Θαμπή επιδερμίδα: οι πιο συχνές αιτίες και τι αλλάζει

Η θαμπή επιδερμίδα είναι, τις περισσότερες φορές, το άθροισμα συνηθειών και εκθέσεων που κρατούν χρόνια — όχι μια κρυφή αιτία που περιμένει να την ανακαλύψεις. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο και συνήθως δεν είναι κάτι ανησυχητικό από μόνο του. Ένα μέρος όμως από ό,τι την κάνει πιο λεία ή πιο θαμπή εξαρτάται από πράγματα που μπορείς να αλλάξεις, και ένα άλλο μέρος όχι.

Αξίζει να το πούμε από την αρχή: το δέρμα γίνεται φυσικά πιο λεπτό και πιο ξηρό με τα χρόνια, και αυτό οφείλεται κυρίως στη γενετική. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας περιγράφει αυτή τη γήρανση ως διαδικασία που συμβαίνει με τον χρόνο και ελέγχεται κατά κύριο λόγο από τα γονίδια. Η διαφορά είναι ότι το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής μπορούν να γεράσουν το δέρμα νωρίτερα από ό,τι θα απαιτούσαν τα γονίδια. Εκεί μπαίνουν ο ήλιος, το κάπνισμα και το αλκοόλ.

Τι κάνει την επιδερμίδα θαμπή, με σειρά βαρύτητας

Ο ήλιος είναι πρώτος στη λίστα, και δεν πρόκειται για μία μέρα στην παραλία. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας είναι σαφής: ο ήλιος παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόωρη γήρανση του δέρματος, και κάθε φορά που το δέρμα μαυρίζει — είτε από τον ήλιο είτε από κρεβάτι τεχνητού μαυρίσματος — γερνά πιο γρήγορα, γιατί οι ακτίνες UV επιταχύνουν τη διαδικασία. Το μαύρισμα δεν είναι σημάδι πιο υγιούς δέρματος. Είναι σημάδι ότι το δέρμα εκτέθηκε σε ακτίνες UV, που επιταχύνουν τη γήρανση.

Το κάπνισμα έρχεται αμέσως μετά. Επιταχύνει αρκετά τη γήρανση του δέρματος και προκαλεί ρυτίδες και θαμπή, κιτρινωπή όψη. Η καλή είδηση, μέσα στο κακό θέμα, είναι ότι όσοι κόβουν το κάπνισμα συχνά παρατηρούν πως το δέρμα τους δείχνει καλύτερο. Αυτό δεν είναι υπόσχεση πλήρους αναστροφής — είναι μια παρατήρηση που ταιριάζει με όσα γνωρίζουμε για τη συνεχή έκθεση.

Το αλκοόλ αφυδατώνει το δέρμα και, με τον καιρό, το βλάπτει. Και η καθημερινή ρουτίνα μετράει: το δυνατό τρίψιμο του δέρματος για να «καθαριστεί καλά» το ερεθίζει, και ο ερεθισμός επιταχύνει τη γήρανση. Μια καθημερινή ενυδατική κρέμα προσώπου βοηθά το δέρμα να κρατήσει νερό και του δίνει πιο νεανική όψη. Συνοπτικά, ήλιος, κάπνισμα και αλκοόλ είναι οι παράγοντες που η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας επισημαίνει πιο καθαρά, και όλοι εξαρτώνται εν μέρει από τις συνήθειές σου.

Μετά είναι ο ύπνος. Το 2015, μια μικρή μελέτη με 60 υγιείς γυναίκες συνέκρινε όσες κοιμόντουσαν πέντε ώρες ή λιγότερο με όσες κοιμόντουσαν επτά έως εννέα. Όσες κοιμόντουσαν άσχημα είχαν μεγαλύτερη απώλεια νερού από την επιδερμίδα σε ηρεμία, περίπου 30% λιγότερη ανάκαμψη του δερματικού φραγμού 72 ώρες μετά από ελεγχόμενη βλάβη, και υψηλότερες βαθμολογίες γήρανσης. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η χρόνια κακή ποιότητα ύπνου σχετίζεται με περισσότερα σημάδια γήρανσης και με πιο εύθραυστο δερματικό φραγμό. Προσοχή: πρόκειται για συσχέτιση, σε μικρή μελέτη. Δεν αποδεικνύει ότι ο κακός ύπνος είναι η μοναδική αιτία, ούτε ότι ο καλύτερος ύπνος λύνει τα πάντα. Είναι όμως ένα από τα λίγα συγκεκριμένα σημάδια που έχουμε, και ο ύπνος δεν κοστίζει.

Και οι οθόνες; Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει, σε αυτή τη βάση στοιχείων, τίποτα που να στηρίζει την ιδέα ότι το μπλε φως της οθόνης από μόνο του κάνει την επιδερμίδα θαμπή. Αυτό που η έρευνα συνδέει με την πρόωρη γήρανση του δέρματος είναι το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής, όπως η έκθεση στον ήλιο, το κάπνισμα και το αλκοόλ. Η αιτία είναι το μοτίβο, όχι το pixel.

Αλλάζει κάτι η διατροφή; Εξαρτάται τι εννοείς «αλλάζει»

Εδώ τα στοιχεία είναι πιο αδύναμα από ό,τι υπονοεί το διαδίκτυο. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας αναφέρει ότι τα αποτελέσματα ορισμένων μελετών υποδηλώνουν πως η κατανάλωση αρκετών φρέσκων φρούτων και λαχανικών μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη βλαβών που οδηγούν σε πρόωρη γήρανση του δέρματος, και ότι μια διατροφή πλούσια σε ζάχαρη ή ραφιναρισμένους υδατάνθρακες μπορεί να την επιταχύνει. Το «υποδηλώνουν» δεν σημαίνει «αποδεικνύουν». Κανένα τρόφιμο δεν σβήνει τη θαμπή επιδερμίδα, και κανένα δεν την προκαλεί μόνο του μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Αντιμετώπισε λοιπόν τη διατροφή ως υποστήριξη και όχι ως λύση: τα στοιχεία είναι αβέβαια και βασίζονται σε λίγες μελέτες.

Τι μπορείς να κάνεις αυτή την εβδομάδα, με τα πιο στέρεα στοιχεία: να προστατεύεις το δέρμα από τον ήλιο κάθε μέρα, όχι μόνο το καλοκαίρι· να κόψεις το κάπνισμα ή να το μειώσεις όσο γίνεται περισσότερο· να μετριάσεις το αλκοόλ· να μην τρίβεις δυνατά το δέρμα· να χρησιμοποιείς καθημερινή ενυδατική κρέμα προσώπου· και να προσπαθείς να κοιμάσαι επτά με εννέα ώρες με σταθερότητα. Τίποτα από αυτά δεν είναι καινούργιο. Τίποτα δεν είναι ακριβό. Και εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος όσων γνωρίζουμε.

Τι συνήθως δεν βοηθά, παρόλο που όλοι το προτείνουν

Οι έντονες απολεπίσεις στο σπίτι, με κόκκους ή σφουγγάρια, τείνουν να ερεθίζουν το δέρμα — και ο ερεθισμός, όπως είδαμε, επιταχύνει τη γήρανση. Το «καθάρισμα μέχρι να γυαλίσει» είναι το αντίθετο από αυτό που θέλεις.

Και οι θαυματουργές θεραπείες του Σαββατοκύριακου; Να είσαι επιφυλακτικός. Το δέρμα χρειάζεται χρόνο για να αντιδράσει, και ό,τι δεν έχει στοιχεία συνήθως έχει υψηλή τιμή.

Πού χωράνε τα συμπληρώματα — και πού όχι

Χωράνε λίγο, και είναι ειλικρινές να το πούμε. Σε αυτή τη βάση στοιχείων δεν υπάρχει καμία άδεια να ισχυριστεί κανείς ότι ένα συστατικό, σε μορφή συμπληρώματος, κάνει την επιδερμίδα λιγότερο θαμπή. Δεν γνωρίζουμε αν λειτουργούν σε ανθρώπους με θαμπή επιδερμίδα χωρίς άλλη αντιμετωπισμένη αιτία. Και κανένα συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά όσα αναφέρονται πιο πάνω.

Αν θέλεις να εντάξεις ένα συμπλήρωμα στη ρουτίνα σου, κάν' το ως συμπλήρωμα, ποτέ ως λύση. Τα Ζελεδάκια με Κολλαγόνο, για παράδειγμα, παρέχουν ανά δόση (2 ζελεδάκια) 1000 mg υδρολυμένου κολλαγόνου, 24 mg βιταμίνης C, 15 µg βιοτίνης και 18 µg σεληνίου. Περιέχουν πολυόλες· η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει καθαρτική δράση. Μην υπερβαίνεις τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Και θυμήσου: τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή ούτε έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Το Πακέτο Ομορφιάς συγκεντρώνει διάφορα προϊόντα· δεν του αποδίδουμε εδώ κάποια ποσότητα ή δράση, γιατί δεν έχουμε αυτά τα δεδομένα.

Πότε η θαμπή επιδερμίδα παύει να είναι θέμα τρόπου ζωής

Τίποτα από αυτά δεν καλύπτεται από τη βάση στοιχείων ως αιτία θαμπής επιδερμίδας, και γι' αυτό ακριβώς πρέπει να το αξιολογήσει κάποιος που μπορεί να δει το δέρμα σου.

Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας υπενθυμίζει ότι, αν τα σημάδια γήρανσης του δέρματος σε ενοχλούν, μπορεί να θέλεις να δεις δερματολόγο, και ότι όσοι έχουν ήδη σημάδια πρόωρης γήρανσης μπορούν ακόμη να ωφεληθούν από αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η προστασία από τον ήλιο. Ακόμη κι αν βλέπεις ήδη σημάδια γήρανσης, αξίζει να αλλάξεις συνήθειες, και μια επίσκεψη σε δερματολόγο είναι καλός τρόπος να καταλάβεις από πού να ξεκινήσεις. Δηλαδή: ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσεις, αλλά και δεν είναι όλα το ίδιο.

Αν η θαμπάδα συνοδεύεται από κάτι που δεν μοιάζει με απλή κούραση ή ξηρότητα — μια αλλαγή που επιμένει, κάτι που σε ανησυχεί — μίλα με γιατρό ή φαρμακοποιό. Δεν χρειάζεται πανικός· χρειάζεται ένα ζευγάρι μάτια που βλέπει το δέρμα από κοντά.

Πόσος χρόνος μέχρι να δεις διαφορά

Το δέρμα δεν αντιδρά στις αλλαγές από τη μια μέρα στην άλλη, και δεν έχουμε, σε αυτή τη βάση, ακριβή χρονικό ορίζοντα για κάθε μέτρο. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η πρόωρη γήρανση συσσωρεύεται με τα χρόνια. Περίμενε εβδομάδες, όχι μέρες, πριν κρίνεις αν μια ρουτίνα λειτουργεί — και να είσαι επιφυλακτικός με όποιον σου υπόσχεται ορατά αποτελέσματα σε μια εβδομάδα.

Το πιο χρήσιμο βήμα που μπορείς να κάνεις σήμερα δεν είναι να αγοράσεις κάτι. Είναι να διαλέξεις ένα πράγμα από τη λίστα — καθημερινό αντηλιακό, έναν ύπνο παραπάνω, να σταματήσεις να τρίβεις το δέρμα — και να το τηρήσεις για έναν μήνα. Μετά αξιολόγησε. Αν η επιδερμίδα παραμένει θαμπή και το μοτίβο δεν άλλαξε, ίσως η αιτία βρίσκεται έξω από όσα μπορεί να καλύψει αυτό το κείμενο.