Πώς λειτουργεί η maca; Τι λέει η επιστήμη

Η maca είναι μια ανδική ρίζα που παραδοσιακά χρησιμοποιείται για την ενέργεια, τη λίμπιντο και την ορμονική ισορροπία, αλλά η επιστήμη δεν έχει ακόμα καταλάβει πώς ακριβώς δρα στον οργανισμό. Αυτό που υπάρχουν είναι ενδείξεις, μερικές ενδιαφέρουσες, και πολλά που δεν έχουν αποδειχθεί. Αν ψάχνετε για μηχανική εξήγηση, τύπου «η maca κάνει Χ στον υποδοχέα Υ», δεν θα τη βρείτε — και είναι σημαντικό να το πούμε καθαρά. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να δούμε τις μελέτες που υπάρχουν, να δούμε τι προτείνουν και να διαχωρίσουμε το πιθανό από το ελπιδοφόρο.

Τι είναι η maca και γιατί έγινε τόσο δημοφιλής;

Η maca (Lepidium meyenii) είναι ένα φυτό που φυτρώνει στις Άνδεις, σε υψόμετρο πάνω από 4000 μέτρα. Για αιώνες, οι τοπικοί πληθυσμοί την χρησιμοποιούσαν ως τροφή και ως παραδοσιακό φάρμακο για την ενίσχυση της ζωτικότητας και της γονιμότητας. Σήμερα, πωλείται σε σκόνη, κάψουλες και εκχυλίσματα, συχνά συνδεδεμένη με τη λίμπιντο και τη γενική ευεξία.

Αλλά προσοχή: το παραδοσιακό δεν σημαίνει ότι έχει αποδεδειγμένα αποτελέσματα. Πολλά φυτά έχουν αρχαίες χρήσεις που η σύγχρονη επιστήμη δεν επιβεβαίωσε ποτέ. Στην περίπτωση της maca, υπάρχουν μικρές μελέτες και μερικές κλινικές δοκιμές, αλλά η συνολική ποιότητα των αποδεικτικών στοιχείων είναι αδύναμη. Όταν λέμε «αδύναμη», εννοούμε ότι τα αποτελέσματα είναι ασυνεπή, τα δείγματα είναι μικρά και οι μέθοδοι ποικίλλουν πολύ.

Τότε γιατί οι άνθρωποι συνεχίζουν να τη χρησιμοποιούν; Επειδή υπάρχουν θετικές αναφορές, επειδή είναι φυσική τροφή και επειδή η ιδέα ότι μια αρχαία ρίζα μπορεί να βοηθήσει στην ορμονική ισορροπία είναι ελκυστική. Αλλά η έλξη δεν είναι επιστήμη.

Η maca λειτουργεί πραγματικά; Τι δείχνουν οι μελέτες

Ας πάμε στο θέμα: έχει η maca κάποιο πραγματικό αποτέλεσμα; Η απάντηση είναι «ίσως, σε ορισμένους τομείς». Τα πιο συνεπή στοιχεία δείχνουν δύο αποτελέσματα: την αύξηση της λίμπιντο και τη βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας σε άνδρες και γυναίκες. Μερικές μικρές μελέτες δείχνουν ότι η maca μπορεί να αυξήσει τη σεξουαλική επιθυμία, ειδικά σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και σε άνδρες με ήπια στυτική δυσλειτουργία.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετικές δόσεις, διαφορετικές διάρκειες και διαφορετικές μορφές maca (σκόνη, εκχύλισμα κ.λπ.). Δεν υπάρχει τυπικό πρωτόκολλο, γεγονός που δυσκολεύει τη σύγκριση των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, πολλές μελέτες χρηματοδοτούνται από κατασκευαστές, γεγονός που μπορεί να εισάγει μεροληψία.

Ένα άλλο αποτέλεσμα που αναφέρεται συχνά είναι η αύξηση της ενέργειας και της αντοχής. Εδώ, τα στοιχεία είναι ακόμη πιο αδύναμα. Κάποιοι αθλητές χρησιμοποιούν maca πριν από τις προπονήσεις, αλλά οι μελέτες δεν δείχνουν σαφές όφελος στη φυσική απόδοση. Αυτό που μπορεί να συμβεί είναι ένα εικονικό φάρμακο (placebo) — και αυτό δεν είναι αμελητέο, γιατί το εικονικό φάρμακο μπορεί να έχει πραγματικά αποτελέσματα στην ευεξία.

Όσον αφορά την ορμονική ισορροπία, η maca δεν περιέχει ορμόνες, σε αντίθεση με ό,τι ισχυρίζονται ορισμένοι. Αυτό που υποδηλώνουν ορισμένες μελέτες είναι ότι μπορεί να επηρεάσει τον άξονα υποθάλαμος-υπόφυση, αλλά αυτό είναι εικασιακό. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η maca αλλάζει τα επίπεδα οιστρογόνων ή τεστοστερόνης στο αίμα.

Ποιος είναι ο μηχανισμός δράσης της maca;

Αν δεν ξέρουμε ακριβώς πώς λειτουργεί, τι ξέρουμε; Η maca περιέχει βιοδραστικές ενώσεις, όπως μακαμίδες και μακαίνες, που είναι αποκλειστικές σε αυτό το φυτό. Αυτές οι ενώσεις μελετώνται για πιθανές επιδράσεις στο νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα, αλλά οι ακριβείς μηχανισμοί δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί.

Μια υπόθεση είναι ότι η maca δρα ως προσαρμογόνο, δηλαδή βοηθά το σώμα να αντιμετωπίσει το στρες. Αλλά η έννοια του προσαρμογόνου είναι ασαφής και δεν αναγνωρίζεται από τη συμβατική επιστήμη. Μια άλλη υπόθεση είναι ότι τα θρεπτικά συστατικά της — βιταμίνες, μέταλλα, αμινοξέα — συμβάλλουν στη γενική ευεξία, η οποία έμμεσα θα μπορούσε να βελτιώσει τη λίμπιντο ή την ενέργεια.

Υπάρχουν επίσης εκείνοι που προτείνουν ότι η maca μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη της σεξουαλικής επιθυμίας, ίσως μέσω επιδράσεων στη διάθεση. Αλλά, και πάλι, δεν υπάρχουν καταληκτικές μελέτες. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η maca δεν είναι φάρμακο· είναι λειτουργική τροφή, και η δράση της, αν υπάρχει, είναι πιθανώς ήπια και σταδιακή.

Τι δεν κάνει η maca

Είναι εξίσου σημαντικό να πούμε τι δεν κάνει η maca όσο και τι μπορεί να κάνει. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η maca θεραπεύει οποιαδήποτε ασθένεια. Δεν είναι θεραπεία για τη γονιμότητα, δεν υποκαθιστά την ορμονική θεραπεία και δεν είναι αντικαταθλιπτικό. Αν κάποιος σας πει ότι η maca θεραπεύει κάτι, να είστε επιφυλακτικοί.

Επίσης, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η maca «καθαρίζει» τον οργανισμό ή έχει αποτοξινωτικά αποτελέσματα. Αυτοί οι ισχυρισμοί είναι συνηθισμένοι στο μάρκετινγκ, αλλά δεν έχουν επιστημονική βάση. Το σώμα μας έχει τα δικά του συστήματα αποβολής αποβλήτων — και δεν χρειάζονται βοήθεια από μια περουβιανή ρίζα.

Πώς να πάρετε maca και τι να περιμένετε

Αν αποφασίσετε να δοκιμάσετε maca, η πιο συνηθισμένη μορφή είναι η σκόνη, που μπορεί να προστεθεί σε smoothies, γιαούρτι ή χυμούς. Υπάρχουν επίσης κάψουλες και υγρά εκχυλίσματα. Δεν υπάρχει επίσημη δοσολογία, αλλά πολλές μελέτες χρησιμοποιούν 1,5 έως 3 γραμμάρια την ημέρα, χωρισμένα σε δύο ή τρεις δόσεις.

Το αποτέλεσμα, αν υπάρχει, δεν είναι άμεσο. Μερικές μελέτες διήρκεσαν 8 έως 12 εβδομάδες για να δείξουν αποτελέσματα. Επομένως, αν περιμένετε αλλαγή από τη μια μέρα στην άλλη, θα απογοητευτείτε. Και αν δεν αισθανθείτε τίποτα μετά από μερικές εβδομάδες, αυτό είναι επίσης φυσιολογικό — η ατομική ανταπόκριση ποικίλλει πολύ.

Όσον αφορά την ασφάλεια, η maca είναι γενικά καλά ανεκτή όταν καταναλώνεται σε δόσεις τροφίμου. Αλλά δεν υπάρχουν μακροχρόνιες μελέτες σε ανθρώπους, επομένως δεν γνωρίζουμε τα αποτελέσματα χρόνων συνεχούς χρήσης. Αν είστε έγκυος, θηλάζετε ή παίρνετε φάρμακα, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας πριν ξεκινήσετε.

Maca και γυναικεία υγεία: τι πρέπει να ξέρετε

Στο πλαίσιο της γυναικείας υγείας, η maca συχνά συνιστάται για συμπτώματα εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις και εναλλαγές διάθεσης. Μερικές μικρές μελέτες υποδηλώνουν ότι μπορεί να βοηθήσει, αλλά τα στοιχεία είναι αδύναμα και τα αποτελέσματα δεν είναι συνεπή.

Υπάρχουν επίσης εκείνοι που χρησιμοποιούν maca για τη ρύθμιση του εμμηνορροϊκού κύκλου, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για να υποστηρίξουν αυτή τη χρήση. Αν έχετε ορμονικά προβλήματα, το καλύτερο είναι να συμβουλευτείτε έναν γιατρό — η maca δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή την κατάλληλη θεραπεία.

Αν ψάχνετε για συμπλήρωμα για τη γυναικεία ισορροπία, υπάρχουν επιλογές στην αγορά με συνδυασμούς συστατικών, αλλά θυμηθείτε: κανένα συμπλήρωμα δεν κάνει θαύματα. Η ορμονική ισορροπία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η διατροφή, ο ύπνος, το στρες και η γενετική.

Τι δεν γνωρίζει ακόμα η επιστήμη

Υπάρχουν πολλά ανοιχτά ερωτήματα για τη maca. Δεν γνωρίζουμε ποια ένωση ευθύνεται για τα αναφερόμενα αποτελέσματα. Δεν γνωρίζουμε αν η μορφή κατανάλωσης (σκόνη έναντι εκχυλίσματος) κάνει διαφορά. Δεν γνωρίζουμε αν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με φάρμακα. Και δεν γνωρίζουμε αν τα αποτελέσματα οφείλονται στην ίδια τη maca ή σε άλλους παράγοντες, όπως η διατροφή ή ο τρόπος ζωής των συμμετεχόντων στις μελέτες.

Επιπλέον, οι περισσότερες μελέτες είναι μικρές και βραχυπρόθεσμες. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, με ομάδες ελέγχου και αυστηρές μεθοδολογίες, για να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα. Μέχρι τότε, η ειλικρίνεια απαιτεί να πούμε: η maca μπορεί να λειτουργεί, αλλά δεν είμαστε σίγουροι.

Αξίζει να δοκιμάσετε τη maca;

Εξαρτάται από το τι περιμένετε. Αν ψάχνετε για θαυματουργό συμπλήρωμα, δεν αξίζει. Αν είστε διατεθειμένοι να δοκιμάσετε κάτι με αδύναμα στοιχεία αλλά χαμηλό κίνδυνο, μπορείτε να το δοκιμάσετε. Το εικονικό φάρμακο είναι πραγματικό — αν πιστεύετε ότι θα βοηθήσει, μπορεί να νιώσετε κάποιο υποκειμενικό όφελος. Αυτό δεν είναι ντροπή· έτσι λειτουργεί το ανθρώπινο μυαλό.

Αυτό που δεν πρέπει να κάνετε είναι να ξοδέψετε χρήματα σε υψηλές δόσεις ή σε ακριβά προϊόντα που υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα. Η maca είναι τροφή· η τιμή της θα πρέπει να είναι λογική. Και αν παρατηρήσετε κάποια ανεπιθύμητη ενέργεια, σταματήστε και μιλήστε με έναν επαγγελματία.

Στο τέλος, η απάντηση στο ερώτημα «πώς λειτουργεί η maca» είναι: δεν ξέρουμε με βεβαιότητα. Υπάρχουν ενδείξεις, παράδοση, θετικές αναφορές, αλλά λείπει η επιστήμη. Αυτό είναι αρκετό για εσάς; Ίσως δοκιμάσετε. Αν προτιμάτε να βασίζεστε σε στέρεα στοιχεία, ίσως περιμένετε για περισσότερες μελέτες.

Αν σκέφτεστε συμπληρώματα για τη γυναικεία ευεξία, θυμηθείτε ότι η βάση είναι πάντα μια ισορροπημένη διατροφή, άσκηση και επαρκής ύπνος. Καμία ρίζα δεν υποκαθιστά αυτά. Και αν επιλέξετε να δοκιμάσετε, επιλέξτε προϊόντα από μάρκες που είναι διαφανείς σχετικά με τα συστατικά και τις δόσεις. Στη δική μας περίπτωση, έχουμε τα Ζελεδάκια για Ορμονική Ισορροπία και το Πακέτο Γυναικείας Ισορροπίας, που είναι πρακτικές επιλογές σε μορφή ζελέ — αλλά η απόφαση είναι πάντα δική σας, και η υγεία σας πρέπει να είναι πάνω από κάθε μόδα.