Ρετινόλη: κάνει κακό; Αλήθειες και κίνδυνοι

Η ρετινόλη κάνει κακό; Για τους περισσότερους ανθρώπους, σε φυσιολογικές ποσότητες και με απλές προφυλάξεις, όχι. Η ρετινόλη είναι μια μορφή βιταμίνης Α — μιας λιποδιαλυτής βιταμίνης που το σώμα μετατρέπει σε ρετινάλη και ρετινοϊκό οξύ, μόρια που δρουν σε πολλαπλούς μοριακούς στόχους, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών υποδοχέων και της οψίνης στον αμφιβληστροειδή ¹. Το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η ουσία, αλλά η δόση, ο τρόπος χρήσης και ποιος τη χρησιμοποιεί: η βιταμίνη Α αποθηκεύεται στο ήπαρ και η περίσσεια συσσωρεύεται με τον χρόνο.

Το άρθρο αυτό εστιάζει κυρίως στη ρετινόλη από του στόματος (συμπληρώματα), γιατί εκεί βρίσκονται οι πιο σχετικοί κίνδυνοι, και τη διακρίνει από την τοπική ρετινόλη (κρέμες και ορούς), της οποίας η ασφάλεια είναι διαφορετική. Αν θέλετε να μάθετε αν μπορείτε να την πάρετε, ποιοι πρέπει να προσέχουν και τι να κάνετε αν κάτι πάει στραβά, θα βρείτε εδώ τις απαντήσεις με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία.

Τι είναι η ρετινόλη και γιατί είναι απαραίτητη;

Η ρετινόλη είναι η προδιαμορφωμένη μορφή βιταμίνης Α που υπάρχει σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως το συκώτι, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά· τα λαχανικά και τα φρούτα παρέχουν καροτενοειδή, πολλά από τα οποία είναι προβιταμίνη Α, την οποία ο οργανισμός μετατρέπει στις ενεργές μορφές ¹. Η βιταμίνη Α συμμετέχει στη σωστή λειτουργία πολλαπλών φυσιολογικών λειτουργιών, συμπεριλαμβανομένης της όρασης και της ανοσολογικής άμυνας ¹.

Δεν είναι, επομένως, ένα εξωτικό συστατικό: είναι ένα ζωτικό μικροθρεπτικό στοιχείο που το σώμα ήδη γνωρίζει και χρειάζεται. Το ερώτημα που απαντά αυτό το άρθρο είναι άλλο — τι συμβαίνει όταν παίρνετε περισσότερη από όση χρειάζεστε, ή όταν την παίρνετε χωρίς να λάβετε υπόψη το ατομικό σας πλαίσιο.

Είναι ασφαλής η ρετινόλη; Η σύντομη απάντηση

Ναι, για τους περισσότερους ανθρώπους, σε φυσιολογικές ποσότητες. Η τοξικότητα της βιταμίνης Α έχει συσχετιστεί κυρίως με την υπερβολική κατανάλωση συμπληρωμάτων και με διατροφές εξαιρετικά πλούσιες σε προδιαμορφωμένη βιταμίνη Α ². Τα αναφερόμενα περιστατικά τοξικότητας από βιταμίνη Α είναι σπάνια: μεταξύ 1976 και 1987, ο μέσος όρος ήταν λιγότερα από 10 περιστατικά τον χρόνο ³.

Αλλά «ασφαλής» δεν σημαίνει «χωρίς επιδράσεις» ούτε «κατάλληλη για όλους». Υπάρχουν ομάδες με αυξημένη ευαλωτότητα και υπάρχουν σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται. Επιπλέον, η ασφάλεια της τοπικής ρετινόλης (που εφαρμόζεται στο δέρμα) είναι διαφορετική από εκείνη της από του στόματος ρετινόλης (που καταπίνεται) — αυτό το άρθρο επικεντρώνεται στη δεύτερη, αναφέροντας την πρώτη όταν είναι σχετικό, για να αποφεύγονται συγχύσεις.

Από ποια δόση και πάνω γίνεται πρόβλημα η ρετινόλη;

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα, και η απάντηση έχει συγκεκριμένους αριθμούς. Μια ανασκόπηση του 1990 αναφέρει ότι η κατανάλωση 25.000 έως 50.000 IU την ημέρα για αρκετούς μήνες ή περισσότερο μπορεί να προκαλέσει πολλαπλές ανεπιθύμητες ενέργειες ². Οι ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες περιλαμβάνουν τα παιδιά, με ανεπιθύμητες ενέργειες από 1.500 IU/kg/ημέρα, και τις έγκυες, με συγγενείς δυσπλασίες που σχετίζονται με μητρική πρόσληψη από περίπου 25.000 IU/ημέρα — αν και το ακριβές όριο για συγγενείς ανωμαλίες δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τα διαθέσιμα δεδομένα ².

Σε παλαιότερη ανασκόπηση, η οξεία υπερβιταμίνωση Α περιγράφηκε μετά από πρόσληψη 500.000 IU ή περισσότερο από ενήλικες (πάνω από 100 φορές τη συνιστώμενη ημερήσια δόση), με συμπτώματα συνήθως αναστρέψιμα όταν σταματήσει η υπερβολή ³. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη χρόνια τοξικότητα περιλαμβάνουν το σχήμα δοσολογίας, τη φυσική μορφή της βιταμίνης, τη γενική κατάσταση υγείας, διατροφικούς παράγοντες όπως η αιθανόλη και η πρόσληψη πρωτεΐνης, και αλληλεπιδράσεις με τις βιταμίνες C, D, E και K ³.

Σημειώστε ότι αυτές οι τιμές είναι δόσεις που μελετήθηκαν σε πλαίσια τοξικότητας — δεν είναι οδηγίες λήψης ούτε συστάσεις. Αυτό που αξίζει να κρατήσετε είναι ότι υπάρχει ένα περιθώριο ανάμεσα σε αυτό που χρειάζεται το σώμα και σε αυτό που γίνεται προβληματικό, και ότι αυτό το περιθώριο είναι στενότερο σε ορισμένες ομάδες.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα με τη ρετινόλη

Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η συμπλήρωση βιταμίνης Α απαιτεί επαγγελματική επίβλεψη. Τα στοιχεία δείχνουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε:

Έγκυες: η βιταμίνη Α σε υψηλές δόσεις έχει συσχετιστεί με συγγενείς δυσπλασίες, αν και δεν έχει τεκμηριωθεί σχέση αιτίας και αποτελέσματος στον άνθρωπο ³. Η συμπλήρωση σε αυτή τη φάση πρέπει να γίνεται μόνο με υπόδειξη επαγγελματία υγείας.

Παιδιά: οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εμφανιστούν με χαμηλότερες προσλήψεις από ό,τι στους ενήλικες — από 1.500 IU/kg/ημέρα ². Μη δίνετε ποτέ συμπλήρωμα ενηλίκου σε παιδί.

Άτομα με ηπατική νόσο: οι χαμηλότερες προσλήψεις που προκάλεσαν τοξικότητα αφορούσαν άτομα με διαταραγμένη ηπατική λειτουργία λόγω φαρμάκων, ιογενούς ηπατίτιδας ή πρωτεϊνο-ενεργειακού υποσιτισμού ².

Άτομα που ήδη παίρνουν άλλα συμπληρώματα με βιταμίνη Α ή πολυβιταμίνες: είναι εύκολο να αθροίσετε δόσεις χωρίς να το καταλάβετε.

Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η συμπλήρωση βιταμίνης Α απαιτεί επαγγελματική επίβλεψη. Τα στοιχεία δείχνουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε:

Έγκυες: η βιταμίνη Α σε υψηλές δόσεις έχει συσχετιστεί με συγγενείς δυσπλασίες, αν και δεν έχει τεκμηριωθεί σχέση αιτίας-αποτελέσματος σε ανθρώπους ³. Η συμπλήρωση σε αυτή τη φάση πρέπει να γίνεται μόνο με υπόδειξη επαγγελματία υγείας.

Παιδιά: οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορούν να εμφανιστούν με χαμηλότερες προσλήψεις από ό,τι στους ενήλικες — από 1.500 IU/kg/ημέρα ². Μην δίνετε ποτέ συμπλήρωμα ενηλίκων σε παιδί.

Άτομα με ηπατική νόσο: οι χαμηλότερες προσλήψεις που προκάλεσαν τοξικότητα συνέβησαν σε άτομα με ηπατική λειτουργία διαταραγμένη από φάρμακα, ιογενή ηπατίτιδα ή πρωτεϊνο-ενεργειακό υποσιτισμό ².

Άτομα που παίρνουν ήδη άλλα συμπληρώματα με βιταμίνη Α ή πολυβιταμίνες: είναι εύκολο να αθροιστούν οι δόσεις χωρίς να το καταλάβετε.

Αν είστε έγκυος, θηλάζετε, έχετε χρόνια πάθηση ή παίρνετε τακτικά φάρμακα, μιλήστε με έναν επαγγελματία υγείας πριν χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα με βιταμίνη Α.

Συχνές παρενέργειες και σημάδια συναγερμού

Οι ήπιες επιδράσεις — περιστασιακός πονοκέφαλος, ναυτία, ξηρό δέρμα, σκασμένα χείλη — είναι συνήθως παροδικές και τείνουν να υποχωρήσουν με την προσαρμογή της δόσης. Τα σημάδια τοξικότητας είναι κάτι άλλο: επίμονοι έμετοι, θολή όραση, έντονος πονοκέφαλος, ζάλη, πόνος στα οστά ή στις αρθρώσεις, κιτρίνισμα του δέρματος ή αιμορραγία χωρίς προφανή αιτία απαιτούν άμεση διακοπή και ιατρική αξιολόγηση.

Η διάκριση είναι σημαντική: μια ήπια και παροδική ενόχληση δεν είναι το ίδιο με μια εικόνα τοξικότητας. Σε περίπτωση αμφιβολίας, και κυρίως αν είστε έγκυος ή σχεδιάζετε να μείνετε έγκυος, σταματήστε και μιλήστε με τον γιατρό σας.

Αλληλεπιδράσεις που αξίζει να γνωρίζετε

Η βιταμίνη Α αλληλεπιδρά με διάφορους παράγοντες. Η ανασκόπηση του 1990 αναφέρει ότι ορισμένα φάρμακα ή χημικές ουσίες μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την τοξικότητα της βιταμίνης Α σε ζώα, και ότι οι αλληλεπιδράσεις με τις βιταμίνες C, D, E και K επηρεάζουν τη χρόνια τοξικότητα ³. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ είναι ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη, δεδομένου του ρόλου του ήπατος στην αποθήκευση αυτής της βιταμίνης ².

Υπάρχει ακόμη μια αλληλεπίδραση που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή: τα φάρμακα για την ακμή με βάση τα από του στόματος ρετινοειδή, όπως η ισοτρετινοΐνη. Η ταυτόχρονη λήψη ρετινόλης αυξάνει τον κίνδυνο τοξικότητας από βιταμίνη Α, γι' αυτό δεν πρέπει ποτέ να συνδυάζετε τα δύο χωρίς ιατρική υπόδειξη. Η ίδια προσοχή ισχύει για αντιπηκτικά όπως η βαρφαρίνη, καθώς οι υψηλές δόσεις βιταμίνης Α μπορούν να επηρεάσουν την πήξη του αίματος.

Αν παίρνετε φάρμακα τακτικά — ακόμη κι αν δεν είναι από του στόματος ρετινοειδή —, ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας αν η βιταμίνη Α είναι ασφαλής για εσάς. Είναι μια απλή και συνηθισμένη ερώτηση.

Ρετινόλη σε ζελεδάκια: τι αλλάζει στην πράξη

Δεν υπάρχουν μελέτες που να συγκρίνουν άμεσα τα ζελεδάκια με τα δισκία βιταμίνης Α, οπότε δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ισοδυναμία ή υπεροχή της μιας μορφής έναντι της άλλης. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η βιταμίνη Α είναι λιποδιαλυτή και ότι ο οργανισμός μεταβολίζει τις φυσικές μορφές και την προβιταμίνη Α σε βιολογικά ενεργές μορφές ¹.

Αυτό που αλλάζει με τα ζελεδάκια είναι κυρίως η ευκολία και η διαχείριση του κινδύνου: μασιούνται εύκολα και γι' αυτό είναι πιο δελεαστικά για υπερβολική κατανάλωση. Κρατήστε το βάζο μακριά από τα παιδιά. Αν ένα παιδί καταναλώσει πολλά ζελεδάκια μαζί, επικοινωνήστε αμέσως με έναν επαγγελματία υγείας ή με το κέντρο δηλητηριάσεων.

Αν ένα παιδί καταναλώσει πολλά ζελεδάκια με τη μία, μην περιμένετε να δείτε τι θα συμβεί: επικοινωνήστε αμέσως με τον γιατρό σας, τον φαρμακοποιό ή το κέντρο δηλητηριάσεων της χώρας σας.

Επιπλέον, τα ζελεδάκια περιέχουν συνήθως πολυόλες ή σάκχαρα, κάτι που έχει επιπτώσεις στην υγεία των δοντιών και σε όσους ελέγχουν την πρόσληψη ζάχαρης. Ελέγξτε την ετικέτα και αντιμετωπίστε το συμπλήρωμα ως προϊόν με καθορισμένη δόση, όχι ως καραμέλα.

Αξίζει επίσης να γνωρίζετε ότι οι βιταμίνες είναι ευαίσθητες στη θερμότητα και την υγρασία, και η διαδικασία παρασκευής των ζελεδακίων μπορεί να υποβαθμίσει μέρος της ρετινόλης. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ζελεδάκια δεν λειτουργούν, αλλά σημαίνει ότι η δόση που πραγματικά λαμβάνετε μπορεί να μην αντιστοιχεί ακριβώς σε αυτή της ετικέτας. Αν η ακρίβεια της δόσης είναι κρίσιμη για εσάς, μιλήστε με τον φαρμακοποιό σας για τον καλύτερο τρόπο λήψης.

Τι λέει η ετικέτα ενός προϊόντος με βιταμίνη Α

Ένα πρακτικό παράδειγμα βοηθά στην ερμηνεία των αριθμών. Τα Ζελεδάκια για Μαλλιά και Νύχια παρέχουν 630 µg βιταμίνης Α ανά μερίδα 2 ζελεδακίων, που αντιστοιχεί στο 79 % της τιμής αναφοράς του θρεπτικού συστατικού. Ο τρόπος χρήσης που αναγράφεται είναι να μασάτε 2 ζελεδάκια την ημέρα, κατά προτίμηση μετά από γεύμα, και η προειδοποίηση της ετικέτας είναι σαφής: μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση· σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή λήψης φαρμάκων, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας πριν από τη χρήση· περιέχει πολυόλες και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει υπακτική δράση.

Για να βάλουμε τον αριθμό σε πλαίσιο: το ανώτατο ανεκτό επίπεδο προσχηματισμένης βιταμίνης Α για ενήλικες είναι 3000 µg την ημέρα ⁴, και η τιμή αναφοράς του θρεπτικού συστατικού είναι 800 µg την ημέρα ⁵. Η δόση της ετικέτας (630 µg την ημέρα) βρίσκεται, επομένως, εντός και των δύο.

Προσέξτε ότι η δόση της ετικέτας (630 µg την ημέρα) είναι πολύ χαμηλότερη από τις δόσεις που σχετίζονται με τοξικότητα στις μελέτες (25 000 IU/ημέρα ή περισσότερο, για μήνες) ². Παρ' όλα αυτά, αν παίρνετε ήδη άλλα συμπληρώματα με βιταμίνη Α, το ημερήσιο σύνολο μπορεί να αθροιστεί. Για να εμβαθύνετε στην ανάγνωση των ετικετών, δείτε τον οδηγό για τη ρετινόλη: ημερήσια δόση και πώς να διαβάζετε τις ετικέτες.

Η από του στόματος ρετινόλη βελτιώνει το δέρμα;

Αυτή είναι μια συχνή προσδοκία που αξίζει διευκρίνιση. Τα στοιχεία για την τοπική ρετινόλη και την υγεία του δέρματος είναι διαφορετικά από τα στοιχεία για την από του στόματος ρετινόλη. Η βιταμίνη Α παίζει ρόλο σε όλα τα στάδια της επούλωσης τραυμάτων και εμπλέκεται στη διέγερση της επιθηλιακής ανάπτυξης, των ινοβλαστών, της σύνθεσης κολλαγόνου και της επιθηλιοποίησης, αλλά οι περισσότερες μελέτες είναι σε ζώα και οι μελέτες σε ανθρώπους είναι περιορισμένες ⁶.

Σε μια συστηματική ανασκόπηση 36 μελετών με 2339 ασθενείς σχετικά με διατροφικές παρεμβάσεις σε τραύματα διαφόρων τύπων, αναφέρθηκαν καλύτερα αποτελέσματα σε ορισμένα πλαίσια, αλλά δεν υπάρχει επίσημη σύσταση για τη χρήση βιταμινών και μετάλλων με σκοπό τη βελτιστοποίηση της επούλωσης ⁷. Αυτό δεν στηρίζει την ιδέα ότι η λήψη από του στόματος ρετινόλης κάνει το δέρμα πιο όμορφο σε υγιείς ανθρώπους. Αν ο στόχος σας είναι το δέρμα, μιλήστε με έναν δερματολόγο πριν επενδύσετε σε συμπληρώματα.

Τι λέει η τεκμηρίωση για τη συμπλήρωση σε όσους έχουν ήδη επαρκή επίπεδα

Η βιταμίνη Α έχει μία από τις πιο στέρεες επιστημονικές ιστορίες στη διατροφή, αλλά υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην τεκμηρίωση για την ανεπάρκεια και στην τεκμηρίωση για τη συμπλήρωση σε καλά θρεμμένους ανθρώπους. Μια συστηματική ανασκόπηση με μετα-ανάλυση 120 τυχαιοποιημένων δοκιμών, με 1 671 672 συμμετέχοντες (οι περισσότεροι παιδιά), κατέληξε ότι η βιταμίνη Α δεν μείωσε τη θνησιμότητα σε μεμονωμένα τυχαιοποιημένες δοκιμές (RR 0,99; 95 % CI 0,93 έως 1,05) ⁸.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η βιταμίνη Α δεν είναι απαραίτητη — σημαίνει ότι, σε όσους έχουν ήδη επαρκή επίπεδα, η λήψη περισσότερης δεν προσφέρει επιπλέον αποδεδειγμένα οφέλη και μπορεί να κρύβει κινδύνους. Αν υποψιάζεστε ανεπάρκεια, ο δρόμος είναι μια εξέταση αίματος και η καθοδήγηση ενός επαγγελματία υγείας, όχι η αυτο-συμπλήρωση.

Μύθοι και αλήθειες για τη ρετινόλη

Ισχυρισμός	Τι δείχνει η τεκμηρίωση
«Η ρετινόλη είναι τοξική και δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιείται σε τίποτα.»	Λάθος. Σε φυσιολογικές δόσεις είναι ασφαλής για τους περισσότερους· η τοξικότητα σχετίζεται με την υπερβολική κατανάλωση συμπληρωμάτων 2.
«Η ρετινόλη μπορεί να προκαλέσει συγγενείς ανωμαλίες σε υψηλές δόσεις στην εγκυμοσύνη.»	Αληθές. Έχουν αναφερθεί συγγενείς ανωμαλίες που σχετίζονται με τη μητρική χρήση υψηλών δόσεων, αν και χωρίς τεκμηριωμένη σχέση αιτίας και αποτελέσματος 3.
«Η ρετινόλη βλάπτει το συκώτι.»	Μισή αλήθεια. Οι χαμηλότερες προσλήψεις που προκάλεσαν τοξικότητα συνέβησαν σε άτομα με διαταραγμένη ηπατική λειτουργία 2.
«Η λήψη από του στόματος ρετινόλης κάνει το δέρμα πιο όμορφο.»	Δεν τεκμηριώνεται. Η τεκμηρίωση για την επούλωση είναι κυρίως από μελέτες σε ζώα και οι μελέτες σε ανθρώπους είναι περιορισμένες 6.
«Η φυσική ρετινόλη είναι καλύτερη από τη συνθετική.»	Χωρίς τεκμηρίωση. Ο οργανισμός μεταβολίζει τις φυσικές μορφές και την προβιταμίνη Α σε ενεργές μορφές 1.

Τι να κάνετε στη συνέχεια

Αν σκέφτεστε να πάρετε ρετινόλη, το πρώτο βήμα είναι να αξιολογήσετε αν την χρειάζεστε πραγματικά. Οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουν αρκετή βιταμίνη Α μέσω της διατροφής, καθώς τα προϊόντα ζωικής προέλευσης είναι πλούσια σε ρετινυλεστέρα και τα λαχανικά και τα φρούτα παρέχουν καροτενοειδή προβιταμίνης Α ¹.

Αν ένας επαγγελματίας υγείας σύστησε συμπλήρωση, επιλέξτε δόση εντός των ασφαλών ορίων, ακολουθήστε τις οδηγίες της ετικέτας και μην τη συνδυάζετε με άλλα συμπληρώματα βιταμίνης Α χωρίς επίβλεψη. Αν έχετε αμφιβολίες για το αν η ρετινόλη είναι ασφαλής για εσάς — ιδίως αν είστε έγκυος, θηλάζετε, έχετε ηπατική νόσο ή παίρνετε φάρμακα — μιλήστε με έναν φαρμακοποιό ή γιατρό πριν ξεκινήσετε. Για μια ευρύτερη εικόνα της βιταμίνης Α και των λειτουργιών της, δείτε τη σελίδα του συστατικού βιταμίνη Α.

Συχνές ερωτήσεις

Η ρετινόλη κάνει κακό στην υγεία;

Για τους περισσότερους ανθρώπους, σε φυσιολογικές ποσότητες, η ρετινόλη είναι ασφαλής. Η τοξικότητα σχετίζεται κυρίως με την υπερβολική κατανάλωση συμπληρωμάτων και με διατροφές εξαιρετικά πλούσιες σε προσχηματισμένη βιταμίνη Α. Ο κίνδυνος αυξάνεται με υψηλές δόσεις που λαμβάνονται για μήνες και σε συγκεκριμένες ομάδες, όπως έγκυες, παιδιά και άτομα με ηπατική νόσο.

Από ποια δόση γίνεται τοξική η βιταμίνη Α;

Μια επιστημονική ανασκόπηση αναφέρει ότι η κατανάλωση 25 000 έως 50 000 IU την ημέρα για αρκετούς μήνες ή περισσότερο μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες σε ενήλικες. Σε παιδιά έχουν περιγραφεί επιδράσεις από 1 500 IU/kg/ημέρα, και σε έγκυες οι δυσπλασίες έχουν συσχετιστεί με μητρική πρόσληψη από περίπου 25 000 IU/ημέρα. Αυτές οι τιμές είναι δόσεις που μελετήθηκαν σε πλαίσια τοξικότητας, όχι οδηγίες λήψης.

Ποιοι δεν πρέπει να παίρνουν συμπληρώματα βιταμίνης Α χωρίς να μιλήσουν με γιατρό;

Έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες, παιδιά, άτομα με ηπατική ή νεφρική νόσο, και όσοι παίρνουν ήδη άλλα συμπληρώματα ή πολυβιταμίνες με βιταμίνη Α. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συμπλήρωση πρέπει να αξιολογηθεί από επαγγελματία υγείας πριν ξεκινήσει.

Τα ζελεδάκια βιταμίνης Α είναι το ίδιο ασφαλή με τα δισκία;

Δεν υπάρχουν μελέτες που να συγκρίνουν άμεσα τα ζελεδάκια με τα δισκία βιταμίνης Α, οπότε δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ισοδυναμία. Αυτό που αλλάζει είναι κυρίως η ευκολία και η διαχείριση του κινδύνου: τα ζελεδάκια καταναλώνονται πιο εύκολα σε υπερβολή, γι' αυτό πρέπει να φυλάσσονται μακριά από τα παιδιά και να λαμβάνονται σύμφωνα με τη δόση της ετικέτας.

Τι να κάνω αν πάρω υπερβολική βιταμίνη Α;

Σταματήστε το συμπλήρωμα και ζητήστε ιατρική συμβουλή, ιδίως αν έχετε επίμονους εμετούς, θολή όραση, έντονο πονοκέφαλο, ζάλη, πόνο στα οστά ή τις αρθρώσεις, κιτρίνισμα του δέρματος ή αιμορραγία χωρίς προφανή αιτία. Αν είστε έγκυος ή σχεδιάζετε να μείνετε έγκυος, σταματήστε αμέσως και μιλήστε με τον γιατρό σας.