GABA παρενέργειες: ασφάλεια, αντενδείξεις και κίνδυνοι

Για τους περισσότερους ανθρώπους, το GABA δεν κάνει κακό στις δόσεις που έχουν μελετηθεί σε συμπληρώματα διατροφής. Η ανασκόπηση ασφάλειας της United States Pharmacopeia, που αξιολόγησε κλινικές μελέτες, τοξικολογικά δεδομένα και αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών, δεν βρήκε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να σχετίζονται με το GABA σε προσλήψεις έως 18 g την ημέρα για 4 ημέρες, ούτε σε μεγαλύτερες μελέτες με 120 mg την ημέρα για 12 εβδομάδες ¹. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνο για όλους: υπάρχουν συγκεκριμένες καταστάσεις — αρτηριακή πίεση, φαρμακευτική αγωγή, εγκυμοσύνη — όπου η ειλικρινής απάντηση είναι «εξαρτάται».

Αυτό το άρθρο εξηγεί τι δείχνουν τα στοιχεία για την ασφάλεια, ποιοι πρέπει να προσέχουν και γιατί, και πώς να ερμηνεύσετε την ετικέτα ενός συμπληρώματος με GABA χωρίς υπερβολές. Αν ακόμη αποφασίζετε αν αξίζει γενικά το GABA, ξεκινήστε από το πώς λειτουργεί το GABA.

Τι είναι το GABA και γιατί η ασφάλεια προκαλεί ερωτήματα;

Το GABA (γάμα-αμινοβουτυρικό οξύ) είναι ο κύριος ανασταλτικός νευροδιαβιβαστής του κεντρικού νευρικού συστήματος, δηλαδή βοηθά να μετριαστεί η διεγερτική νευρωνική δραστηριότητα ². Αυτή η φυσιολογική λειτουργία εξηγεί γιατί συνδέεται με ηρεμία και ύπνο — και επίσης γιατί χρειάζεται προσοχή όταν μιλάμε για ένα συμπλήρωμα από το στόμα: το GABA που παίρνετε δεν είναι αυτόματα το GABA που δρα στον εγκέφαλο.

Το ερώτημα ασφάλειας δεν προκύπτει από γνωστή τοξικότητα, αλλά από δύο παράγοντες: την πιθανότητα περιφερικών επιδράσεων (όπως η μικρή πτώση της αρτηριακής πίεσης) και την έλλειψη δεδομένων σε ορισμένες ομάδες, κυρίως στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό ¹.

Είναι ασφαλές το GABA; Τι λένε οι μελέτες

Η πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση ασφάλειας που είναι διαθέσιμη είναι της USP, που δημοσιεύθηκε το 2021. Ανέλυσε κλινικές μελέτες με καθαρό GABA και με GABA που υπάρχει σε ζυμωμένες μήτρες, δεδομένα τοξικολογίας σε ζώα και αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών. Τα κύρια συμπεράσματα:

• Δεν εντοπίστηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες με GABA σε προσλήψεις έως 18 g την ημέρα για 4 ημέρες, ούτε σε μεγαλύτερες μελέτες με 120 mg την ημέρα για 12 εβδομάδες ¹.
• Σε αρουραίους και σκύλους, η χρόνια χορήγηση GABA έως 1 g ανά kg σωματικού βάρους την ημέρα δεν έδειξε σημεία τοξικότητας ¹.
• Ορισμένες μελέτες παρατήρησαν μια παροδική και μέτρια πτώση της αρτηριακής πίεσης (λιγότερο από 10% μεταβολή) ¹.
• Δεν βρέθηκαν αναφορές περιστατικών ούτε αυτόματες αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών που να σχετίζονται με το GABA, αν και ορισμένες μελέτες παρατήρησαν παροδικές και μέτριες πτώσεις της αρτηριακής πίεσης ¹.

Αυτό είναι καθησυχαστικό για τον γενικό πληθυσμό, αλλά προσέξτε τι λέει επίσης η ανασκόπηση: δεν υπήρχαν διαθέσιμες μελέτες για τις επιδράσεις του GABA κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, και η ίδια η USP συνιστά προσοχή σε αυτές τις περιπτώσεις, επειδή το GABA μπορεί να επηρεάσει νευροδιαβιβαστές και το ενδοκρινικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων αυξήσεων της αυξητικής ορμόνης και της προλακτίνης ¹.

Ποιες παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν;

Οι πιο πιθανές παρενέργειες, με βάση το φαρμακολογικό προφίλ και τα δεδομένα ασφάλειας, είναι υπνηλία, ελαφριά ζάλη και γαστρεντερική ενόχληση. Η υπνηλία είναι ο λόγος για τον οποίο το ίδιο το προϊόν TuttiBear με GABA περιλαμβάνει την προειδοποίηση «Μπορεί να προκαλέσει υπνηλία· αν συμβεί, μην οδηγείτε και μη χειρίζεστε μηχανήματα».

Υπάρχει επίσης το θέμα της αρτηριακής πίεσης: καθώς ορισμένες μελέτες έδειξαν παροδικές πτώσεις, είναι πιθανό η ταυτόχρονη λήψη GABA με αντιυπερτασικά φάρμακα να αυξάνει τον κίνδυνο υπότασης ¹. Αυτό δεν είναι βεβαιότητα, είναι ένας θεωρητικός κίνδυνος που δικαιολογεί να μιλήσετε με τον γιατρό αν παίρνετε φάρμακα για την πίεση.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν ή να αποφεύγουν το GABA;

Με βάση την ανασκόπηση ασφάλειας της USP και τις προειδοποιήσεις του ίδιου του προϊόντος, αυτές είναι οι ομάδες που χρειάζονται προσοχή:

Κατάσταση	Γιατί	Τι να κάνετε
Εγκυμοσύνη και θηλασμός	Δεν υπάρχουν μελέτες ασφάλειας σε αυτές τις ομάδες· το GABA μπορεί να επηρεάσει νευροδιαβιβαστές και το ενδοκρινικό σύστημα	Να μην το παίρνετε χωρίς υπόδειξη επαγγελματία υγείας 1
Χαμηλή αρτηριακή πίεση ή αντιυπερτασική αγωγή	Παρατηρήθηκαν παροδικές πτώσεις της πίεσης· ο συνδυασμός με αντιυπερτασικά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπότασης	Να μιλήσετε με τον γιατρό πριν το πάρετε 1
Θυρεοειδική ή αυτοάνοση νόσος	Ειδική προειδοποίηση του προϊόντος TuttiBear με GABA	Δεν συνιστάται χωρίς κλινική αξιολόγηση
Ηπατική νόσος, άλλες νόσοι ή λήψη φαρμάκων	Ο μεταβολισμός και η απέκκριση μπορεί να είναι διαταραγμένα· κίνδυνος αλληλεπιδράσεων	Να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν το χρησιμοποιήσετε
Οδήγηση και χειρισμός μηχανημάτων	Μπορεί να προκαλέσει υπνηλία	Μην οδηγείτε αν νιώσετε υπνηλία

Αν είστε έγκυος ή θηλάζετε, υπάρχει ειδικό άρθρο για αυτό το θέμα: GABA στην εγκυμοσύνη. Για τα παιδιά, ο κανόνας είναι απλός: δεν υπάρχουν δεδομένα και το προϊόν δεν συνιστάται σε παιδιά.

Αν έχετε νεφρική νόσο, η σύνεση είναι η ίδια: η αποβολή του συμπληρώματος μπορεί να είναι διαταραγμένη και δεν υπάρχουν ειδικά δεδομένα σε αυτόν τον πληθυσμό — μιλήστε με τον γιατρό σας πριν το πάρετε.

Το GABA αλληλεπιδρά με φάρμακα ή αλκοόλ;

Η αλληλεπίδραση που η ανασκόπηση της USP θεωρεί πιθανή είναι με τα αντιυπερτασικά, λόγω του κινδύνου υπότασης ¹. Με το αλκοόλ και άλλα κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος, η προσοχή είναι θέμα κοινής λογικής: αν το GABA μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, η προσθήκη αλκοόλ μπορεί να αυξήσει την καταστολή. Δεν υπάρχουν μελέτες που να ποσοτικοποιούν αυτή την αλληλεπίδραση, γι' αυτό δεν είναι δυνατό να δοθεί ένας αριθμός — μόνο η σύσταση για μέτρο και για παρατήρηση του πώς αισθάνεστε.

Με φάρμακα που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα — ηρεμιστικά, αγχολυτικά ή αντικαταθλιπτικά —, η προσοχή είναι παρόμοια: αν το GABA μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, η προσθήκη άλλου κατασταλτικού μπορεί να αυξήσει την καταστολή και την έλλειψη συντονισμού. Δεν υπάρχουν μελέτες που να ποσοτικοποιούν αυτή την αλληλεπίδραση· η σύσταση είναι να μιλήσετε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό πριν ξεκινήσετε.

Μια σημαντική σημείωση για να μην συγχέονται έννοιες: οι μελέτες με αγωνιστές του GABA (φάρμακα όπως η βακλοφαίνη ή το βαλπροϊκό) σε άτομα με σχιζοφρένεια και όψιμη δυσκινησία δεν λένε τίποτα για την ασφάλεια του GABA ως συμπληρώματος διατροφής. Αυτά τα φάρμακα έχουν έντονες κατασταλτικές ιδιότητες και μπορούν να επιδεινώσουν ψυχωτικά συμπτώματα ³. Μην μεταφέρετε συμπεράσματα από φάρμακα σε ένα συμπλήρωμα.

Το GABA προκαλεί εξάρτηση;

Δεν υπάρχουν στοιχεία για σωματική ή ψυχολογική εξάρτηση που να σχετίζεται με το GABA ως συμπλήρωμα. Η ανασκόπηση της USP δεν βρήκε αναφορές περιστατικών ούτε αυτόματες αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών που να σχετίζονται με το GABA ¹. Αυτό δεν είναι άδεια για απρόσεκτη χρήση: σημαίνει μόνο ότι, σε αντίθεση με τα φαρμακευτικά κατασταλτικά, δεν υπάρχει περιγραφόμενο πρότυπο εξάρτησης.

Τι λέει η ετικέτα ενός προϊόντος με GABA;

Τα Ζελεδάκια για Ανακούφιση από το Στρες της TuttiBear παρέχουν 100 mg GABA ανά μερίδα 2 ζελεδάκια, σε συσκευασία 60 ζελεδακιών. Ο τρόπος χρήσης που αναγράφεται είναι να μασάτε 2 ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από ένα γεύμα. Η ετικέτα περιλαμβάνει σαφείς προειδοποιήσεις: δεν συνιστάται σε παιδιά, έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες· δεν συνιστάται σε άτομα με θυρεοειδικές ή αυτοάνοσες νόσους· σε περίπτωση ηπατικής νόσου, άλλων νόσων ή λήψης φαρμάκων, να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας· μπορεί να προκαλέσει υπνηλία· περιέχει πολυόλες και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει υπακτική δράση.

Συγκρίνετε με τις μελετημένες δόσεις: η ανασκόπηση ασφάλειας εξέτασε προσλήψεις έως 18 g την ημέρα για 4 ημέρες και 120 mg την ημέρα για 12 εβδομάδες ¹. Τα ζελεδάκια παρέχουν 100 mg ανά μερίδα, δηλαδή μια δόση της ίδιας τάξης μεγέθους με τη μελετημένη μακροχρόνια. Αυτό δεν είναι οδηγία λήψης ούτε εγγύηση αποτελέσματος — είναι μόνο πλαίσιο για να ερμηνεύσετε την ετικέτα. Οι δόσεις των μελετών δεν είναι συστάσεις.

Το GABA βοηθά στον καλύτερο ύπνο; Τι δείχνουν τα στοιχεία

Το ερώτημα ασφάλειας πηγαίνει συχνά χέρι-χέρι με αυτό της αποτελεσματικότητας. Σε μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη, 30 καθιστικές γυναίκες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία που γυμνάζονταν έλαβαν 200 mg GABA την ημέρα για 90 δόσεις συμπλήρωσης· η ομάδα που πήρε GABA έδειξε βελτιώσεις στη συνήθη αποτελεσματικότητα του ύπνου, όπως μετρήθηκε από τη μείωση της βαθμολογίας στο Δείκτη Ποιότητας Ύπνου του Πίτσμπουργκ ⁴. Είναι μια μικρή μελέτη και σε ειδικό πληθυσμό — καθιστικές γυναίκες με υπέρβαρο που γυμνάζονταν —, γι' αυτό δεν μπορεί να γενικευτεί σε όλους.

Για μια ευρύτερη ανάλυση του τι λέει η επιστήμη για τα οφέλη, δείτε GABA οφέλη. Και αν η απορία σας είναι η δόση, το GABA ημερήσια δόση εξηγεί τι είναι γνωστό.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο αν αποφασίσετε να πάρετε GABA

1. Μιλήστε με έναν φαρμακοποιό ή γιατρό πριν ξεκινήσετε, ειδικά αν έχετε κάποια πάθηση υγείας ή παίρνετε τακτικά φάρμακα.
2. Ξεκινήστε με τη δόση που αναγράφεται στην ετικέτα και παρατηρήστε πώς αισθάνεστε στις πρώτες λήψεις.
3. Μην οδηγείτε και μη χειρίζεστε μηχανήματα αν νιώσετε υπνηλία.
4. Αποφύγετε τον συνδυασμό με αλκοόλ σε μεγάλη ποσότητα.
5. Αν εμφανίσετε δερματικά εξανθήματα, φαγούρα ή πρήξιμο, σταματήστε και ζητήστε ιατρική συμβουλή.
6. Μη χρησιμοποιείτε το GABA ως υποκατάστατο επαρκούς ύπνου, ισορροπημένης διατροφής και διαχείρισης του στρες.

Αν ψάχνετε εναλλακτικές ή θέλετε να καταλάβετε ποια μορφή είναι πιο κατάλληλη, το GABA σε ζελεδάκια ή χάπι συγκρίνει τις επιλογές. Και αν η απορία σας είναι η ώρα, το GABA: πότε να το παίρνω απαντά χωρίς υποσχέσεις.

Αν η απορία σας είναι η ώρα της ημέρας, το GABA: πότε να το παίρνω απαντά χωρίς υποσχέσεις.

Συνοψίζοντας: το GABA κάνει κακό;

Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, δεν υπάρχουν στοιχεία σοβαρής τοξικότητας στις μελετημένες δόσεις, αν και ορισμένες μελέτες παρατήρησαν παροδικές και μέτριες πτώσεις της αρτηριακής πίεσης ¹. Αλλά το «ασφαλές για τους περισσότερους» δεν είναι «ασφαλές για όλους»: εγκυμοσύνη και θηλασμός, χαμηλή πίεση ή αντιυπερτασική αγωγή, θυρεοειδική ή αυτοάνοση νόσος, ηπατική νόσος και λήψη φαρμάκων είναι καταστάσεις στις οποίες πρέπει να μιλήσετε με επαγγελματία υγείας πριν το πάρετε. Η υπνηλία είναι η πιο πιθανή παρενέργεια και έχει πρακτικές επιπτώσεις στην οδήγηση. Αν έχετε αμφιβολίες, η εξατομικευμένη απάντηση έρχεται πάντα από έναν επαγγελματία υγείας — όχι από μια ετικέτα.

Συχνές ερωτήσεις

Το GABA κάνει κακό στο συκώτι;

Η ανασκόπηση ασφάλειας της United States Pharmacopeia δεν βρήκε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να σχετίζονται με το GABA σε ανθρώπους, ούτε σημεία τοξικότητας σε μελέτες ζώων με δόσεις έως 1 g ανά kg την ημέρα. Ωστόσο, η ετικέτα του προϊόντος TuttiBear με GABA συνιστά να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας σε περίπτωση ηπατικής νόσου, επειδή ο μεταβολισμός μπορεί να είναι διαταραγμένος.

Μπορεί το GABA να ρίξει την αρτηριακή πίεση;

Ορισμένες μελέτες παρατήρησαν μια παροδική και μέτρια πτώση της αρτηριακής πίεσης, μικρότερη από 10% μεταβολή. Γι' αυτό, όσοι έχουν χαμηλή πίεση ή παίρνουν αντιυπερτασικά φάρμακα πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό πριν πάρουν GABA, επειδή ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπότασης.

Το GABA προκαλεί υπνηλία;

Η υπνηλία είναι μία από τις πιο πιθανές παρενέργειες και προβλέπεται στην προειδοποίηση του ίδιου του προϊόντος: «Μπορεί να προκαλέσει υπνηλία· αν συμβεί, μην οδηγείτε και μη χειρίζεστε μηχανήματα». Αν νιώσετε υπερβολική υπνηλία, μειώστε ή σταματήστε τη λήψη και μιλήστε με επαγγελματία υγείας.

Μπορώ να πάρω GABA αν είμαι έγκυος ή θηλάζω;

Όχι. Η ανασκόπηση ασφάλειας της USP δεν βρήκε διαθέσιμες μελέτες για τις επιδράσεις του GABA κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, και συνιστά προσοχή επειδή το GABA μπορεί να επηρεάσει νευροδιαβιβαστές και το ενδοκρινικό σύστημα. Το προϊόν TuttiBear με GABA επίσης δεν συνιστάται σε έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες.

Το GABA είναι εθιστικό;

Η ανασκόπηση της USP δεν βρήκε αναφορές περιστατικών ούτε αυτόματες αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών που να σχετίζονται με το GABA. Αυτό δεν απαλλάσσει από την υπεύθυνη χρήση: ξεκινήστε με τη δόση της ετικέτας, παρατηρήστε πώς αισθάνεστε και μιλήστε με επαγγελματία υγείας αν έχετε αμφιβολίες.

Ποια είναι η δόση GABA στα Ζελεδάκια για Ανακούφιση από το Στρες;

Τα Ζελεδάκια για Ανακούφιση από το Στρες παρέχουν 100 mg GABA ανά μερίδα 2 ζελεδάκια, σε συσκευασία 60 ζελεδακιών. Ο τρόπος χρήσης που αναγράφεται είναι να μασάτε 2 ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από ένα γεύμα. Οι δόσεις που χρησιμοποιούνται σε μελέτες δεν είναι οδηγίες λήψης.