Εμμηνόπαυση: σε ποια ηλικία εμφανίζεται συνήθως;

Η εμμηνόπαυση εμφανίζεται στις περισσότερες γυναίκες μεταξύ 45 και 55 ετών. Αυτό είναι το εύρος αναφοράς που χρησιμοποιεί η βρετανική εθνική υπηρεσία υγείας (NHS) και είναι, κατά πάσα πιθανότητα, η πιο χρήσιμη απάντηση που μπορούμε να σας δώσουμε σήμερα. Δεν πρόκειται για μια ημερομηνία σημειωμένη στο ημερολόγιο. Πρόκειται για μια φάση — την περιεμμηνόπαυση — κατά την οποία η περίοδος γίνεται ακανόνιστη και τελικά σταματά, καθώς τα επίπεδα των ορμονών μειώνονται. Για μερικές γυναίκες αυτό ξεκινά λίγο μετά τα 40· για άλλες, μόνο μετά τα 50. Και υπάρχουν περιπτώσεις, λιγότερο συχνές, όπου συμβαίνει πριν από τα 45.

Αν προσπαθείτε να καταλάβετε αν αυτό που αισθάνεστε είναι εμμηνόπαυση, η ηλικία βοηθά ελάχιστα. Αυτό που βοηθά είναι να κοιτάξετε το μοτίβο της περιόδου σας και το σύνολο των συμπτωμάτων. Και, πάνω απ' όλα, να μιλήσετε με έναν επαγγελματία υγείας — γιατί η εμμηνόπαυση είναι κλινική διάγνωση, όχι συμπέρασμα από έναν πίνακα.

Σε ποια ηλικία ξεκινά τελικά η εμμηνόπαυση;

Η εμμηνόπαυση και η περιεμμηνόπαυση είναι φυσικό μέρος της ζωής, που συμβαίνει όταν η περίοδος αλλάζει και τελικά σταματά λόγω της μείωσης των ορμονικών επιπέδων. Η περιεμμηνόπαυση είναι η περίοδος που προηγείται. Όταν κάποια ρωτά «σε ποια ηλικία ξεκινά η εμμηνόπαυση», τις περισσότερες φορές θέλει να μάθει πότε αρχίζουν τα συμπτώματα και πότε σταματά η περίοδος.

Η ειλικρινής απάντηση: δεν υπάρχει μία μόνο ηλικία. Το NHS αναφέρει ότι η εμμηνόπαυση επηρεάζει συνήθως γυναίκες μεταξύ 45 και 55 ετών, αλλά μπορεί να συμβεί νωρίτερα. Αυτό σημαίνει ότι στα 42 μπορεί να βρίσκεστε σε περιεμμηνόπαυση· στα 52 μπορεί ακόμη να έχετε κανονική περίοδο. Καμία από τις δύο καταστάσεις δεν είναι από μόνη της μη φυσιολογική.

Αξίζει να ξεχωρίσουμε τρεις καταστάσεις που μερικές φορές συγχέονται:

• Πρώιμη εμμηνόπαυση — πριν από τα 45. Δεν είναι ο κανόνας, αλλά συμβαίνει.
• Περιεμμηνόπαυση — η μεταβατική φάση όπου η περίοδος αλλάζει και τελικά σταματά λόγω της πτώσης των ορμονικών επιπέδων, και που συνήθως αφορά γυναίκες μεταξύ 45 και 55 ετών, αν και μπορεί να συμβεί νωρίτερα.

Δεν έχουμε δεδομένα που να μας επιτρέπουν να πούμε με ακρίβεια πόσες γυναίκες ανήκουν σε καθεμία από αυτές τις κατηγορίες, ούτε τη μέση ακριβή διάρκεια της περιεμμηνόπαυσης. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η μεταβλητότητα είναι μεγάλη και ότι η μέση ηλικία — μεταξύ 45 και 55 — είναι σημείο αναφοράς, όχι υπόσχεση.

Τι κάνει την εμμηνόπαυση να έρθει νωρίτερα ή αργότερα;

Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες που η έρευνα έχει συνδέσει με μεγαλύτερη ηλικία φυσικής εμμηνόπαυσης.

Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 30 άρθρων βρήκε συσχετίσεις ανάμεσα σε μια πιο όψιμη εμμηνόπαυση και τρεις παράγοντες: προηγούμενη χρήση από του στόματος αντισυλληπτικών, ηλικία πρώτης εμμήνου ρύσεως ίση ή μεγαλύτερη από 13 έτη, και τουλάχιστον μία γέννηση ζώντος παιδιού. Τα αποτελέσματα αυτά προέρχονται από μελέτες παρατήρησης, που σημαίνει ότι δείχνουν συσχετίσεις, όχι σχέσεις αιτίου και αποτελέσματος. Δεν γνωρίζουμε αν η αλλαγή κάποιου από αυτούς τους παράγοντες θα άλλαζε την ηλικία της εμμηνόπαυσης — και, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι κάτι που μπορείτε ή θα έπρεπε να προσπαθήσετε να αλλάξετε.

Αυτό που μας λέει είναι ότι ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν συσχέτιση ανάμεσα σε ορισμένους αναπαραγωγικούς και ορμονικούς παράγοντες και στην ηλικία της εμμηνόπαυσης. Υπάρχουν αναπαραγωγικοί και ορμονικοί παράγοντες που φαίνεται να την επηρεάζουν. Κανένας όμως από αυτούς δεν επιτρέπει να προβλέψετε με βεβαιότητα πότε θα έρθει η εμμηνόπαυση για εσάς προσωπικά.

Το κάπνισμα έχει συνδεθεί, σε άλλα πλαίσια, με πρώιμη εμμηνόπαυση, αλλά το πακέτο τεκμηρίων μας δεν καλύπτει αυτή τη συσχέτιση με την απαραίτητη λεπτομέρεια ώστε να τη διατυπώσουμε εδώ. Προτιμούμε να μην το κάνουμε χωρίς αυτή τη βάση.

Τι μπορείτε να κάνετε αυτή την εβδομάδα — και τι δεν αξίζει τον κόπο

Δεν μπορείτε να επιλέξετε την ηλικία στην οποία θα μπείτε στην εμμηνόπαυση. Μπορείτε όμως να προετοιμαστείτε για τη μεταβατική φάση και για ό,τι ακολουθεί. Τα μέτρα με την καλύτερη υποστήριξη είναι, κατά πάσα πιθανότητα, τα πιο βαρετά: τακτική άσκηση, ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή, σταθερός ύπνος, και ιατρική παρακολούθηση όταν τα συμπτώματα παρεμβαίνουν στην καθημερινότητα.

Συγκεκριμένα, τι έχει νόημα αυτή την εβδομάδα:

• Καταγράψτε την περίοδο και τα συμπτώματα για τουλάχιστον δύο με τρεις μήνες. Αυτό δίνει στον γιατρό πληροφορίες που μια αόριστη ανάμνηση δεν δίνει. Η συχνότητα, η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων είναι πιο χρήσιμες από έναν κατάλογο παραπόνων.
• Διατηρήστε τακτική σωματική δραστηριότητα — αυτή που μπορείτε να συντηρήσετε, όχι αυτή που θα ήταν ιδανική στα χαρτιά. Δύο με τρεις συνεδρίες την εβδομάδα μετράνε ήδη.
• Επανεξετάστε τη διατροφή σας με έμφαση στην ποικιλία, όχι στην τελειότητα. Η ηλικία στην οποία εμφανίζεται η εμμηνόπαυση διαφέρει από άτομο σε άτομο και δεν εξαρτάται μόνο από τη διατροφή.
• Κλείστε ραντεβού αν τα συμπτώματα — όποια κι αν είναι — επηρεάζουν τη δουλειά, τον ύπνο ή τις σχέσεις σας. Δεν χρειάζεται να περιμένετε να «περάσει».

Τι δεν αξίζει τον κόπο: να ψάχνετε την «ακριβή ηλικία» σε διαδικτυακές αριθμομηχανές, να αγοράζετε συμπληρώματα που υπόσχονται ότι θα καθυστερήσουν την εμμηνόπαυση, ή να ερμηνεύετε κάθε μεμονωμένο σύμπτωμα ως οριστικό σημάδι. Η ηλικία στην οποία έρχεται η εμμηνόπαυση διαφέρει από άτομο σε άτομο, και τα τεκμήρια δεν επιτρέπουν να πούμε ότι μπορεί να καθυστερήσει με προϊόντα.

Ούτε βοηθά να συγκρίνετε την ηλικία σας με της μητέρας ή της αδελφής σας σαν να ήταν πρόβλεψη. Μπορεί να δώσει μια ιδέα, αλλά δεν είναι εγγύηση.

Ο ρόλος των συμπληρωμάτων — και τι δεν κάνουν

Δεν υπάρχουν τεκμήρια, στο πακέτο μας, που να στηρίζουν την ιδέα ότι οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής αλλάζει την ηλικία στην οποία συμβαίνει η εμμηνόπαυση. Αξίζει να το πούμε καθαρά: δεν υπάρχουν τεκμήρια, στο πακέτο μας, που να στηρίζουν την ιδέα ότι οποιοδήποτε συστατικό καθυστερεί, επιταχύνει ή «εξισορροπεί» την εμμηνόπαυση.

Τούτου λεχθέντος, μερικοί άνθρωποι αναζητούν συμπληρώματα σε αυτή τη φάση για λόγους που αφορούν το δέρμα, τα μαλλιά και τα νύχια. Εκεί εντάσσονται προϊόντα όπως τα Ζελεδάκια με Κολλαγόνο, που παρέχουν υδρολυμένο κολλαγόνο, βιταμίνη C, βιοτίνη και σελήνιο ανά μερίδα δύο ζελεδακιών. Δεν έχουμε, ωστόσο, άδεια να δηλώσουμε ότι αυτά τα ζελεδάκια έχουν συγκεκριμένη επίδραση στην εμμηνόπαυση ή στα συμπτώματά της. Τα διαθέσιμα τεκμήρια σε αυτό το πακέτο δεν το στηρίζουν.

Το Πακέτο Ομορφιάς είναι μια συσκευασία που συγκεντρώνει άλλα προϊόντα. Δεν έχουμε πληροφορίες ετικέτας για τη συγκεκριμένη σύνθεσή του, οπότε δεν μπορούμε να αναφέρουμε ποσότητες, δόσεις ή συστατικά. Αν το σκέφτεστε, ελέγξτε την ετικέτα κάθε προϊόντος που περιλαμβάνεται.

Ο πρακτικός κανόνας είναι απλός: ένα συμπλήρωμα μπορεί να συμπληρώσει μια ποικίλη διατροφή, αλλά δεν αντικαθιστά την ιατρική παρακολούθηση, την άσκηση ή τον ύπνο. Και, σε αυτή τη φάση της ζωής, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός είναι οι κατάλληλοι άνθρωποι για να συζητήσετε συμπτώματα που σας ενοχλούν — όχι η ετικέτα ενός μπουκαλιού.

Πότε η ηλικία παύει να είναι η σωστή ερώτηση

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ηλικία της εμμηνόπαυσης είναι δευτερεύουσα και αυτό που μετρά είναι το τι συμβαίνει. Αν είστε κάτω των 45 και η περίοδός σας σταμάτησε, ή έγινε πολύ ακανόνιστη, αυτό αξίζει μια επίσκεψη — όχι για να «επιβεβαιώσετε την ηλικία», αλλά για να αποκλείσετε άλλες αιτίες και να καταλάβετε τι συμβαίνει.

Απευθυνθείτε σε γιατρό ή φαρμακοποιό αν:

• Η περίοδος σταμάτησε πριν από τα 45.
• Έχετε πολύ έντονη αιμορραγία, ανάμεσα στις περιόδους ή μετά από σεξουαλική επαφή.
• Τα συμπτώματα — όποια κι αν είναι — παρεμβαίνουν στον ύπνο, στη δουλειά ή στη γενική σας ευεξία.
• Παίρνετε αντισυλληπτικά και δεν είστε σίγουρη αν τα συμπτώματα που αισθάνεστε είναι από την εμμηνόπαυση ή από το ίδιο το αντισυλληπτικό.
• Έχετε οικογενειακό ιστορικό πρώιμης εμμηνόπαυσης και θέλετε να καταλάβετε τι σημαίνει αυτό για εσάς.

Δεν λέμε ότι κάθε σύμπτωμα είναι σημάδι συναγερμού. Όμως η πρώιμη εμμηνόπαυση και οι αιμορραγικές αλλαγές εκτός του συνηθισμένου μοτίβου είναι καταστάσεις όπου αξίζει να μην περιμένετε.

Πόσο διαρκεί αυτή η φάση — και πότε φαίνονται οι αλλαγές

Η περιεμμηνόπαυση είναι μια μεταβατική φάση που αποτελεί μέρος της φυσικής διαδικασίας της εμμηνόπαυσης. Δεν έχουμε, σε αυτό το πακέτο, ακριβή αριθμό για τη μέση διάρκεια, και δεν θα τον επινοήσουμε. Ξέρουμε ότι είναι μια μεταβατική φάση, με ακανόνιστη περίοδο και μεταβλητά συμπτώματα, και ότι τελειώνει όταν η περίοδος σταματήσει οριστικά.

Όσο για τις αλλαγές που μπορείτε να κάνετε — άσκηση, διατροφή, ύπνο —, τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα. Μην περιμένετε αποτελέσματα σε τρεις μέρες. Και μην εγκαταλείψετε μια αλλαγή μόνο επειδή, την πρώτη εβδομάδα, δεν αισθανθήκατε τίποτα.

Το ίδιο ισχύει και για την απόφαση να ζητήσετε βοήθεια. Αν περιμένετε «να δείτε αν περάσει», βάλτε ένα χρονικό όριο. Δύο με τρεις εβδομάδες με συμπτώματα που σας ενοχλούν δικαιολογούν ήδη μια συζήτηση. Δεν χρειάζεται να περιμένετε μήνες για να κλείσετε ραντεβού.

Στο τέλος, η ερώτηση «εμμηνόπαυση σε ποια ηλικία» έχει μια χρήσιμη και μια άχρηστη απάντηση. Η χρήσιμη είναι: μεταξύ 45 και 55 ετών, στις περισσότερες περιπτώσεις, με περιθώριο για νωρίτερα ή αργότερα. Η άχρηστη είναι να προσπαθήσετε να βρείτε τον ακριβή αριθμό για εσάς πριν τον ζήσετε. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να παρατηρείτε, να καταγράφετε και να ζητάτε βοήθεια όταν κάτι δεν ταιριάζει — με την ηλικία ή χωρίς αυτήν.