Vitamine A

Het verschil tussen de twee families zit in waar ze vandaan komen en in welke vorm het lichaam ze binnenkrijgt. Retinoïden zijn voorgevormd: retinol en de esters die op een etiket als retinylpalmitaat en retinylacetaat staan, komen uit dierlijke voeding zoals lever, eieren en zuivel. Provitamine-A-carotenoïden komen uit plantaardige voeding; bètacaroteen is de bekendste, met wortelen, pompoen, zoete aardappel en groene bladgroenten als bekende bronnen.

Bètacaroteen is niet hetzelfde als retinol. Het lichaam zet bètacaroteen eerst om in een vorm die het kan gebruiken, en die omzetting levert niet bij iedereen dezelfde uitkomst op. Retinol uit dierlijke voeding hoeft die stap niet te doorlopen. Dat verschil verklaart waarom twee producten met 'vitamine A' op de voorkant toch een andere grondstof kunnen bevatten.

Waar de twee families in het eten zitten

Naast deze twee families bestaat er ook verrijking: sommige levensmiddelen, zoals bepaalde margarines en zuivelproducten, krijgen vitamine A of bètacaroteen toegevoegd. Op het etiket van zulke producten staat dat vermeld bij de ingrediënten of in de samenstellingstabel.

Vetoplosbaar, en wat dat praktisch betekent

Vitamine A lost op in vet, niet in water. In de voeding komt de stof dan ook voor in producten die zelf vet bevatten, en in gerechten waarin olie, boter of een andere vetbron zit. Voor een lezer die een etiket bekijkt, is dat vooral relevant om te snappen waarom de stof in de samenstellingstabel onder de vetoplosbare vitamines staat en niet bij de wateroplosbare B- en C-vitamines.

Op een etiket komt vitamine A zelden als enkel het woord 'vitamine A' voor. Meestal noemt de fabrikant de specifieke vorm of het zout, en soms staat dezelfde stof onder een andere naam. Onderstaande lijst helpt om de vermeldingen te herkennen zonder je te laten misleiden door de tekst op de voorkant van de verpakking.

Namen en vormen die je tegenkomt

• Retinol en de esters daarvan: retinylpalmitaat, retinylacetaat en retinolacetaat. Retinolacetaat en retinylacetaat verwijzen naar dezelfde ester.
• Bètacaroteen, soms met de toevoeging 'natuurlijk' of 'synthetisch', wat de herkomst aanduidt en niet de familie.
• Een verrijkt levensmiddel vermeldt de toevoeging apart, bijvoorbeeld in de ingrediëntenlijst of bij de vitamines in de samenstellingstabel.

Wat een ingrediëntenlijst je wel en niet zegt

De ingrediëntenlijst noemt de gebruikte grondstof en zet de ingrediënten in afnemende volgorde van gewicht binnen het product. Ze zegt dus wél welke vorm erin zit, maar niet in welke hoeveelheid per eenheid. Die hoeveelheid staat in de tabel met de samenstelling, en de gebruiksinstructie staat apart op de verpakking.

Deze gids beschrijft de stof, de vormen en de namen op het etiket. Wat een verpakking zelf voorschrijft, staat op die verpakking en niet in deze tekst.

Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding, heb je een gezondheidsprobleem of twijfel je, vraag dan eerst een apotheker of arts om advies.