Υαλουρονικό Οξύ

Το υαλουρονικό οξύ συγκρατεί νερό: οι μακριές αλυσίδες του σχηματίζουν ένα πλέγμα που δεσμεύει μεγάλη ποσότητα υγρού, γι' αυτό ο ιστός όπου βρίσκεται διατηρεί όγκο και ελαστικότητα. Στο δέρμα βρίσκεται ανάμεσα στις ίνες κολλαγόνου και ελαστίνης, στο μάτι συμβάλλει στη διαφάνεια του υαλώδους σώματος και στις αρθρώσεις αποτελεί μέρος του αρθρικού υγρού.

Δεν είναι ένα μόριο, αλλά οικογένεια μορίων με διαφορετικό μήκος αλυσίδας. Το μοριακό βάρος καθορίζει τη συμπεριφορά τους: οι μακριές αλυσίδες σχηματίζουν πυκνό πλέγμα και συγκρατούν πολύ νερό, ενώ οι κοντύτερες διαχέονται πιο εύκολα και αξιοποιούνται κυρίως σε τοπικά προϊόντα. Στις ετικέτες συμπληρωμάτων η διάκριση εμφανίζεται σπάνια με αριθμό· όταν αναγράφεται, αφορά την πρώτη ύλη και όχι κάποια ιδιότητα του τελικού σκευάσματος.

Πού το συναντάμε στη διατροφή

Η τροφή δεν αποτελεί σοβαρή πηγή του. Απαντά σε ζωικά μέρη πλούσια σε συνδετικό ιστό, όπως ο ζωμός από κόκαλα, τα πόδια και η πέτσα πουλερικών και κάποια εντόσθια, αλλά οι ποσότητες σε ένα κανονικό γεύμα είναι μικρές και δύσκολα μετρήσιμες. Γι' αυτό το υαλουρονικό στα συμπληρώματα δεν προέρχεται από τροφή: παράγεται με ζύμωση βακτηρίων σε δεξαμενή και μετά καθαρίζεται.

Γιατί το όνομά του αλλάζει ανάλογα με το προϊόν

Σε καλλυντικά και ενέσιμα μιλάμε για υαλουρονικό οξύ, ενώ σε συμπληρώματα η ίδια ουσία εμφανίζεται συχνότερα ως άλας νατρίου, δηλαδή υαλουρονικό νάτριο, επειδή έτσι διατηρείται καλύτερα μέσα σε ένα σκεύασμα. Στην επιστημονική βιβλιογραφία απαντά και ο όρος υαλουρονάνη. Οι τρεις όροι περιγράφουν την ίδια οικογένεια μορίων με διαφορετική ονομασία ανάλογα με τη μορφή, και αυτό εξηγεί γιατί ο ίδιος κατάλογος συστατικών μπορεί να φαίνεται διαφορετικός από προϊόν σε προϊόν.

Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας αφορά την ένεση και όχι τη λήψη από το στόμα: το υαλουρονικό μελετάται κυρίως ως ενέσιμο υλικό σε αρθρώσεις, και τα ευρήματα εκείνων των μελετών δεν μεταφέρονται σε ένα ζελεδάκι. Η από του στόματος χορήγηση έχει μελετηθεί σε πολύ μικρότερη έκταση, και αυτό είναι το βασικό όριο για όποιον διαβάζει ετικέτες.

Τι εξέτασε η έρευνα για το δέρμα

Μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό σκεύασμα δοκιμή σε 150 υγιείς ενήλικες εξέτασε υαλουρονικό νατρίου από το στόμα για δώδεκα εβδομάδες και ανέφερε βελτίωση στην ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος και μείωση της απώλειας νερού και του βάθους των περιορθαλμικών ρυτίδων σε σύγκριση με το εικονικό σκεύασμα ¹. Πρόκειται για μία δοκιμή, με συγκεκριμένες μετρήσεις και συγκεκριμένο πληθυσμό· δεν δείχνει ότι το ίδιο συμβαίνει σε κάθε άνθρωπο, ούτε πόσο διαρκεί η εικόνα μετά το τέλος της μελέτης.

Τι εξέτασε η έρευνα με ενέσεις

Σε μια μελέτη, 24 ενήλικες με πόνο στον ώμο κατανεμήθηκαν τυχαία σε ένεση υαλουρονικού νατρίου ή σε φυσικοθεραπευτικές μεθόδους και αξιολογήθηκαν με κλίμακα πόνου, εύρος κίνησης και λειτουργική αξιολόγηση στην αρχή, στην τρίτη εβδομάδα, στον τρίτο μήνα και στον τέταρτο χρόνο· οι συγγραφείς δεν εντόπισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες σε όλες τις μετρήσεις ². Σε μελέτη παράτασης μιας τυχαιοποιημένης δοκιμής, 433 συμμετέχοντες έλαβαν τρεις εβδομαδιαίες ενέσεις και οι ερευνητές κατέγραψαν ανεπιθύμητες ενέργειες και τη διατήρηση της βελτίωσης του πόνου σε σχέση με την αρχική μέτρηση ³. Και οι δύο μελέτες αφορούν ενέσιμη χορήγηση σε ενήλικες και δεν περιγράφουν τι συμβαίνει όταν το υαλουρονικό καταπίνεται.

Τι δεν έχει απαντηθεί

Δεν υπάρχει καθιερωμένη απάντηση στο αν το υαλουρονικό που καταπίνεται φτάνει στον ιστό του δέρματος ή των αρθρώσεων, ούτε στο πόσο καιρό θα έπρεπε κανείς να το παρακολουθεί για να δει κάτι. Οι δοκιμές που υπάρχουν είναι λίγες και μικρές, γι' αυτό η εικόνα παραμένει πρώιμη. Τα όρια της από του στόματος χορήγησης συζητούνται αναλυτικά στο πώς λειτουργεί το υαλουρονικό οξύ, ενώ το αν έχει νόημα να το παίρνει κανείς σε συγκεκριμένη ώρα της ημέρας το πραγματεύεται το πότε να το παίρνετε.

Το πρώτο πράγμα που κοιτάμε είναι το όνομα του συστατικού: υαλουρονικό οξύ, υαλουρονικό νάτριο ή υαλουρονάνη. Και οι τρεις ονομασίες δηλώνουν την ίδια οικογένεια μορίων, αλλά διαφορετική πρώτη ύλη: το άλας νατρίου είναι η συνηθέστερη μορφή μέσα σε σκευάσματα, επειδή διατηρείται καλύτερα.

Στη λίστα των συστατικών τα ονόματα είναι υποχρεωτικά, αλλά η σειρά δεν δείχνει πόσο υπάρχει από το καθένα: τα συστατικά αναγράφονται κατά φθίνουσα σειρά βάρους, χωρίς ποσότητα ανά μονάδα, και τα ποσά εμφανίζονται μόνο στον πίνακα διατροφικών πληροφοριών. Έτσι, το ότι ένα όνομα βρίσκεται μέσα στη λίστα δεν αποκαλύπτει από μόνο του αν η ποσότητα είναι μικρή ή μεγάλη σε σύγκριση με άλλα προϊόντα.

Τι μας λέει και τι δεν μας λέει η ετικέτα

• Μας λέει ποια μορφή χρησιμοποιείται (οξύ, άλας νατρίου, υαλουρονάνη) και σε ποια κατηγορία προϊόντος βρίσκεται.
• Μας λέει αν το σκεύασμα συνδυάζει το υαλουρονικό με άλλα συστατικά, όπως βιταμίνη C, κολλαγόνο ή βιοτίνη, χωρίς να εξηγεί γιατί συνδυάζονται.
• Δεν μας λέει το μοριακό βάρος της πρώτης ύλης, εκτός αν αναγράφεται ρητά στην ετικέτα.
• Δεν μας λέει αν το προϊόν έχει μελετηθεί για το αποτέλεσμα που περιγράφει κάποια μελέτη· οι μελέτες αφορούν το συστατικό, όχι το κάθε σκεύασμα της αγοράς.
• Δεν μας λέει αν ταιριάζει σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο· αυτό το κρίνει όποιος γνωρίζει το ιστορικό του.

Για τα ζελεδάκια της TuttiBear, τα ποσά και οι οδηγίες της ετικέτας εμφανίζονται αναλυτικά στη σελίδα του κάθε προϊόντος, όπως ακριβώς αναγράφονται στη συσκευασία. Όταν συγκρίνει κανείς δύο σκευάσματα, αξίζει να κοιτάζει πρώτα τη μορφή και τα συνοδά συστατικά και μετά τον πίνακα, γιατί μόνο ο πίνακας δίνει ποσά.

Αν παίρνετε φάρμακα, είστε έγκυος ή θηλάζετε, έχετε πρόβλημα υγείας ή έχετε αμφιβολίες, ρωτήστε πρώτα έναν φαρμακοποιό ή γιατρό.