Αποτοξινωτικά επιθέματα ποδιών: τι να περιμένετε

Όχι. Τα αποτοξινωτικά επιθέματα ποδιών δεν έχουν πίσω τους καμία στέρεη κλινική απόδειξη, και η ιδέα ότι μια ουσία κολλημένη στο δέρμα του πέλματος τραβά έξω από το σώμα αυτό που αποκαλείται «τοξίνες» δεν βρίσκει στήριγμα σε όσα γνωρίζουμε για το πώς λειτουργεί ο οργανισμός. Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος τα χρησιμοποιεί λέει ψέματα για το ότι αισθάνεται καλύτερα. Σημαίνει ότι η συνηθισμένη εξήγηση γι' αυτή την ανακούφιση μάλλον δεν είναι η σωστή.

Οι επόμενες γραμμές προσπαθούν να απαντήσουν στις ερωτήσεις που φέρνουν τον κόσμο σε αυτή τη σελίδα: λειτουργούν, κάνουν κακό, και τι μπορώ να κάνω αντ' αυτού.

Τι είναι, στην πράξη, ένα αποτοξινωτικό επίθεμα ποδιών

Στη συνηθέστερη μορφή του είναι ένα αυτοκόλλητο ή ένα μαξιλαράκι που κολλά στο πέλμα πριν από τον ύπνο και το πρωί εμφανίζεται σκούρο ή υγρό. Το σκούρο χρώμα παρουσιάζεται συχνά ως απόδειξη ότι «βγήκε» κάτι από το σώμα.

Αξίζει να διαλυθεί αυτή η ανάγνωση. Δεν έχουμε, ωστόσο, δεδομένα που να μας επιτρέπουν να πούμε με βεβαιότητα ποια ακριβώς αντίδραση παράγει το χρώμα σε κάθε προϊόν που πωλείται — κάθε σύνθεση είναι διαφορετική, και η ετικέτα σπάνια λέει αρκετά για να το ξέρει κανείς.

Το ίδιο ισχύει και για τα λεγόμενα επιθέματα αποτοξίνωσης για τα πόδια: η υπόσχεση είναι μεγάλη, η συγκεκριμένη περιγραφή του τι κάνει το προϊόν στο σώμα είναι αόριστη ή ανύπαρκτη.

Το σώμα έχει ήδη σύστημα καθαρισμού, και δεν περνά από τα πόδια

Η British Dietetic Association είναι σαφής: εκτός αν υπάρχει σοβαρή ιατρική κατάσταση, το σώμα έχει τη δική του ικανότητα να αποτοξινώνεται και να απομακρύνει κατάλοιπα. Το δέρμα, το έντερο, το ήπαρ και τα νεφρά δουλεύουν συνεχώς για να απομακρύνουν ουσίες όπως το αλκοόλ, τα φάρμακα, τα κατάλοιπα της πέψης, τα νεκρά κύτταρα και τις χημικές ουσίες της ρύπανσης.

Τα νεφρά αξίζουν μια σημείωση. Σύμφωνα με το αμερικανικό ινστιτούτο που ασχολείται με τις πεπτικές και νεφρικές παθήσεις, υγιή νεφρά φιλτράρουν περίπου μισό φλιτζάνι αίματος το λεπτό, αφαιρώντας κατάλοιπα και περίσσεια νερού για να παράγουν ούρα, και βοηθούν ακόμη στη ρύθμιση της ισορροπίας νερού, αλάτων και μετάλλων. Μισό φλιτζάνι το λεπτό. Είναι δύσκολο να διαβάσει κανείς αυτόν τον αριθμό και να συνεχίσει να πιστεύει ότι ένα αυτοκόλλητο στο πόδι κάνει την ίδια δουλειά καλύτερα.

Ο ίδιος φορέας που περιγράφει αυτό το σύστημα λέει επίσης, χωρίς περιστροφές, ότι δεν υπάρχουν χάπια, ειδικά ποτά, επιθέματα ή λοσιόν ικανά να κάνουν καλύτερη ή πιο «μαγική» δουλειά από τα συστήματα του ίδιου του σώματος, και κατατάσσει τις δίαιτες αποτοξίνωσης στο μάρκετινγκ και όχι στη διατροφική πραγματικότητα.

Υπάρχουν μελέτες; Ελάχιστες, και όσες υπάρχουν είναι αδύναμες

Μια κριτική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Journal of Human Nutrition and Dietetics βρήκε πολύ λίγα κλινικά στοιχεία υπέρ των δίαιτων αποτοξίνωσης. Οι λίγες μελέτες που υποδείκνυαν κάποιο όφελος είχαν εύθραυστη μεθοδολογία και μικρά δείγματα. Και, σημαντικό: δεν υπήρχαν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές για την αποτελεσματικότητα εμπορικών προϊόντων αποτοξίνωσης σε ανθρώπους.

Αυτό αφορά το σύνολο των προϊόντων αποτοξίνωσης, όχι μόνο τα επιθέματα. Είναι όμως η καλύτερη εικόνα που έχουμε: η υπόσχεση δεν δοκιμάστηκε με τον τρόπο που θα επέτρεπε να την ισχυριστεί κανείς. Ένα προϊόν που δεν συγκρίθηκε ποτέ με εικονικό σκεύασμα υπό αυστηρές συνθήκες δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως αποτελεσματικό — μπορεί μόνο να παρουσιαστεί ως μη δοκιμασμένο.

Αν βρείτε κάποιον να επικαλείται μια συγκεκριμένη μελέτη για επιθέματα ποδιών, αξίζει να ρωτήσετε ποιος τη χρηματοδότησε και πόσα άτομα συμμετείχαν. Η απάντηση συνήθως ξεκαθαρίζει αρκετά.

Τότε γιατί τόσοι λένε ότι αισθάνονται καλύτερα;

Αυτό είναι το έντιμο κομμάτι της ιστορίας, και εδώ τα περισσότερα άρθρα για το θέμα χάνουν την υπομονή τους με τον αναγνώστη. Η BDA αναγνωρίζει ότι οι άνθρωποι συχνά αισθάνονται καλύτερα μετά από μια «αποτοξίνωση» και συνδέει αυτό το αίσθημα με το τι έφαγαν ή σταμάτησαν να τρώνε εκείνη την περίοδο. Ο οργανισμός πάει ακόμη πιο πέρα: το να μην καπνίζεις, να πίνεις λιγότερο αλκοόλ, να κοιμάσαι αρκετά, να παίρνεις καθαρό αέρα και να γυμνάζεσαι είναι πιθανότερες αιτίες αυτής της ευεξίας παρά τα χάπια, οι λοσιόν, τα τσάγια ή άλλα ποτά που ονομάζονται αποτοξινωτικά.

Δεν είναι ότι η ανακούφιση είναι φανταστική. Είναι ότι η εξήγηση που σου δίνουν μάλλον δεν είναι η αληθινή. Όποιος ξεκινά μια τελετουργία αποτοξίνωσης συνήθως αλλάζει ταυτόχρονα πολλά πράγματα — και είναι αυτές οι αλλαγές που κάνουν τη δουλειά.

Το να αισθάνεσαι καλύτερα μετά από μια αποτοξίνωση δεν αποδεικνύει ότι η αποτοξίνωση λειτούργησε. Αποδεικνύει ότι κάτι άλλαξε.

Τι να κάνεις αυτή την εβδομάδα, χωρίς να αγοράσεις τίποτα

Αν ο πραγματικός σου στόχος είναι να αισθάνεσαι με περισσότερη ενέργεια ή με πιο άνετη πέψη, υπάρχουν μέτρα με πολύ περισσότερη στήριξη από οποιοδήποτε επίθεμα. Κανένα δεν είναι εντυπωσιακό. Όλα είναι φθηνά.

• Μείωσε το αλκοόλ. Είναι μία από τις αλλαγές που η BDA ονομάζει ρητά όταν εξηγεί γιατί οι άνθρωποι αισθάνονται καλύτερα μετά από μια περίοδο αποτοξίνωσης.
• Μην καπνίζεις, ή κάνε ένα συγκεκριμένο βήμα για να το κόψεις. Ίδια πηγή, ίδια λογική.
• Προστάτεψε τον ύπνο. Το να κοιμάσαι αρκετά βρίσκεται στην ίδια λίστα, και συχνά είναι η μεταβλητή που αλλάζει περισσότερο όταν κάποιος αποφασίζει να «καθαρίσει» τη διατροφή του για δύο εβδομάδες.
• Βγες έξω. Καθαρός αέρας και κίνηση, όχι ως τιμωρία, ως ρουτίνα.
• Φάε ποικίλα και ισορροπημένα. Ακούγεται αόριστο, αλλά είναι η βάση πάνω στην οποία στηρίζονται όλα τα υπόλοιπα.

Πρόσεξε ότι κανένα από αυτά τα σημεία δεν απαιτεί προϊόν. Αυτό είναι το ζήτημα.

Τι συνήθως δεν βοηθά — και μπορεί να εμποδίσει

Τα τσάγια αποτοξίνωσης πωλούνται δίπλα στα επιθέματα και μοιράζονται το ίδιο είδος υπόσχεσης. Η BDA προειδοποιεί ότι λειτουργούν ως καθαρτικό, κάτι που δεν είναι χωρίς κίνδυνο. Η BDA υπογραμμίζει ότι αυτού του είδους το προϊόν δεν είναι ακίνδυνο.

Η νηστεία και οι αυστηροί διατροφικοί περιορισμοί έχουν επίσης κόστος. Μπορούν να περιορίσουν την πρόσληψη σημαντικών θρεπτικών ουσιών και να αφήσουν το άτομο κουρασμένο, με ζαλάδες, ευερέθιστο και ανίκανο να συγκεντρωθεί. Αυτό περιγράφεται ως πιθανή συνέπεια, όχι ως εγγυημένη κατάληξη — αλλά αρκεί για να μη αντιμετωπίζεις τη νηστεία ως ακίνδυνο τρικ.

Και υπάρχει το θέμα των χρημάτων. Μια αγωγή με επιθέματα που επαναλαμβάνεται μήνα με τον μήνα είναι επαναλαμβανόμενη δαπάνη για κάτι του οποίου η αποτελεσματικότητα δεν αποδείχθηκε ποτέ σε ελεγχόμενες δοκιμές. Αν το budget είναι περιορισμένο, αυτό είναι ένα συγκεκριμένο επιχείρημα.

Πού χωρούν τα συμπληρώματα, ειλικρινά

Χωρούν λίγο, και καλό είναι να ειπωθεί χωρίς περιστροφές. Κανένα συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά ό,τι κάνουν ήδη τα νεφρά, το ήπαρ, το έντερο και το δέρμα, και τα διαθέσιμα στοιχεία δεν στηρίζουν την ιδέα ότι ένα προϊόν από το στόμα ή τοπικά μπορεί να επιταχύνει αυτή τη διαδικασία.

Από όσα πουλά η TuttiBear, υπάρχουν τα Καθημερινά Ζελεδάκια Αποτοξίνωσης, ένα συμπλήρωμα διατροφής για ενήλικες με εκχύλισμα φύλλου αγκινάρας, εκχύλισμα ρίζας πικραλίδας, εκχύλισμα φύλλου σημύδας, εκχύλισμα ρίζας κολλιτσίδας και βιταμίνη C. Η συνιστώμενη δόση είναι δύο ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από γεύμα, και δεν πρέπει να υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. Περιέχει πολυόλες, και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει καθαρτικά αποτελέσματα — ακριβώς το είδος της προειδοποίησης που αξίζει να διαβαστεί πριν και όχι μετά. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν την κατανάλωση. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής και υγιεινού τρόπου ζωής. Να φυλάσσονται μακριά από μικρά παιδιά.

Αυτό που δεν θα κάνουμε είναι να σου πούμε ότι αυτά τα ζελεδάκια «αποτοξινώνουν». Δεν έχουμε βάση για να το ισχυριστούμε και η ευρωπαϊκή νομοθεσία τροφίμων δεν το επιτρέπει. Είναι ένα συμπλήρωμα με καθορισμένα συστατικά, για ενήλικες, που μπορεί να ενταχθεί σε μια ποικίλη διατροφή — και εκεί τελειώνει η φράση.

Πότε παύει να είναι θέμα επιθεμάτων

Η συζήτηση αλλάζει φύση όταν υπάρχουν συμπτώματα. Υπάρχουν λόγοι για να κλείσεις ραντεβού.

Το ίδιο ισχύει για όποιον έχει διαγνωσμένη ιατρική κατάσταση, παίρνει τακτικά φάρμακα, είναι έγκυος ή θηλάζει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ερώτηση δεν είναι ποιο επίθεμα να αγοράσεις, αλλά τι σκέφτεται ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σου για αυτό που εξετάζεις. Πάρε την ετικέτα μαζί σου. Είναι πιο χρήσιμη από την περιγραφή στο ηλεκτρονικό κατάστημα.

Αν έχεις μικρά παιδιά στο σπίτι, φύλαξε κάθε συμπλήρωμα μακριά από την πρόσβασή τους — οι προειδοποιήσεις των προϊόντων υπάρχουν για κάποιο λόγο.

Πόσος χρόνος μέχρι να ξέρεις αν κάτι δουλεύει

Δεν ξέρουμε, και δεν θα επινοήσουμε έναν αριθμό. Αυτό που μπορεί να ειπωθεί είναι ότι η BDA επισημαίνει το να μην καπνίζεις, το να πίνεις λιγότερο αλκοόλ, το να κοιμάσαι αρκετά, τον καθαρό αέρα και την άσκηση ως πιθανότερες αιτίες του να αισθανόμαστε καλύτερα από ό,τι τα χάπια, οι λοσιόν, τα τσάγια ή άλλα ποτά που λέγονται αποτοξινωτικά. Δώσε μερικές εβδομάδες στις αλλαγές που έχει νόημα να κρατήσεις, και κρίνε με βάση αυτό που μπορείς να συντηρήσεις, όχι με βάση αυτό που άντεξες για μια εβδομάδα.

Με τα επιθέματα, το πρόβλημα είναι άλλο: δεν υπάρχει εύλογη προθεσμία για να αξιολογήσεις κάτι του οποίου η αποτελεσματικότητα δεν καθορίστηκε ποτέ. Αν ο μόνος τρόπος να μάθεις αν λειτουργούν είναι το χρώμα του αυτοκόλλητου το επόμενο πρωί, τότε δεν μετράς τίποτα.

Το έντιμο όριο αυτής της σελίδας

Δεν έχουμε μια συγκεκριμένη μελέτη για αποτοξινωτικά επιθέματα ποδιών να σου δείξουμε, γιατί δεν υπάρχει ένα σώμα έρευνας που να το επιτρέπει. Αυτό που έχουμε είναι η συναίνεση φορέων υγείας για το πώς το σώμα απομακρύνει κατάλοιπα, η προειδοποίηση ότι κανένα προϊόν δεν κάνει αυτή τη δουλειά καλύτερα, και μια κριτική ανασκόπηση που δεν βρήκε ελεγχόμενες δοκιμές για εμπορικά προϊόντα αποτοξίνωσης. Αυτό αρκεί για να πούμε ότι η υπόσχεση δεν στηρίζεται. Δεν αρκεί για να πούμε ότι κανείς δεν ένιωσε ποτέ κάτι χρησιμοποιώντας τα — μόνο ότι η πιθανή εξήγηση γι' αυτό το κάτι είναι άλλη.

Αν έφτασες εδώ ψάχνοντας άδεια για να τα αγοράσεις, δεν θα τη βρεις. Αν έφτασες ψάχνοντας λόγους για να σταματήσεις να τα αγοράζεις, έχεις μερικούς. Κι αν έφτασες με συμπτώματα, το επόμενο βήμα δεν είναι ένα κατάστημα.