουλερικά όπως κοτόπουλο ή γαλοπούλα, ορισμένα ψάρια, αράπικα φιστίκια, σόγια, φύτρο…
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C: πού θα τη βρείτε
Η πρακτική απάντηση είναι απλή: η βιταμίνη C βρίσκεται σε μεγάλη ποικιλία φρούτων και λαχανικών, και οι καλύτερες πηγές είναι αυτές που τις καταναλώνετε ωμές…
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D: ποιες είναι και τι να περιμένεις
Η βιταμίνη D που παίρνει ο οργανισμός σου προέρχεται από δύο σημεία: από το δέρμα, όταν εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία B, και από αυτά που τρως. Αν…
Τροφές πλούσιες σε ψευδάργυρο: πού βρίσκεται και τι μετράει
Ο ψευδάργυρος βρίσκεται σε μεγαλύτερη ποσότητα και σε πιο εύχρηστη μορφή στο κρέας — μοσχάρι, χοιρινό και αρνί πάνω από το ψάρι, και το σκούρο κρέας του…
Σημάδια έλλειψης βιταμινών: τι σημαίνουν και τι όχι
Τα σημάδια έλλειψης βιταμινών που περιγράφονται συχνότερα είναι η κούραση και η έλλειψη ενέργειας, η δύσπνοια και το δέρμα που είναι πιο χλωμό από το…
Τσάι για την ανοσία: τι βοηθά και τι δεν βοηθά
Κανένα τσάι δεν προλαμβάνει το κρυολόγημα ούτε ενισχύει τις άμυνες με τρόπο αποδεδειγμένο. Αν ψάχνετε ένα ρόφημα που θα σας προστατεύσει από κρύες μύτες και…