Γιατί αρρωσταίνω συνέχεια με κρύωμα: τι το εξηγεί

Αν σας φαίνεται πως μόλις συνέλθετε από ένα κρύωμα και έρχεται το επόμενο, δεν το φαντάζεστε. Οι ενήλικες κάνουν κατά μέσο όρο δύο με τρία κρυολογήματα τον χρόνο, και τα μικρά παιδιά φτάνουν στα τέσσερα ή και περισσότερα — πριν από τα δύο τους χρόνια, ένα βρέφος μπορεί να φτάσει τα οκτώ ή δέκα τον χρόνο. Αυτός είναι ο κανόνας, όχι μια αποτυχία του ανοσοποιητικού. Όποιος νιώθει «πάντα κρυωμένος» συχνά απλώς ζει μέσα σε αυτούς τους αριθμούς.

Αυτό που σπάνια λέγεται είναι το εξής: πάνω από 200 διαφορετικοί ιοί προκαλούν κρυολογήματα, και οι ρινοϊοί ευθύνονται για έως τα μισά περιστατικά. Καμία προηγούμενη έκθεση δεν σας προστατεύει από όλους. Το να κάνετε πολλά κρυολογήματα σε έναν χειμώνα δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εσάς.

Γιατί αρπάζω τόσα κρυολογήματα και ο συνάδελφός μου κανένα;

Οι εξηγήσεις είναι πεζές, και σχεδόν όλες έχουν να κάνουν με την έκθεση και όχι με τη δύναμη του ανοσοποιητικού.

Η πρώτη είναι η επαφή με παιδιά. Τα παιδιά αρπάζουν περισσότερα κρυολογήματα επειδή δεν έχουν εκτεθεί ακόμη σε τόσους ιούς, επειδή το ανοσοποιητικό τους μαθαίνει να αναγνωρίζει νέα μικρόβια και επειδή βρίσκονται σε στενή επαφή με άλλα παιδιά, δεν καλύπτουν πάντα τον βήχα ή το φτάρνισμα και δεν πλένουν πάντα τα χέρια τους πριν αγγίξουν το πρόσωπό τους. Αν έχετε μικρά παιδιά, ή δουλεύετε μαζί τους, μοιράζεστε αυτή τη δεξαμενή ιών.

Η δεύτερη είναι η εγγύτητα με άλλους ανθρώπους. Ο χειμώνας είναι η εποχή των κρυολογημάτων επειδή περνάμε περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους, σε στενότερη επαφή με όσους μπορούν να μας μεταδώσουν μικρόβια, και επειδή ο ιός της γρίπης παραμένει στον αέρα περισσότερο όταν ο αέρας είναι κρύος και λιγότερο υγρός. Προσέξτε την ειρωνεία: δεν σας κρυώνει το κρύο. Η μέτρια έκθεση στο κρύο δεν φαίνεται να αυξάνει την ευαισθησία στη λοίμωξη. Αυτό που μετράει είναι τι κάνουμε εξαιτίας του κρύου — μαζευόμαστε μέσα στο σπίτι.

Η τρίτη είναι ο ύπνος. Μια πειραματική μελέτη με 164 υγιείς ενήλικες που εκτέθηκαν σε ρινοϊούς παρατήρησε ότι όσοι κοιμόντουσαν λιγότερο από πέντε ώρες, ή μεταξύ πέντε και έξι ωρών τη νύχτα, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν κλινικό κρυολόγημα από όσους κοιμόντουσαν πάνω από επτά. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι ο λιγότερος ύπνος συσχετιζόταν με μεγαλύτερη ευαισθησία. Προσέξτε τις λέξεις: συσχετιζόταν, όχι προκαλούσε. Είναι μία μελέτη, όχι βεβαιότητα, και δεν αποδεικνύει ότι αν κοιμηθείτε περισσότερο θα προστατευτείτε.

Η τέταρτη είναι η απλή ατυχία του ημερολογίου. Τα κρυολογήματα εξαπλώνονται με σταγονίδια από τον βήχα και το φτάρνισμα και με επιφάνειες που κάποιος άγγιξε πριν πάει το χέρι στη μύτη, στα μάτια ή στο στόμα. Μπορεί να είναι μεταδοτικό έως δύο εβδομάδες, συμπεριλαμβανομένων μίας ή δύο ημερών πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα — δηλαδή, άνθρωποι από τους οποίους θυμάστε να προφυλαχθείτε μπορεί να σας το έχουν μεταδώσει πριν ακόμη φταρνιστούν.

Τι μπορώ να αλλάξω αυτή την εβδομάδα;

Ξεκινήστε από ό,τι έχει την καλύτερη υποστήριξη. Το NHS αναφέρει ότι το πλύσιμο των χεριών με ζεστό νερό και σαπούνι είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να αποφύγετε ένα κρυολόγημα. Δεν χρειάζεται ειδικό τζελ ούτε περίπλοκη ρουτίνα: σαπούνι, νερό, και τρίψιμο στα σοβαρά, κυρίως όταν γυρίζετε σπίτι ή πριν φάτε.

Έπειτα, αποφύγετε να μοιράζεστε προσωπικά αντικείμενα με όποιον είναι κρυωμένος. Πετσέτες, ποτήρια, παιδικά παιχνίδια — τα μικρόβια επιβιώνουν στα χέρια και στις επιφάνειες έως 24 ώρες, γι' αυτό η κοινή πετσέτα του μπάνιου είναι πιο πιθανό όχημα απ' ό,τι φαίνεται.

Αποφύγετε επίσης να φέρνετε τα χέρια στα μάτια και στη μύτη. Είναι άβολα δύσκολο να το τηρήσετε και, παρ' όλα αυτά, από εκεί μπαίνει ο ιός.

Τέλος, μείνετε δραστήριοι και γενικά υγιείς. Η σύσταση είναι αόριστη επειδή και τα στοιχεία είναι: δεν υπάρχει μοναδική συνταγή που να εγγυάται ότι δεν θα ξανακρυώσετε. Και υπάρχει μια λεπτομέρεια που συνήθως λείπει από τέτοιες λίστες — ο ύπνος, που είδαμε ότι συσχετίζεται με μεγαλύτερη ευαισθησία όταν είναι λίγος. Αν κοιμάστε πέντε ή έξι ώρες τη νύχτα, αυτή είναι πιθανώς η αλλαγή με τη μεγαλύτερη απόδοση, ακόμη κι αν οι μελέτες δεν υπόσχονται αποτέλεσμα.

Πόσος χρόνος μέχρι να ξέρετε αν έπιασε; Μια εποχή κρυολογημάτων, όχι μια εβδομάδα. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι άνθρωποι κάνουν δύο με τρία τον χρόνο, χρειάζεστε μερικούς μήνες για να έχετε μια στοιχειωδώς έντιμη εικόνα. Και ακόμη και τότε, με τόσους ιούς σε κυκλοφορία, μια βελτίωση μπορεί να είναι σύμπτωση.

Τι μάλλον δεν θα σας βοηθήσει

Το NHS είναι σαφές: υπάρχουν λίγα στοιχεία ότι συμπληρώματα όπως η βιταμίνη C, η ηχινάκεια ή το σκόρδο προλαμβάνουν κρυολογήματα ή βοηθούν να αναρρώσετε γρηγορότερα. Αυτό αντιβαίνει σε πολλά που διαβάζονται εκεί έξω, και αξίζει να το αφήσετε να κατασταλάξει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα προϊόντα αυτά είναι επικίνδυνα ή άχρηστα για άλλους σκοπούς. Σημαίνει ότι, για αυτό το συγκεκριμένο ερώτημα — το «είμαι πάντα κρυωμένος» — η υπόσχεση ότι θα λύσουν το πρόβλημα δεν στηρίζεται. Αν τα παίρνετε επειδή σας αρέσουν, είναι δική σας επιλογή. Αν τα παίρνετε περιμένοντας να σταματήσετε να κρυώνετε, αγοράζετε μια προσδοκία που κανείς δεν μπορεί να σας εγγυηθεί.

Άλλη δημοφιλής ιδέα που δεν επιβεβαιώνεται: το να ντύνεστε πιο ζεστά για να μην κρυώσετε. Η μέτρια έκθεση στο κρύο δεν φαίνεται να αυξάνει την ευαισθησία στη λοίμωξη. Ντυθείτε όπως σας αρέσει, αλλά μην υπολογίζετε στο κασκόλ ως στρατηγική πρόληψης.

Αν ο στόχος είναι να μειώσετε τον αριθμό των κρυολογημάτων, η προσπάθεια που βάζετε στο πλύσιμο των χεριών και στον επαρκή ύπνο έχει περισσότερες πιθανότητες να αποδώσει από τα χρήματα που ξοδεύετε σε μπουκαλάκια.

Πού χωρούν τα συμπληρώματα, ειλικρινά

Χωρούν λίγο, και καλύτερα να το πούμε. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν στηρίζουν την ιδέα ότι η βιταμίνη C, η ηχινάκεια ή το σκόρδο προλαμβάνουν κρυολογήματα. Αυτή είναι η σημερινή κατάσταση της γνώσης, όχι γνώμη της μάρκας.

Υπάρχει ωστόσο μια διάκριση που αξίζει να γίνει. Άλλο είναι να παίρνετε συμπλήρωμα για να προλάβετε κρυολογήματα χωρίς ελλείψεις, και εντελώς άλλο να έχετε ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή που καλύπτει ό,τι χρειάζεται το σώμα. Στη δεύτερη κατηγορία ένα συμπλήρωμα μπορεί να έχει νόημα για μερικούς ανθρώπους — ως συμπλήρωμα διατροφής, όχι ως υποκατάστατό της, και όχι ως θεραπεία για τίποτα.

Αν ψάχνετε μια επιλογή σε αυτή την κατηγορία, τα Ζελεδάκια Ανοσοποιητικού με Ηχινάκεια συνδυάζουν, ανά δόση δύο ζελεδακιών, εκχύλισμα ηχινάκειας, βιταμίνη C, ψευδάργυρο, βιταμίνη D3, σελήνιο και Lactobacillus rhamnosus, και προορίζονται για ενήλικες. Δεν υπάρχει, ωστόσο, κανένας εγκεκριμένος ισχυρισμός ότι αυτή η σύνθεση προλαμβάνει ή θεραπεύει κρυολογήματα, και δεν είναι αυτό που σας υποσχόμαστε. Ελέγχετε πάντα την ετικέτα και μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη δόση. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν από τη χρήση.

Πότε σταματά αυτό να είναι φυσιολογικό

Τα συχνά κρυολογήματα είναι, για τους περισσότερους, ενόχληση και όχι σήμα συναγερμού. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να ζητήσετε βοήθεια αντί να συνεχίσετε να προσπαθείτε μόνοι σας.

• Τα συμπτώματα χειροτερεύουν ή δεν βελτιώνονται μετά από 10 ημέρες.
• Έχετε βήχα περισσότερο από 3 εβδομάδες.
• Οι λοιμώξεις επανέρχονται συχνά ή δεν υποχωρούν — οι επαγγελματίες υγείας θεωρούν αυτό έναν από τους λόγους για να αξιολογηθεί η πιθανότητα ανοσοανεπάρκειας.

Προσέξτε ότι κανένα από αυτά τα κριτήρια δεν είναι «αρπάζω πολλά κρυολογήματα τον χρόνο». Το να κάνετε αρκετά είναι αναμενόμενο. Αυτό που αλλάζει την εικόνα είναι η διάρκεια, η βαρύτητα ή το μοτίβο ανάρρωσης. Αν έχετε αμφιβολίες για το πού βρίσκεστε, ένας φαρμακοποιός μπορεί να σας βοηθήσει να ξεχωρίσετε το ασήμαντο από αυτό που αξίζει επίσκεψη.

Μια σημείωση για όσα ακόμη δεν ξέρουμε

Η έρευνα για τον ύπνο και την ευαισθησία στα κρυολογήματα είναι υποσχόμενη, αλλά πρώιμη. Μια πειραματική μελέτη δεν είναι το ίδιο με μια βεβαιότητα για τον πληθυσμό, και δεν ξέρουμε αν η παρέμβαση στον ύπνο μειώνει πράγματι τον αριθμό των κρυολογημάτων στους ανθρώπους γενικά. Δεν ξέρουμε επίσης γιατί μερικοί άνθρωποι φαίνεται να αρπάζουν περισσότερα από άλλους με παρόμοια έκθεση. Αυτό το κομμάτι παραμένει ανοιχτό.

Ό,τι ξέρετε σήμερα αρκεί για να δράσετε: πλύνετε τα χέρια, μη μοιράζεστε πετσέτες, αποφύγετε να φέρνετε τα χέρια στο πρόσωπο και φροντίστε τον ύπνο σας. Αν θέλετε να αγοράσετε ένα συμπλήρωμα, αγοράστε το για αυτό που είναι — ένα συμπλήρωμα διατροφής — και όχι ως τη λύση σε ένα πρόβλημα που, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι απλώς η ζωή να κυλά.