Πώς να διαλέξετε προβιοτικό: τι λέει και τι κρύβει η ετικέτα

Δεν υπάρχει ένα προβιοτικό που είναι καλύτερο από τα άλλα. Το NHS το λέει αρκετά καθαρά: υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι, με δυνητικά διαφορετικές επιδράσεις, και ξέρουμε λίγα για το ποιοι θα είναι οι καλύτεροι. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να επιλέξετε με μέθοδο — να διαβάσετε την ετικέτα με υγιή δυσπιστία, να καταλάβετε τι υπόσχεται πραγματικά η συσκευασία και να φυλάξετε το προϊόν όπως πρέπει να φυλαχθεί. Αυτό προσπαθεί να σας δείξει το κείμενο που ακολουθεί.

Πριν από κάθε λεπτομέρεια: αν έχετε διαγνωσμένη νόσο, εξασθενημένο ανοσοποιητικό ή παίρνετε φάρμακα, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε δεν είναι να συγκρίνετε μάρκες. Είναι να μιλήσετε με τον γιατρό σας. Καμία καλοφτιαγμένη ετικέτα δεν αντικαθιστά αυτή τη συζήτηση.

Τα προβιοτικά είναι τρόφιμα, όχι φάρμακα — και αυτό αλλάζει το τι μπορείτε να περιμένετε

Ξεκινήστε από εδώ, γιατί εξηγεί σχεδόν όλα τα υπόλοιπα. Τα προβιοτικά κατατάσσονται συνήθως στα τρόφιμα και όχι στα φάρμακα. Το NHS υπογραμμίζει την πρακτική συνέπεια: δεν περνούν από τις αυστηρές δοκιμές που απαιτούνται για τα φάρμακα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άχρηστα. Σημαίνει ότι οι εγγυήσεις που βρίσκετε σε ένα κουτί χαπιών δεν υπάρχουν με τον ίδιο τρόπο σε μια συσκευασία προβιοτικών.

Τι είναι, λοιπόν; Ζωντανά βακτήρια και ζύμες, που προωθούνται ως έχοντα διάφορα οφέλη για την υγεία, συνήθως προστιθέμενα σε γιαούρτια ή λαμβανόμενα ως συμπληρώματα. Οι πιο συνηθισμένες ομάδες είναι τα βακτήρια Lactobacillus και Bifidobacterium. Χρησιμοποιούνται επίσης ζύμες, όπως η Saccharomyces boulardii.

Προσέξτε ότι γράψαμε «προωθούνται ως». Είναι σκόπιμο. Η προώθηση είναι ένα πράγμα· η απόδειξη είναι άλλο.

Το κεντρικό πρόβλημα: η ετικέτα μπορεί να μην αντιστοιχεί στο περιεχόμενο

Εδώ είναι το σημείο που οι περισσότερες συγκρίσεις μαρκών δεν σας λένε. Εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο ρυθμίζονται τα προβιοτικά, δεν είναι πάντα δυνατό να είστε σίγουροι ότι το προϊόν περιέχει πράγματι τα βακτήρια που αναφέρονται στην ετικέτα, ότι περιέχει αρκετά βακτήρια για να έχει επίδραση, ή ότι αυτά τα βακτήρια επιβιώνουν όσο χρειάζεται για να φτάσουν στο έντερο. Αυτό προέρχεται από το NHS, όχι από έναν ανταγωνιστή κατασκευαστή.

Υπάρχουν κι άλλα. Το NCCIH, στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναφέρει ότι ορισμένα προβιοτικά προϊόντα βρέθηκαν με μικροοργανισμούς διαφορετικούς από αυτούς που αναγράφονταν στην ετικέτα — και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτοί οι επιμολυντές μπορεί να αποτελούν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία. Δεν είναι συχνό σενάριο, απ' όσο γνωρίζουμε, αλλά είναι πραγματικό σενάριο.

Μια πρόσφατη μελέτη παρακολούθησε εμπορικά συμπληρώματα προβιοτικών πολλαπλών στελεχών για δώδεκα μήνες στο εργαστήριο. Τρία χρήσιμα συμπεράσματα για όποιον αγοράζει:

• Η θερμοκρασία συντήρησης ήταν ο παράγοντας που επηρέασε περισσότερο την επιβίωση των μικροοργανισμών, με την ψυχρή αποθήκευση να διατηρεί καλύτερα τη βιωσιμότητα.
• Η συμμόρφωση με τις μετρήσεις που δηλώνονταν στην ετικέτα μειωνόταν όσο πλησίαζε το τέλος της ημερομηνίας λήξης, και ορισμένα προϊόντα δεν έφταναν στις δηλωμένες τιμές ανεξάρτητα από τον τρόπο φύλαξης.
• Παρατηρήθηκαν ασυνεπείς ταξονομικές ονομασίες και περιορισμένη ταυτοποίηση σε επίπεδο στελέχους σε όλα τα προϊόντα που αναλύθηκαν.

Τίποτα από αυτά δεν αποδεικνύει ότι το προϊόν που έχετε μπροστά σας είναι κακό. Αποδεικνύει ότι η ετικέτα είναι αφετηρία και όχι πιστοποιητικό.

Τι να ελέγξετε στην ετικέτα πριν πληρώσετε

Καμία από τις πηγές στις οποίες στηρίζεται αυτό το κείμενο δεν παρουσιάζει επίσημο κατάλογο με το τι πρέπει να δείχνει μια ετικέτα προβιοτικού. Δεν εξηγούν επίσης τι σημαίνει στην πράξη μια μέτρηση μονάδων σχηματισμού αποικιών ούτε ποια θα ήταν επαρκής μέτρηση. Αν κάποιος σας πει ότι υπάρχει μαγικός αριθμός, δυσπιστήστε. Δεν έχουμε αυτή την πληροφορία και αμφιβάλλουμε ότι υπάρχει με καθολικό τρόπο.

Τι μπορείτε να κάνετε, με όσα ξέρουμε:

1. Ελέγξτε αν τα στελέχη αναφέρονται. Η εργαστηριακή μελέτη βρήκε περιορισμένη ταυτοποίηση σε επίπεδο στελέχους σε όλα τα προϊόντα που ανέλυσε. Μια ετικέτα που ονομάζει το γένος και το είδος αλλά όχι το στέλεχος σας δίνει λιγότερη πληροφορία απ' ό,τι φαίνεται. Και θυμηθείτε την προειδοποίηση του NCCIH: αν ένα συγκεκριμένο στέλεχος Lactobacillus βοηθά σε μια περίπτωση, αυτό δεν σημαίνει ότι ένα άλλο στέλεχος Lactobacillus, ή οποιοδήποτε Bifidobacterium, κάνει το ίδιο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ακόμα δεν ξέρουμε ποια είναι χρήσιμα.
2. Διαβάστε τις συνθήκες συντήρησης και τηρήστε τις. Αυτό είναι το σημείο με τη μεγαλύτερη στήριξη στα διαθέσιμα δεδομένα. Αν η συσκευασία ζητά ψύξη, ψύξτε το. Αν ζητά ξηρό και δροσερό μέρος, μην αφήσετε το κουτί μέσα στο αυτοκίνητο τον Ιούλιο.
3. Δείτε την ημερομηνία λήξης με μάτι δύσπιστο. Η δηλωμένη μέτρηση μπορεί να μην διατηρηθεί μέχρι το τέλος. Ένα προϊόν που αγοράζεται με λίγο χρόνο μπροστά είναι διαφορετικό στοίχημα από ένα φρέσκο.
4. Στις τροφικές εκδοχές, αναζητήστε «ζωντανές και ενεργές καλλιέργειες». Για γιαούρτι, κεφίρ ή ξινολάχανο, η επεξεργασία μπορεί μερικές φορές να καταστρέψει τα φυσικά προβιοτικά, οπότε αξίζει να επιβεβαιώσετε αυτή την ένδειξη στην ετικέτα.
5. Μην μπερδεύετε την ποσότητα στελεχών με την ποιότητα. Δεν υπάρχει, στις διαθέσιμες πηγές, καμία ένδειξη ότι περισσότερα στελέχη είναι καλύτερα. Μια μεγάλη λίστα είναι απλώς μια μεγάλη λίστα.

Αν σκοπεύετε να πάρετε προβιοτικά μαζί σας σε ταξίδι, με ζέστη και ακανόνιστα ωράρια, υπάρχουν πρόσθετες πρακτικές σκέψεις — αλλά αυτό είναι θέμα άλλης σελίδας.

Σχετικά με την ερώτηση «ποιο είναι το καλύτερο προβιοτικό»

Δεν υπάρχει απάντηση. Δεν είναι υπεκφυγή: οι πηγές που συμβουλευτήκαμε δηλώνουν ρητά ότι δεν ξέρουμε ποιο προβιοτικό είναι το καλύτερο και καμία δεν κατατάσσει προϊόντα ή στελέχη για γενική χρήση. Κάθε άρθρο που σας παρουσιάζει έναν απόλυτο νικητή είτε επινοεί είτε πουλάει.

Αυτό που υπάρχει είναι ένα ανώμαλο τοπίο. Πολλοί τύποι, επιδράσεις που μπορεί να ποικίλλουν, και γνώση ακόμα υπό διαμόρφωση για το ποιο εξυπηρετεί τι. Η έρευνα σε αυτόν τον τομέα είναι αναδυόμενη: υπάρχουν υποσχετικές ενδείξεις, αλλά δεν βρισκόμαστε σε σταθερό έδαφος. Φράσεις όπως «η έρευνα υποδηλώνει» είναι έντιμες· «έχει αποδειχθεί ότι» δεν είναι.

Αυτό δεν σας αφήνει με δεμένα χέρια. Σας αφήνει με πιο ρεαλιστικές προσδοκίες — και οι ρεαλιστικές προσδοκίες είναι η καλύτερη προστασία από το να ξοδέψετε χρήματα περιμένοντας κάτι που δεν θα συμβεί.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν περισσότερο

Το NHS συμβουλεύει ότι τα άτομα με υπάρχουσα κατάσταση υγείας ή με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να μιλήσουν με γιατρό πριν πάρουν συμπληρώματα προβιοτικών. Το NCCIH προσθέτει ότι ο κίνδυνος επιβλαβών επιδράσεων είναι μεγαλύτερος σε άτομα με σοβαρές ασθένειες ή με διαταραγμένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Υπάρχει μια φράση του NCCIH που αξίζει να κρατήσετε: τα προβιοτικά δεν πρέπει να αποτελούν λόγο αναβολής της επίσκεψης σε επαγγελματία υγείας για οποιοδήποτε πρόβλημα. Αν κάτι σας ενοχλεί εδώ και εβδομάδες, το προβιοτικό δεν είναι το επόμενο βήμα — η επίσκεψη είναι.

Σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν χρησιμοποιήσετε συμπληρώματα. Είναι μια τυπική προειδοποίηση, αλλά είναι για να τη διαβάσετε.

Αν επιλέξετε συμπλήρωμα σε ζελεδάκια

Δεν έχουμε, σε αυτό το κείμενο, τρόπο να συγκρίνουμε μορφές με αυστηρότητα. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ό,τι βρίσκεται στην ετικέτα ενός συγκεκριμένου προϊόντος που γνωρίζουμε: τα Προβιοτικά Ζελεδάκια της TuttiBear. Η συνιστώμενη λήψη είναι δύο ζελεδάκια την ημέρα, για ενήλικες. Η ετικέτα αναφέρει ένα σύμπλεγμα μικροβιακών καλλιεργειών — διάφορα είδη Lactobacillus, Bifidobacterium, Lactococcus, Leuconostoc, Streptococcus και Pediococcus — και ένα σύμπλεγμα πεπτικών ενζύμων.

Αυτή είναι η δηλωμένη σύνθεση. Δεν είναι υπόσχεση αποτελέσματος, και δεν την παρουσιάζουμε ως τέτοια. Οι προειδοποιήσεις του ίδιου του προϊόντος αξίζουν την ίδια προσεκτική ανάγνωση που συστήσαμε παραπάνω: μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση· τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή ούτε έναν υγιεινό τρόπο ζωής· να φυλάσσεται μακριά από παιδιά· και, σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν από τη χρήση. Άτομα με ανοσοανεπάρκεια ή που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό πριν από τη χρήση. Περιέχει πολυόλες, και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει καθαρτική δράση.

Αν ψάχνετε μια μορφή εύκολη στη μάσηση και στην ένταξη σε μια ρουτίνα, είναι μια επιλογή που αξίζει να εξετάσετε. Αν ψάχνετε εγγύηση ότι οι μικροοργανισμοί φτάνουν ζωντανοί και σε επαρκή αριθμό στο έντερο, καμία ετικέτα — αυτού ή άλλου προϊόντος — δεν μπορεί να σας δώσει αυτή την εγγύηση γραπτώς.

Η πρακτική απόφαση, σε τρεις ερωτήσεις

Πριν αγοράσετε, κάντε στον εαυτό σας αυτές τις ερωτήσεις. Αν δεν μπορείτε να απαντήσετε στην πρώτη, σταματήστε.

• Έχω κάποια κατάσταση υγείας, παίρνω φάρμακα ή είναι το ανοσοποιητικό μου σύστημα εξασθενημένο; Αν ναι, μιλήστε πρώτα με τον γιατρό.
• Η ετικέτα αναφέρει τα στελέχη και λέει πώς να συντηρήσετε το προϊόν; Αν όχι, αγοράζετε στα τυφλά.
• Μπορώ να τηρήσω τη συντήρηση που υποδεικνύεται μέχρι το τέλος της ημερομηνίας λήξης; Αν όχι, το προϊόν μπορεί να χάσει μέρος της βιωσιμότητάς του πριν το τελειώσετε.

Και μια τελευταία σημείωση για την πνευματική εντιμότητα: οι περισσότερες από τις ερωτήσεις στις οποίες ένας αγοραστής θα ήθελε να δει απάντηση — ποια είναι η επαρκής μέτρηση, ποιο είναι το σωστό στέλεχος για τη δική μου περίπτωση, πόσος χρόνος μέχρι να παρατηρήσω κάτι — δεν έχουν σταθερή απάντηση. Όποιος σας πει το αντίθετο σας πουλάει βεβαιότητα, όχι γνώση.