Vitamine D3

Cholecalciferol is de chemische naam voor vitamine D3, de vorm die het menselijk lichaam zelf aanmaakt wanneer de huid aan zonlicht wordt blootgesteld. Op etiketten kom je de stof tegen als cholecalciferol, vitamine D3 of simpelweg vitamine D; de aanduiding "vitamine D" zonder cijfer laat meestal niet zien welke vorm erin zit. Fabrikanten maken cholecalciferol door wolvet (lanoline) aan uv-licht bloot te stellen, of via een biotechnologisch proces uit korstmossen voor de vegetarische variant.

Waar zit vitamine D van nature in

Voedsel levert in de Nederlandse praktijk weinig vitamine D: vette vis, eierdooier en lever zijn de bekendste bronnen, en daarnaast bestaan er verrijkte producten zoals margarine en sommige zuivel. Zonlicht op de huid blijft voor de meeste mensen de grootste bron, maar de aanmaak hangt sterk af van seizoen, breedtegraad, huidskleur, kleding en het gebruik van zonnebrandcrème. Daarom is de behoefte in de wintermaanden in Nederland en omringende landen beduidend lastiger uit zon en voeding te halen. Een vitamine D-supplement, in welke vorm dan ook, is in de levensmiddelencontext eerder een aanvulling op die twee bronnen dan een vervanging ervan.

De precieze wenselijke bloedwaarde is onderwerp van discussie: een consensusverklaring in Endocrine Reviews beschrijft dat de optimale 25-hydroxyvitamine D-waarde nog steeds ter discussie staat, dat verschillende organisaties tot verschillende aanbevelingen komen en dat het ontbreken van gestandaardiseerde laboratoriumbepalingen het vergelijken van onderzoeksgegevens bemoeilijkt ¹. Wie wil weten waar hij zelf staat, kan dat alleen via een meting bij een zorgverlener laten vaststellen; een etiket of een gummiverpakking zegt daar niets over.

De uitkomsten op gezondheidseindpunten zijn minder eenduidig. In een vooraf geplande secundaire analyse van een grote studie kregen volwassenen met overgewicht en een verhoogd risico op diabetes type 2 dagelijks 4000 IE vitamine D3 of een placebo gedurende 24 maanden; de gemiddelde serumwaarde steeg in de vitamine D-groep van 27,9 naar 54,9 ng/mL en bleef in de placebogroep vrijwel gelijk, maar in het hele cohort verschilden de veranderingen in insulinegevoeligheid en bètacelfunctie niet tussen beide groepen ². De auteurs vonden dus een duidelijk effect op de bloedwaarde zonder dat dit zich in deze uitkomst vertaalde, en de abstract vermeldt dat een deel van de analyses in subgroepen geen verschil tussen de groepen liet zien ².

Wat het onderzoek wel laat zien: cholecalciferol verhoogt de gemeten 25-hydroxyvitamine D-waarde, en sterker dan ergocalciferol ³. Wat het niet laat zien: dat suppletie bij iedereen tot een merkbaar gezondheidsresultaat leidt ². Bijwerkingen op lange termijn, de beste dosering en de groepen die het meeste baat hebben, blijven onderwerp van onderzoek ⁴.

Op Europese etiketten staat vitamine D bijna altijd in microgram (µg), terwijl oudere bronnen en buitenlandse verpakkingen internationale eenheden (IE) gebruiken. Wie twee getallen tegenkomt die een factor veertig verschillen, kijkt naar dezelfde hoeveelheid in verschillende eenheden. Let daarnaast op de formulering: "per gummy" en "per dagdosering" zijn niet hetzelfde, en fabrikanten kiezen zelf welke van de twee ze vooraan zetten.

Verder is het de moeite waard te controleren welke vorm genoemd wordt. Cholecalciferol is D3; ergocalciferol is D2, een vorm die van nature uit schimmels en gisten komt en die in de voedingscontext minder stabiel is bij opslag, verhitting en bakken dan cholecalciferol, zo beschrijft de review in European Journal of Clinical Nutrition ⁵. Supplementen met een plantaardige herkomst kiezen daarom vaak voor uit korstmos gewonnen cholecalciferol in plaats van voor ergocalciferol.

Wat een etiket niet vertelt

• Of de genoemde hoeveelheid voor jouw situatie past; daarvoor is een bloedwaarde nodig, en die staat niet op een verpakking.
• Hoeveel van de vitamine daadwerkelijk wordt opgenomen; dat verschilt per persoon en per moment van inname ten opzichte van een maaltijd.
• Wat de maximale hoeveelheid is die in een land is toegestaan; aanbevelingen en grenzen verschillen per land en veranderen in de tijd, zoals ook de consensusverklaring laat zien ¹.
• Hoe de fabrikant tot de dosering is gekomen; de onderbouwing staat zelden op de verpakking.

Neem de dagdosering en de eenheid over zoals ze op het etiket staan, en gebruik die gegevens als je met een zorgverlener over je inname praat.

Meer lezen over hoe vitamines in gummies terechtkomen en wat zo'n etiket verder prijsgeeft? Bekijk wat dagelijkse vitamines wel en niet toevoegen en waar de grenzen van een vitaminegummy liggen.

Vitamine D3 is een vetoplosbare stof die het lichaam kan opslaan, en daarom is het verstandig om niet zelf te gaan stapelen met producten die elkaar overlappen. Gebruik je meerdere supplementen naast elkaar, of bevatten ze allebei vitamine D, tel dan de hoeveelheden op de etiketten bij elkaar op voordat je iets aanpast. Dat is rekenwerk op basis van de labels, geen medisch advies.

Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding, heb je een gezondheidsprobleem of twijfel je of een supplement bij je past, vraag dan eerst een apotheker of arts om raad. Dat geldt ook wanneer je een bloedwaarde wilt laten bepalen of wilt weten of de hoeveelheid op een etiket in jouw geval passend is; een zorgverlener kan dat beoordelen met informatie die op een verpakking niet staat.