Valeriaanthee: wat je kunt verwachten en hoe je het zet

Wie valeriaanthee zoekt om beter te slapen, krijgt een eerlijk antwoord: het onderzoek naar valeriaan is wisselend en laat niet toe te zeggen dat het bij slaapproblemen helpt. Er zijn aanwijzingen dat valeriaan de subjectief ervaren slaapkwaliteit kan verbeteren, maar objectieve bevestiging ontbreekt en de studies zijn van lage kwaliteit. De beschikbare onderzoeken hebben specifiek naar valeriaanthee gekeken noch gemeten, dus of deze manier van consumeren enig effect heeft, weten we niet. Toch zijn er redenen om het voorzichtig uit te proberen, mits je de grenzen en de risico's kent.

Wat het onderzoek zegt over valeriaan voor slaap

Valeriaan is een plant waarvan de wortels en wortelstokken worden gebruikt. Traditioneel wordt valeriaan ingezet bij slapeloosheid, en tegenwoordig wordt het aangeprezen bij slapeloosheid, angst, stress en depressie. Aanprijzen is echter geen bewijs van werkzaamheid. Het National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) in de Verenigde Staten stelt dat er onvoldoende bewijs is om te bepalen of valeriaan bij enige gezondheidstoestand nuttig is, en dat het bewijs rond slaapproblemen wisselend is. In 2017 adviseerde de American Academy of Sleep Medicine valeriaan niet te gebruiken bij chronische slapeloosheid bij volwassenen.

Een recente review uit 2024 bekeek acht systematische reviews en concludeerde dat valeriaan een gunstig veiligheidsprofiel lijkt te hebben, maar dat er geen bewijs is voor werkzaamheid bij de behandeling van slapeloosheid. Valeriaan leek de subjectief ervaren slaapkwaliteit te verbeteren, maar dat werd niet bevestigd met kwantitatieve of objectieve metingen. De beschikbare studies zijn schaars, onderling verschillend en methodologisch zwak. Met andere woorden: we weten niet of het werkt, en wat we weten wijst erop dat het effect, als het er al is, klein en slecht gemeten is.

Hoe zet je valeriaanthee

Hier ligt een belangrijke grens: de bronnen die valeriaan beschrijven gaan niet specifiek in op thee (infusie), op de sterkte ervan of op de manier van bereiden. Een bereiding met wetenschappelijke onderbouwing kan ik je dus niet geven. Wat wel gezegd kan worden, is dat de wortels en wortelstokken van valeriaan de medicinale delen zijn. Dat is gangbare praktijk, geen advies op basis van studies. Ik weet niet hoeveel actieve stoffen er in het water terechtkomen, en ook niet of een infusie hetzelfde effect heeft als de extracten uit de onderzoeken, omdat de beschikbare bronnen niet specifiek over thee gaan.

Welke risico's moet je kennen voordat je ervan drinkt

Valeriaan is voor de meeste volwassenen doorgaans veilig bij kortdurend gebruik, maar de veiligheid op lange termijn is onbekend. Mogelijke bijwerkingen zijn hoofdpijn, maagklachten, geestelijke verdoving, prikkelbaarheid, onrust en levendige dromen. Sommige mensen kunnen ontwenningsverschijnselen krijgen, zoals angst, geïrriteerdheid en slapeloosheid, wanneer ze na langdurig gebruik plotseling stoppen. In zeer zeldzame gevallen is leverschade gemeld bij valeriaan, vooral in combinatie met andere plantaardige producten. Valeriaan kun je beter niet samen met alcohol of sedativa gebruiken, omdat het een slaapopwekkend effect kan hebben. Over de veiligheid tijdens zwangerschap en borstvoeding is weinig bekend. Gebruik je medicijnen, overleg dan met je arts of apotheker voordat je valeriaan of andere plantaardige producten gebruikt.

Vervangt thee een goede nachtrust? Nee.

Geen enkele thee lost slecht slapen vanzelf op. Is je probleem dat je moe wakker wordt of moeilijk in slaap valt, dan liggen de basiszaken elders: een regelmatig schema, passend licht, de temperatuur van je slaapkamer, geen alcohol aan het eind van de dag en een rustig ritueel voor het slapengaan. Een thee kan deel uitmaken van dat ritueel, maar het belangrijkste effect is misschien het ritueel zelf en niet de plant. Valeriaan is geen behandeling voor slapeloosheid. Bij chronische slapeloosheid adviseren de richtlijnen van de American Academy of Sleep Medicine valeriaan af — maar dat terrein vraagt om professionele begeleiding.

Wanneer een supplement zin heeft — en wanneer niet

Heb je de basiszaken al geprobeerd en heb je nog steeds hulp nodig om in slaap te vallen, dan kun je een supplement overwegen. Melatonine is een optie, al is ook dat geen wondermiddel. TuttiBear heeft Gummies voor een Goede Nachtrust, met 1 mg melatonine per twee gummies, voor volwassenen. De dosering is twee gummies per dag kauwen, kort voor het slapengaan. Het is geen medicijn en het vervangt geen gezonde slaapgewoonten. Niet geschikt voor kinderen, zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. Het kan slaperigheid veroorzaken; rijd of bedien geen machines na inname. Bevat polyolen; overmatig gebruik kan een laxerend effect hebben. Overschrijd de aanbevolen dagdosering niet. Heb je een aandoening of gebruik je medicijnen, raadpleeg dan een zorgprofessional voordat je het gebruikt.

Dit is geen advies om valeriaanthee in te ruilen voor gummies. Het is alleen een alternatief dat je kunt overwegen als het doel is gemakkelijker in slaap te vallen en er geen contra-indicaties zijn. Melatonine is niet geschikt voor kinderen, zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, en bij ziekte of medicijngebruik moet je een zorgprofessional raadplegen voordat je het gebruikt.

Wat te doen als de thee na twee tot drie weken niet werkt

Heb je valeriaanthee twee of drie weken geprobeerd en merk je geen verschil, dan is de kans groot dat je dat ook niet meer gaat merken. Het bewijs laat geen consistent effect zien en de thee zelf is niet onderzocht. De dosering op eigen houtje verhogen heeft geen zin — de veiligheid op lange termijn is onbekend en bijwerkingen kunnen toenemen. De volgende stap is praten met je arts of apotheker. Een professional kan helpen uitzoeken wat er aan de hand is en de juiste aanpak kiezen. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, gebruik valeriaan dan niet zonder eerst met een zorgprofessional te overleggen. Dat geldt ook als je medicijnen gebruikt, vooral sedativa, of alcohol drinkt.

Snelle vragen over valeriaanthee

Kan ik elke avond valeriaanthee drinken?

De veiligheid op lange termijn is onbekend. Valeriaan is doorgaans veilig bij kortdurend gebruik, maar er zijn geen gegevens die veiligheid bij langdurig gebruik garanderen. Kies je ervoor om te drinken, let dan op hoe je je voelt.

Werkt valeriaanthee meteen?

Dat is niet bekend. De onderzoeken naar valeriaan hebben de thee niet gemeten en de resultaten rond slaap zijn wisselend. Sommige mensen melden slaperigheid, maar er is geen bewijs dat de thee betrouwbaar slaap opwekt.

Kan ik valeriaanthee samen met melatonine nemen?

Er is onvoldoende informatie om te garanderen dat die combinatie veilig is. Valeriaan kun je beter niet samen met alcohol of sedativa gebruiken. Overweeg je supplementen te combineren, overleg dan met je arts of apotheker.

Is valeriaanthee veilig voor kinderen?

De beschikbare informatie laat niet toe te zeggen dat valeriaan veilig is voor kinderen.

Kort samengevat: valeriaanthee kan een aangenaam ritueel zijn, maar er is geen bewijs dat het slapeloosheid behandelt. Is slapen je probleem, begin dan bij de basis en zoek professionele hulp als het niet beter wordt. Valeriaan is geen gegarandeerde oplossing en juist de thee is nooit onderzocht.