Οφέλη ginkgo: τι δείχνει σήμερα η επιστήμη

Τα πιο συχνά αναφερόμενα οφέλη του ginkgo — μνήμη, συγκέντρωση και κυκλοφορία — έχουν πραγματική αλλά περιορισμένη επιστημονική υποστήριξη: τα πιο σταθερά στοιχεία προέρχονται από μελέτες με τυποποιημένα εκχυλίσματα σε άτομα με γνωστική έκπτωση ή άνοια, όχι σε υγιείς ενήλικες. Σε μια μετα-ανάλυση 9 τυχαιοποιημένων μελετών με 2.561 ασθενείς με γνωστική έκπτωση ή άνοια, το εκχύλισμα EGb 761 έδειξε μέτριες βελτιώσεις στη γνωστική λειτουργία και στις καθημερινές δραστηριότητες σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, κυρίως στη δόση των 240 mg την ημέρα ¹. Σε μια πιο πρόσφατη ανασκόπηση Cochrane, το συμπέρασμα είναι πιο επιφυλακτικό: τα οφέλη είναι μικρά και η βεβαιότητα των στοιχείων περιορισμένη ².

Δηλαδή: «μπορεί να βοηθήσει μέτρια ορισμένα άτομα» είναι ειλικρινές· «βελτιώνει τη μνήμη» είναι υπερβολή. Και δεν υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το ginkgo ως βοτανικό — οι ισχυρισμοί για φυτά παραμένουν υπό αξιολόγηση και δεν έχουν εγκριθεί ³.

Τι είναι το ginkgo και τι πιστεύεται ότι κάνει στον οργανισμό

Το ginkgo biloba είναι ένα αρχαίο δέντρο του οποίου τα εκχυλίσματα χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες. Τα τυποποιημένα εκχυλίσματα — το πιο μελετημένο είναι το EGb 761 — συγκεντρώνουν φλαβονοειδή και τερπενοειδή, και η πειραματική έρευνα υποδεικνύει δύο μηχανισμούς: αντιοξειδωτική και νευροπροστατευτική δράση, και βελτίωση της ροής του αίματος ⁴.

Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τι είναι πιθανός μηχανισμός από το τι είναι αποδεδειγμένο αποτέλεσμα. Η βιολογική πιθανότητα υπάρχει ⁴, αλλά αυτό δεν εγγυάται ότι μεταφράζεται σε αντιληπτά οφέλη. Αν θέλετε να καταλάβετε καλύτερα αυτό το κομμάτι, έχουμε ένα αφιερωμένο άρθρο για το πώς λειτουργεί το ginkgo.

Βελτιώνει πραγματικά το ginkgo τη μνήμη και τη συγκέντρωση;

Εξαρτάται από το ποιος το παίρνει. Τα ισχυρότερα στοιχεία δεν προέρχονται από υγιή άτομα, αλλά από πληθυσμούς με γνωστικά παράπονα ή διάγνωση άνοιας.

• Γνωστική έκπτωση και άνοια: σε μια μετα-ανάλυση 9 μελετών με 2.561 ασθενείς, το EGb 761 υπερείχε του εικονικού φαρμάκου στη γνωστική λειτουργία, στις καθημερινές δραστηριότητες και στη συνολική κλινική εντύπωση, με τα αποτελέσματα να συνδέονται κυρίως με τη δόση των 240 mg/ημέρα ¹. Μια άλλη μετα-ανάλυση 7 μελετών με 2.684 εξωτερικούς ασθενείς, που έλαβαν θεραπεία για 22–26 εβδομάδες με 120 mg ή 240 mg/ημέρα, βρήκε σημαντικές διαφορές υπέρ του εκχυλίσματος στη γνωστική λειτουργία, στις καθημερινές δραστηριότητες και στη συνολική αξιολόγηση ⁵.
• Άνοια (παλαιότερη ανασκόπηση): σε μια μετα-ανάλυση 9 μελετών με 2.372 ασθενείς και διάρκειες 12 έως 52 εβδομάδων, η γνωστική λειτουργία ευνόησε το ginkgo, αλλά οι καθημερινές δραστηριότητες δεν έφτασαν στατιστική σημαντικότητα και η ετερογένεια μεταξύ των μελετών ήταν υψηλή ⁶.
• Υγιείς ενήλικες: σε μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη με 66 υγιείς εθελοντές 50 έως 65 ετών, χωρίς γνωστική έκπτωση σχετιζόμενη με την ηλικία, υπήρξαν διαφορές υπέρ του EGb 761 μόνο στις αυτοαξιολογήσεις ψυχικής υγείας και ποιότητας ζωής, χωρίς διαφορές στις αντικειμενικές δοκιμασίες νοητικής λειτουργίας ⁷.

Με άλλα λόγια: σε άτομα με παράπονα ή νόσο, το αποτέλεσμα υπάρχει αλλά είναι μέτριο· σε υγιείς ενήλικες, οι αντικειμενικές δοκιμασίες δεν δείχνουν σαφή οφέλη. Αν είστε 30 ετών και έχετε φυσιολογική μνήμη, μην περιμένετε θαύματα.

Και η κυκλοφορία; Τι δείχνουν οι μελέτες

Εδώ τα στοιχεία είναι πιο δύσκολο να ερμηνευτούν, γιατί μεγάλο μέρος της έρευνας έγινε σε πλαίσιο νόσου και με σκευάσματα που δεν αντιστοιχούν σε ένα κοινό από του στόματος συμπλήρωμα.

Σε μια μετα-ανάλυση δικτύου 98 μελετών με 9.513 ασθενείς με ασταθή στηθάγχη, διαφορετικά σκευάσματα εκχυλίσματος ginkgo συγκρίθηκαν μαζί με τη συμβατική θεραπεία ⁸. Σε μια άλλη μετα-ανάλυση 12 μελετών με 1.466 ασθενείς με οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, το ginkgo συσχετίστηκε με βελτίωση της νευρολογικής λειτουργίας και των καθημερινών δραστηριοτήτων, αλλά το αποτέλεσμα ήταν μεγαλύτερο με ενέσιμα σκευάσματα ⁹. Σε μια τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη με 3.448 ασθενείς με οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, δοκιμάστηκε ένα συγκεκριμένο ενδοφλέβιο σκεύασμα (διτερπενικές λακτόνες ginkgo), όχι ένα από του στόματος συμπλήρωμα ¹⁰.

Αυτές οι μελέτες δεν πρέπει να διαβάζονται ως απόδειξη ότι ένα ζελεδάκι ginkgo βελτιώνει την κυκλοφορία ενός υγιούς ατόμου: είναι πληθυσμοί με καρδιαγγειακή νόσο και, σε αρκετές περιπτώσεις, οδοί χορήγησης διαφορετικές από την από του στόματος. Για μια ευρύτερη εικόνα του θέματος, δείτε τη σελίδα του συστατικού ginkgo.

Ginkgo για εμβοές (βομβητό στα αυτιά): τι λέει η Cochrane

Αυτή είναι μια από τις δημοφιλείς χρήσεις με την πιο ξεκάθαρη — και αρνητική — απάντηση. Μια ανασκόπηση Cochrane του 2022 αξιολόγησε τα αποτελέσματα του ginkgo σε ενήλικες και παιδιά με εμβοές ¹¹. Μια προηγούμενη ανασκόπηση Cochrane, του 2013, αξιολόγησε το ginkgo για εμβοές και σημείωσε την ισχυρή επίδραση του εικονικού φαρμάκου σε αυτή την κατάσταση ¹². Μια γενική κλινική ανασκόπηση για τις εμβοές συμπεριέλαβε επίσης το ginkgo μεταξύ των αξιολογηθέντων παρεμβάσεων ¹³.

Αν υποφέρετε από επίμονες εμβοές, το ginkgo δεν είναι η απάντηση — και η αιτία πρέπει να αξιολογηθεί από επαγγελματία υγείας.

Ποιοι μπορεί να ωφεληθούν — και ποιοι πιθανότατα όχι

Με βάση τις διαθέσιμες μελέτες, οι πληθυσμοί που μελετήθηκαν είναι κυρίως μεγαλύτεροι ενήλικες με ήπια γνωστική έκπτωση ή άνοια ¹⁵. Έξω από αυτές τις ομάδες, τα στοιχεία είναι αδύναμα ή ανύπαρκτα.

Προφίλ	Τι υποδεικνύουν τα στοιχεία
Ενήλικας με ήπια γνωστική έκπτωση ή άνοια	Μέτριο όφελος στη γνωστική λειτουργία και στις καθημερινές δραστηριότητες σε μελέτες 22–26 εβδομάδων, κυρίως με 240 mg/ημέρα τυποποιημένου εκχυλίσματος 15
Υγιής ενήλικας 50–65 ετών χωρίς παράπονα	Χωρίς διαφορές σε αντικειμενικές δοκιμασίες νοητικής λειτουργίας· μόνο η υποκειμενική αυτοαξιολόγηση ευνόησε το εκχύλισμα 7
Υγιής νεαρός ενήλικας	Χωρίς στοιχεία οφέλους· δεν ήταν πληθυσμός των κύριων μελετών
Άτομο με εμβοές	Χωρίς στοιχεία οφέλους σε ανασκοπήσεις Cochrane 1112
Παιδιά και έφηβοι	Ανεπαρκή δεδομένα στις μελέτες· το προϊόν δεν προορίζεται για παιδιά

Για όσους δεν έχουν παράπονα, το ginkgo δεν είναι εμβόλιο κατά της γνωστικής γήρανσης. Ο ύπνος, η άσκηση και η ισορροπημένη διατροφή έχουν πολύ πιο σταθερά δεδομένα.

Δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες και τι λέει η ετικέτα ενός προϊόντος

Στις μελέτες με τυποποιημένα εκχυλίσματα, οι δόσεις που μελετήθηκαν ήταν συνήθως 120 mg ή 240 mg την ημέρα ⁵¹. Αυτό δεν είναι οδηγία λήψης — είναι τι δοκιμάστηκε σε κλινικό πλαίσιο, σε συγκεκριμένους πληθυσμούς και υπό επίβλεψη.

Αν συγκρίνουμε με ένα προϊόν της σειράς, τα Ζελεδάκια για Εστίαση και Συγκέντρωση παρέχουν 120 mg εκχυλίσματος ginkgo ανά μερίδα 2 ζελεδάκια, σε σύνολο 60 ζελεδάκια ανά συσκευασία. Ο τρόπος χρήσης που αναγράφεται στην ετικέτα είναι να μασάτε 2 ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από γεύμα, χωρίς να υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Η δόση ανά μερίδα του προϊόντος (120 mg/ημέρα) αντιστοιχεί στη χαμηλότερη δόση που χρησιμοποιήθηκε στις μελέτες· τα πιο σταθερά οφέλη παρατηρήθηκαν με 240 mg/ημέρα ¹. Το προϊόν συνδυάζει το ginkgo με άλλα συστατικά (εκχύλισμα μανιταριού lion's mane 200 mg, εκχύλισμα bacopa 150 mg, L-θεανίνη 100 mg, κιτικολίνη 100 mg, βιταμίνη B12 500 µg και βιταμίνη B6 1,4 mg ανά μερίδα).

Αξίζει να τονιστεί: οι δόσεις των μελετών δεν είναι οδηγίες λήψης, και κανένα από αυτά τα βοτανικά συστατικά δεν έχει εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας στην ΕΕ ³. Για να εμβαθύνετε στο θέμα της δόσης, δείτε ginkgo: ημερήσια δόση.

Ασφάλεια και αλληλεπιδράσεις: τι πρέπει να ξέρετε πριν το πάρετε

Το ginkgo είναι γενικά καλά ανεκτό στις μελέτες, αλλά υπάρχουν πρακτικά σημεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

• Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα: μια μελέτη αλληλεπίδρασης σε 18 υγιείς εθελοντές αξιολόγησε την επίδραση του EGb 761 (120 mg δύο φορές την ημέρα ή 240 mg/ημέρα για 8 ημέρες) στη δραστηριότητα διαφόρων ενζύμων CYP και δεν βρήκε σχετικές αλληλεπιδράσεις σε αυτό το σύστημα ¹⁴. Αυτό δεν αποκλείει άλλα είδη αλληλεπίδρασης.
• Συγκεκριμένα φάρμακα: μια άλλη μελέτη σε 18 υγιείς εθελοντές μελέτησε την επίδραση του ginkgo (120 mg δύο φορές την ημέρα για 15 ημέρες) στη φαρμακοκινητική της ραλτεγκραβίρης, ενός αντιρετροϊκού, χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ¹⁵.
• Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά: για προφύλαξη, όσοι παίρνουν βαρφαρίνη, ασπιρίνη ή άλλα αντιπηκτικά πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό τους πριν χρησιμοποιήσουν ginkgo.
• Εγκυμοσύνη, θηλασμός και παιδιά: δεν συνιστάται· μιλήστε με έναν επαγγελματία υγείας.

Η ετικέτα των Ζελεδακίων για Εστίαση και Συγκέντρωση αναφέρει ότι το προϊόν προορίζεται για ενήλικες, δεν πρέπει να καταναλώνεται από παιδιά, δεν συνιστάται σε έγκυες ή θηλάζουσες και ότι, σε περίπτωση ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, πρέπει να συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας πριν το καταναλώσετε. Αναφέρει επίσης ότι περιέχει πολυόλες, των οποίων η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει υπακτική δράση. Έχουμε ένα πιο αναλυτικό άρθρο για το αν το ginkgo κάνει κακό.

Αν παρατηρήσετε σημάδια όπως αιμορραγίες ή ασυνήθιστες μελανιές, έντονους πονοκεφάλους ή ξαφνικές αλλαγές στην όραση ενώ παίρνετε ginkgo, σταματήστε και αναζητήστε ιατρική αξιολόγηση. Και θυμηθείτε: αν η απώλεια μνήμης είναι ξαφνική, σοβαρή ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, δεν χρειάζεστε το ginkgo — χρειάζεστε ιατρική αξιολόγηση.

Ζελεδάκι ή χάπι: τι αλλάζει

Δεν υπάρχουν μελέτες που να συγκρίνουν άμεσα ζελεδάκια με χάπια ginkgo, επομένως δεν μπορούμε να πούμε ότι η μία μορφή είναι πιο αποτελεσματική από την άλλη. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η μορφή δεν αλλάζει τη δραστική ουσία καθαυτή· αυτό που αλλάζει είναι η δόση ανά μερίδα, τα έκδοχα και η ευκολία.

Σε ένα ζελεδάκι, αξίζει να ελέγξετε την ποσότητα εκχυλίσματος ανά μερίδα και να τη συγκρίνετε με τις δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες ⁵. Αν θέλετε να εμβαθύνετε σε αυτή τη σύγκριση, διαβάστε ginkgo σε ζελεδάκι ή χάπι.

Πώς να το χρησιμοποιήσετε με ρεαλιστικές προσδοκίες

Αν αποφασίσετε να το δοκιμάσετε, δώστε χρόνο: στις μελέτες, οι αξιολογήσεις έγιναν μετά από 22 έως 26 εβδομάδες ⁵. Μην περιμένετε αποτελέσματα σε λίγες ημέρες.

Συνδυάστε το συμπλήρωμα με ό,τι έχει την καλύτερη υποστήριξη: ποιοτικό ύπνο, τακτική άσκηση και ισορροπημένη διατροφή. Και προσέξτε τα προειδοποιητικά σημάδια — αν η απώλεια μνήμης είναι ξαφνική, σοβαρή ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, αναζητήστε ιατρική αξιολόγηση αντί να ρυθμίζετε συμπληρώματα.

Για να μάθετε πότε να το παίρνετε κατά τη διάρκεια της ημέρας, δείτε ginkgo: πότε να το παίρνω. Και αν ψάχνετε επιλογές για εστίαση και ενέργεια, εξερευνήστε τη συλλογή Ενέργεια και Συγκέντρωση.

Συχνές ερωτήσεις

Βελτιώνει πραγματικά το ginkgo τη μνήμη;

Σε άτομα με ήπια γνωστική έκπτωση ή άνοια, οι μελέτες δείχνουν μέτριες βελτιώσεις στη γνωστική λειτουργία σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, κυρίως με τυποποιημένα εκχυλίσματα 240 mg την ημέρα. Σε υγιείς ενήλικες χωρίς παράπονα, οι αντικειμενικές δοκιμασίες νοητικής λειτουργίας δεν έδειξαν σχετικές διαφορές.

Πόσο χρόνο χρειάζεται το ginkgo για να δράσει;

Στις κλινικές μελέτες, οι αξιολογήσεις έγιναν μετά από 22 έως 26 εβδομάδες λήψης. Δεν υπάρχουν στοιχεία για αποτελέσματα σε λίγες ημέρες, και οποιαδήποτε σοβαρή αξιολόγηση απαιτεί τουλάχιστον μερικές εβδομάδες σταθερής χρήσης.

Κάνει το ginkgo για εμβοές στα αυτιά;

Οι ανασκοπήσεις Cochrane για το ginkgo στις εμβοές αξιολόγησαν αυτή τη χρήση, τόσο στην ενημέρωση του 2022 όσο και σε αυτή του 2013, και μια γενική κλινική ανασκόπηση για τις εμβοές συμπεριέλαβε επίσης το ginkgo μεταξύ των αξιολογηθέντων παρεμβάσεων. Αν έχετε επίμονες εμβοές, το πιο κατάλληλο είναι μια ιατρική αξιολόγηση για να προσδιοριστεί η αιτία.

Μπορεί το ginkgo να αλληλεπιδράσει με φάρμακα;

Μια μελέτη σε υγιείς εθελοντές δεν βρήκε σχετικές αλληλεπιδράσεις με ένζυμα CYP, και μια άλλη δεν έδειξε προβλήματα με το αντιρετροϊκό ραλτεγκραβίρη. Παρόλα αυτά, όσοι παίρνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό τους πριν χρησιμοποιήσουν ginkgo, για προφύλαξη.

Είναι τα ζελεδάκια ginkgo το ίδιο αποτελεσματικά με τα χάπια;

Δεν υπάρχουν μελέτες που να συγκρίνουν άμεσα τις δύο μορφές, επομένως δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι ισοδύναμες ή ανώτερες. Αυτό που έχει σημασία να ελέγξετε είναι η ποσότητα εκχυλίσματος ανά μερίδα και να τη συγκρίνετε με τις δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες.

Είναι το ginkgo ασφαλές για παιδιά ή έγκυες;

Δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για τη χρήση ginkgo σε παιδιά, έγκυες ή θηλάζουσες, και δεν συνιστάται σε αυτές τις ομάδες. Σε περίπτωση αμφιβολίας, μιλήστε με έναν επαγγελματία υγείας πριν εξετάσετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα.