Haaruitval in het najaar: normaal of zorgwekkend?

Waarschijnlijk is er niets aan de hand. Haaruitval is iets wat je lichaam elke dag doet, en de meeste mensen merken het niet eens. Het NHS geeft aan dat het normaal is om 50 tot 100 haren per dag te verliezen, en de American Academy of Dermatology legt uit waarom: je lichaam laat continu nieuw haar groeien en stoot het oude af, en dat afstoten is geen teken van haarverlies. Zie je op dit moment van het jaar meer haren op de douchevloer of in je borstel? Onthoud dan vooral dit: hoogstwaarschijnlijk val je binnen de normale marge.

Toch is het idee dat haar in het najaar meer uitvalt geen mythe die op sociale media is verzonnen. Er is enige wetenschappelijke basis, al is die klein en weinig stevig. Er bestaat één onderzoek over dit onderwerp, maar het is oud en klein. We nemen het stap voor stap door.

Is haaruitval in het najaar normaal? Wat onderzoek suggereert

Een onderzoek uit 1996 volgde tien mannen gedurende acht tot veertien jaar, met foto's van de hoofdhuid, en vond een jaarlijks ritme in haaruitval. Het grootste aandeel haren in de rustfase — de zogenaamde telogene fase, waarin de haar stopt met groeien en uiteindelijk uitvalt — kwam aan het einde van de zomer en in het begin van het najaar. De auteurs brachten dat ritme in verband met klimatologische factoren, zoals het aantal uren zonlicht.

Nu het belangrijke deel, dat vaak wordt weggelaten wanneer dit onderzoek wordt aangehaald. Tien mannen. Een kleine studie, met een steekproef die geen conclusies over de algemene bevolking toelaat. We weten niet of hetzelfde patroon bij vrouwen optreedt, en ook niet of het in Nederland of België hetzelfde werkt. We weten ook niet hoeveel extra haar iemand in het najaar kan verliezen, of hoe lang dat duurt. Geen van die antwoorden staat in de literatuur die we hebben.

Dus: ja, het is aannemelijk dat er een seizoensvariatie bestaat. Nee, het is geen wet van het menselijk lichaam. En nee, het is op zichzelf geen reden om in paniek te raken of om meteen supplementen te gaan kopen.

De uitval die niets met het seizoen te maken heeft

Hier ligt het punt dat alles verandert. Overmatige haaruitval kan een reactie zijn op iets wat je lichaam is overkomen, en niet op het seizoen. De American Academy of Dermatology beschrijft een veelvoorkomende aandoening, telogeen effluvium, die optreedt na stressfactoren zoals gewichtsverlies, een bevalling, veel stress, hoge koorts, een operatie of het herstellen van een ziekte. En er is een detail dat veel mensen verrast: de meeste mensen merken de uitval pas enkele maanden na de gebeurtenis. Het haar valt later uit dan de oorzaak.

Dat betekent dat de haren die je vandaag op de vloer ziet, kunnen horen bij iets wat je in de zomer is overkomen. Een lastige lente, een streng dieet, een periode van zwaar werk. Het goede nieuws, volgens dezelfde bron, is dat haaruitval vaak vanzelf stopt.

Het NHS voegt toe dat de meeste haaruitval geen behandeling nodig heeft en tijdelijk is — in dat geval groeit het haar weer aan — of een normaal onderdeel van het ouder worden. Onder de tijdelijke oorzaken die het noemt, staan ziekte, stress, kankerbehandeling, gewichtsverlies en ijzertekort. Merk op dat geen daarvan de wisseling van seizoen is.

Wat je deze week kunt veranderen

Voordat je aan potjes en pillen denkt, loont het om te kijken naar wat van jou afhangt. Niet omdat er een gegarandeerde formule bestaat, maar omdat sommige van deze dingen het vaakst in verband worden gebracht met reactieve uitval.

Begin bij je voeding. Het NHS noemt ijzertekort en gewichtsverlies onder de tijdelijke oorzaken van haaruitval. Dat betekent niet dat je jezelf een tekort moet vaststellen, en ook niet dat je op eigen houtje ijzer moet slikken — te veel ijzer is ook niet onschadelijk. Het betekent dat gevarieerd en evenwichtig eten, zonder extreme beperkingen, het redelijke uitgangspunt is. Vermoed je dat je al maanden weinig of slecht eet, dan is dat het gesprek dat je eerst moet voeren.

Dan stress. Die staat op de lijst van de American Academy of Dermatology en op die van het NHS. Ik ga je niet vertellen dat mediteren haaruitval oplost, want niets in de gegevens garandeert dat. Maar als je door een periode van hoge stress gaat, is die periode waarschijnlijk deel van de verklaring, en het aanpakken ervan heeft op zichzelf waarde.

En je haarverzorging. Vermijd te strak vastzetten van je haar, vermijd herhaalde agressieve behandelingen, en geef het tijd. Elke twee weken van shampoo wisselen is geen strategie — het is ruis.

Wat meestal niet helpt

Er is een lange lijst populaire adviezen die sneller rondgaat dan het bewijs. Huismiddeltjes met olie op de haarwortel, recepten van oma, wonderproducten die met voor-en-na foto's worden aangeprezen. Niets in de beschikbare gegevens ondersteunt dat ze werken.

Het helpt ook niet om alles tegelijk te veranderen. Als je in dezelfde week een nieuwe shampoo, een nieuw dieet, een supplement en een slaapritueel begint, weet je over drie maanden niet wat het verschil heeft gemaakt — of dat er überhaupt iets verschil heeft gemaakt.

En er is een veelgemaakte leesfout: de haren tellen die bij het wassen uitvallen en concluderen dat je haar verliest. Het NHS geeft aan dat het normaal is om 50 tot 100 haren per dag te verliezen, vaak zonder het te merken, dus wat je op één dag in de afvoer ziet, zegt weinig.

Waar supplementen wel en niet passen

Dit is het deel waarin veel merken overdrijven. Laten we duidelijk zijn: er is hier geen enkel supplement dat haaruitval behandelt, en geen enkel dat het gesprek met een zorgprofessional vervangt.

Biotine is het ingrediënt dat het vaakst met haar en nagels in verband wordt gebracht. Wat bestaat er? Een overzicht uit 2017 over het gebruik van biotine bij haaruitval concludeerde dat het onderzoek dat biotine voor haargroei en nagelgroei bij gezonde mensen ondersteunt, beperkt is. De gevallen die verbeterden, hadden een onderliggende oorzaak van slechte haargroei of nagelgroei. En de auteurs vonden onvoldoende bewijs om suppletie bij gezonde personen aan te bevelen. Dat is het tegenovergestelde van wat de reclame suggereert. Is jouw probleem seizoensgebonden en is je lichaam gezond, dan is biotine waarschijnlijk niet wat je mist.

Een praktische waarschuwing die meer waard is dan welke belofte dan ook: biotine kan de uitslagen van sommige laboratoriumtests beïnvloeden. Laat je regelmatig bloed prikken, of staat dat binnenkort te gebeuren, meld dan aan je arts en het laboratorium dat je een supplement met biotine gebruikt. Dit staat op de verpakking zelf en is belangrijk.

Wil je na dit alles toch een supplement in je routine opnemen, dan zijn de Gummies voor Haar en Nagels een product dat in deze categorie bestaat — twee gummies per dag, voor volwassenen. We presenteren ze niet als oplossing voor najaarsuitval, want we hebben geen gegevens die dat ondersteunen. Lees altijd het etiket en overschrijd de aanbevolen dagelijkse dosis niet. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl. Raadpleeg bij zwangerschap, borstvoeding, ziekte of gebruik van medicijnen een zorgprofessional voordat je het gebruikt. Bevat polyolen; overmatige consumptie kan een laxerend effect hebben.

Wanneer is dit niet meer normaal

Dit is het onderscheid dat het meest uitmaakt, en het is eenvoudig. Overmatige uitval en haarverlies zijn niet hetzelfde. De American Academy of Dermatology is duidelijk: een terugwijkende haarlijn, een kale plek of algemene verdunning zijn tekenen van haarverlies, niet van normale haarafgifte. Een dermatoloog kan het ene van het andere onderscheiden.

Het NHS adviseert een arts te raadplegen als je je zorgen maakt over haaruitval. Wacht niet tot het \"alleen het seizoen\" is als je kale plekken ziet, als je haar zichtbaar dunner is geworden over maanden, of als de uitval met andere klachten samengaat. Maak een afspraak. Het is goedkoop, snel en haalt de twijfel weg.

Zie je daarentegen vooral meer haren op de vloer gedurende een paar weken in het najaar, met een gelijk gebleven hoofdhuid en zonder kale plekken, dan hoor je waarschijnlijk bij de groep bij wie niets ernstigs aan de hand is.

Hoe lang duurt het voordat je weet of iets is veranderd

Heb geduld met de kalender. De American Academy of Dermatology merkt op dat mensen de overmatige uitval meestal enkele maanden na de stressfactor opmerken. Als de uitval met vertraging komt, verdwijnt die ook niet van de ene op de andere dag.

In de praktijk betekent dat: elke verandering die je deze week doorvoert — voeding, stresshantering, routine — heeft weken of maanden nodig voordat je er iets over kunt zeggen. Dat is niet wat je wilt horen, maar het is wat de gegevens toelaten. En als de uitval vanzelf stopt, zoals vaak gebeurt, weet je misschien nooit zeker wat het heeft gestopt. Dat is normaal en geen reden om te blijven kopen.

Een laatste advies, en het eerlijkste dat we hebben: voordat je geld uitgeeft aan potjes, tel twee weken lang je haren en kijk of er kale plekken zijn. Zijn die er niet, geef het dan tijd. Zijn die er wel, of blijft de twijfel, praat dan met een arts of apotheker. Dat gesprek is gratis en lost meer op dan welk supplement dan ook.